Międzynarodowy zespół naukowców, w tym grupa pod kierownictwem prof. dr hab. Iva Tolić z Instytutu Ruđera Boškovića (IRB), niedawno opublikował znaczące badania dotyczące podziału komórek w prestiżowym czasopiśmie "Cell". Badanie to ujawniło nowe spojrzenie na zachowanie centromerów podczas podziału komórek. Centromery to kluczowe struktury, które zapewniają prawidłowy rozdział chromosomów podczas podziału komórek. Działają jako wieże kontrolne, umożliwiając prawidłowe przyłączenie chromosomów do mikrotubul. Mikrotubule to cienkie, puste rurki wewnątrz komórki, które pomagają w utrzymaniu kształtu komórki, transporcie substancji i rozdzielaniu chromosomów. Korzystając z zaawansowanych technologii, takich jak mikroskopia super-rozdzielcza, tomografia elektronowa i modelowanie polimerów, naukowcy odkryli, że centromery składają się z dwóch części. Każda część wiąże się z różnymi wiązkami mikrotubul, które pomagają w rozdzielaniu chromosomów. W komórkach nowotworowych często dochodzi do problemów, gdy te części zbytnio się rozdzielają, co może prowadzić do błędów w podziale chromosomów i poważnych problemów zdrowotnych.
Międzynarodowa współpraca i uznanie
Prof. dr hab. Iva Tolić podkreśliła znaczenie międzynarodowej współpracy w tych badaniach. Badanie to jest wynikiem współpracy zespołów z Holandii, Wielkiej Brytanii, Japonii, Niemiec i Chorwacji. Szczególne uznanie zdobyła okładka czasopisma, stworzona przez Simonę Lafirenze z zespołu prof. Geerta Kopsa z Uniwersytetu w Utrechcie. Wyniki badań są szczególnie ważne dla zrozumienia, jak powstają komórki nowotworowe. Prof. Tolić podkreśliła, że jej zespół odkrył, że w komórkach nowotworowych, takich jak kostniakomięsak i wysokozaawansowany surowiczy rak jajnika, resztkowe chromosomy często "utykają" z powodu nieprawidłowego przyłączenia do mikrotubul.
Nowe odkrycie dotyczące ewolucji podziału komórkowego
Oprócz tej pracy, zespół prof. Tolić brał również udział w badaniach dotyczących ewolucji podziału komórkowego, opublikowanych w czasopiśmie Nature. Badanie to, które obejmuje zespoły z Heidelbergu, Lozanny, Groningen i IRB, ujawnia związek między cyklem życiowym organizmu a sposobem, w jaki dzielą się jego komórki. Różne typy morskich protistów mają preferencje dotyczące otwartej lub zamkniętej mitozy w zależności od fazy ich cyklu życiowego. Badanie to ujawnia, że sposób podziału komórek u zwierząt mógł istnieć długo przed samymi zwierzętami. Dr hab. Monika Trupinić analizowała architekturę i chiralność wrzecion u protistów, co było kluczowe dla zrozumienia podobieństw i różnic w porównaniu z wrzecionami różnych organizmów.
Finansowanie i wsparcie
Oba badania zespołu IRB były finansowane przez projekt Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) przyznany prof. dr hab. Ivie Tolić i prof. dr hab. Nenadowi Pavinowi. Ten grant ERC Synergy jest wart 10 milionów euro i obejmuje współpracę z holenderskim Instytutem Hubrechta i amerykańskim MIT. Dodatkowe informacje na temat finansowania badań opublikowanych w Nature: Badania Moniki Trupinić były wspierane przez projekt "Rozwój kariery młodych naukowców - szkolenie nowych doktorantów" Chorwackiej Fundacji Nauki. Prof. Iva M. Tolić dziękuje Europejskiej Radzie ds. Badań Naukowych (ERC Synergy grant, GA 855158), Chorwackiej Fundacji Nauki (HRZZ projekt IP-2019-04-5967) oraz projektom współfinansowanym przez Rząd Republiki Chorwacji i Unię Europejską poprzez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego - Program Operacyjny Konkurencyjność i Spójność: Centrum Doskonałości QuantiXLie (KK.01.1.1.01.0004) i IPSted (KK.01.1.1.04.0057).