Alain St.Ange w Alicante: Turystyki nie można już mierzyć wyłącznie liczbą przyjazdów
Alain St.Ange, seszelski ambasador do zadań specjalnych i były minister turystyki, wezwał sektor turystyczny do zmiany sposobu definiowania sukcesu destynacji. W przemówieniu otwierającym konferencję Clevenard Open Project 2026 w Alicante stwierdził, że liczba przyjazdów i wzrost ruchu turystycznego nie mogą już być jedynymi miernikami postępu, jeśli jednocześnie nie monitoruje się, ile turystyka rzeczywiście przynosi mieszkańcom, lokalnym przedsiębiorstwom i całej społeczności. Według relacji z konferencji St.Ange podkreślił, że wartość turystyki należy oceniać przez pryzmat zatrudnienia, możliwości przedsiębiorczych, lokalnej własności, inwestycji, ochrony kultury oraz zdolności destynacji do długoterminowego zatrzymywania korzyści wynikających z wydatków odwiedzających. Jego przesłanie wpisuje się w coraz intensywniejszą międzynarodową debatę nad tym, czy turystyka, po powrocie rekordowych globalnych wyników, powinna odejść od logiki wzrostu za wszelką cenę na rzecz modelu, w którym skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe są równie ważne jak sam ruch turystyczny.
Konferencja Clevenard Open Project 2026 odbywa się od 27 do 30 sierpnia w Palacio de Congresos Alicante, zgodnie z programem organizatorów, i gromadzi przedstawicieli turystyki, biznesu, dyplomacji, kultury oraz sektorów kreatywnych. St.Ange wystąpił jako główny mówca międzynarodowego wydarzenia. Jego wystąpienie koncentrowało się na odpowiedzialności sektora turystycznego wobec społeczności przyjmujących gości, a także na potrzebie powiązania danych będących w posiadaniu rządów, organizacji turystycznych i przedsiębiorstw z konkretnymi decyzjami. Zamiast przedstawiać sukces destynacji przede wszystkim poprzez kolejny rekord liczby gości, wezwał do zadawania pytań bardziej bezpośrednich z punktu widzenia mieszkańców: kto otrzymuje pracę, ile lokalnych przedsiębiorstw wchodzi do turystycznego łańcucha wartości, czy dochody pozostają w destynacji i czy mieszkańcy mogą wpływać na rozwój przestrzeni, w której żyją.
Rekordowa liczba podróży nie jest już wystarczającym wskaźnikiem
St.Ange ostrzegł w Alicante, że globalna debata o turystyce nadal często sprowadza się do przyjazdów, wolumenu oraz pytania, ilu dodatkowych odwiedzających można przyciągnąć w kolejnym sezonie. Podkreślił przy tym, że takie podejście może zacierać różnicę między dużym ruchem a rzeczywistą wartością, jaką turystyka pozostawia w miejscu docelowym. Według danych UN Tourism opublikowanych w styczniu 2026 r. na świecie w ciągu 2025 r. odnotowano około 1,52 miliarda międzynarodowych przyjazdów turystycznych z noclegiem, około czterech procent więcej niż rok wcześniej i około 60 milionów więcej niż w 2024 r. Europa, z 793 milionami międzynarodowych turystów, pozostała największym regionem docelowym na świecie. Dane te potwierdzają skalę sektora, o której mówił St.Ange, ale jednocześnie pokazują, dlaczego sama statystyka przyjazdów nie może dać pełnej odpowiedzi na pytanie, jak duże korzyści turystyka przynosi konkretnej społeczności.
Jego kluczowa teza brzmiała, że wolumen nie jest tym samym co wartość. Wydatki jednego gościa mogą trafiać do taksówkarza, sprzedawcy na targu, małego rodzinnego obiektu noclegowego, restauratora czy rolnika zaopatrującego hotel, jednak sam fakt, że pieniądze krążą po destynacji, nie mówi, ile z nich rzeczywiście w niej pozostaje. Różnica ta staje się szczególnie istotna w gospodarkach silnie zależnych od turystyki, wśród których znajdują się również małe państwa wyspiarskie, takie jak Seszele. W takich warunkach turystyka nie jest tylko jednym z wielu sektorów, lecz może znacząco wpływać na zatrudnienie, wpływy dewizowe, transport, infrastrukturę i rozwój małych przedsiębiorstw. Dlatego, zdaniem St.Ange'a, należy monitorować głębokość lokalnego oddziaływania gospodarczego, a nie jedynie szerokość ruchu turystycznego.
Takie podejście nie jest oderwane od aktualnej polityki międzynarodowej. OECD w raporcie Tourism Trends and Policies 2026 wskazuje, że rządy coraz częściej ponownie analizują sposób zarządzania turystyką i próbują równoważyć korzyści gospodarcze ze skutkami społecznymi i środowiskowymi. Organizacja szczególnie ostrzega, że korzyści i koszty turystyki nie zawsze są rozłożone równomiernie oraz że duża liczba odwiedzających może wywierać presję na infrastrukturę, usługi publiczne, mieszkalnictwo i codzienne życie mieszkańców. Jednocześnie destynacje o mniejszym ruchu turystycznym mogą pozostawać poza głównymi strumieniami inwestycji i dochodów. Z tego powodu coraz większy nacisk kładzie się na lokalne tworzenie wartości, odporność destynacji oraz włączanie społeczności w zarządzanie rozwojem.
Dane powinny prowadzić do decyzji, a nie tylko do promocyjnych rekordów
Jedna z centralnych części przemówienia St.Ange'a dotyczyła danych turystycznych. Według relacji Travel Daily News i eTurboNews stwierdził on, że informacje gromadzone przez sektor muszą być powiązane z decyzjami, które rzeczywiście są podejmowane. Oznacza to, że statystyki nie powinny służyć jedynie do ogłaszania rekordowych sezonów, lecz także do oceny jakości miejsc pracy, wpływu na lokalną przedsiębiorczość, trwałości inwestycji i podziału dochodów. Destynacja notująca miliony przyjazdów może jednocześnie zmagać się z niskimi wynagrodzeniami, pracą sezonową, rosnącymi kosztami życia lub dużym odpływem dochodów do przedsiębiorstw spoza lokalnej gospodarki. Bez pomiaru tych elementów wysoki ruch turystyczny może tworzyć obraz sukcesu, który nie jest równie widoczny w codziennym życiu mieszkańców.
Właśnie pomiar szerszego oddziaływania turystyki stał się w ostatnich latach ważnym tematem dla instytucji międzynarodowych. Statistical Framework for Measuring the Sustainability of Tourism, opracowany przez UN Tourism i partnerów oraz poparty przez Komisję Statystyczną Narodów Zjednoczonych w 2024 r., został pomyślany jako międzynarodowo ujednolicony sposób monitorowania gospodarczych, społecznych i środowiskowych aspektów turystyki. W ten sposób sektor próbuje odejść od opierania się na kilku klasycznych wskaźnikach, takich jak przyjazdy, noclegi i łączne wydatki, w kierunku systemu umożliwiającego porównywanie również oddziaływania na społeczność, środowisko i lokalną gospodarkę. Hiszpania należała do krajów uczestniczących w pilotażowym wdrażaniu tego podejścia, zgodnie z dokumentami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Dla polityki turystycznej taka zmiana oznacza, że ważne jest nie tylko to, ilu gości przyjeżdża, ale również gdzie wydają pieniądze, jakie działalności na tym korzystają, jakie miejsca pracy powstają oraz w jakim stopniu lokalni dostawcy uczestniczą w łańcuchach dostaw. Dane mogą również pokazać, czy rośnie presja na transport, wodę, gospodarkę odpadami, zasoby mieszkaniowe lub obszary chronione oraz w których częściach destynacji obciążenie staje się większe niż korzyść. St.Ange w Alicante nalegał właśnie na to powiązanie statystyk z decyzjami, traktując je jako kwestię wiarygodności. Jeśli dane są gromadzone, ale nie wynikają z nich polityki, priorytety inwestycyjne i działania zarządcze, ich wkład w rozwój pozostaje ograniczony.
Lokalna własność jako kwestia podziału dochodów z turystyki
Drugi ważny przekaz jego wystąpienia dotyczył własności i uczestnictwa społeczności. Według raportu eTurboNews St.Ange stwierdził, że rzeczywista transformacja następuje wtedy, gdy lokalni mieszkańcy mają realną własność, gdy decyzje podejmowane są razem ze społecznościami, a nie zamiast nich, oraz gdy zyski pozostają w lokalnym obiegu. Takie sformułowanie otwiera jedno z kluczowych pytań zrównoważonej turystyki: jaka część wydatków odwiedzających trafia do lokalnych pracowników, małych przedsiębiorców, producentów żywności, rzemieślników, przewoźników i właścicieli obiektów noclegowych, a jaka część opuszcza destynację poprzez import, własność zewnętrzną lub scentralizowane modele biznesowe.
OECD w raporcie za 2026 r. również podkreśla, że odpływ części dochodów z destynacji może ograniczać pozytywny wpływ turystyki na lokalne społeczności. Organizacja zaleca więc polityki wzmacniające lokalne przedsiębiorstwa, łączące turystykę z innymi sektorami gospodarki i rozszerzające korzyści na większą liczbę mieszkańców. Może to obejmować lokalne zakupy żywności, włączanie małych producentów do hotelowych łańcuchów dostaw, wspieranie krajowych przewodników i przewoźników, dostęp do finansowania dla małych przedsiębiorstw lub rozwój produktów generujących dochód poza kilkoma najczęściej odwiedzanymi obszarami. Takie działania nie muszą oznaczać mniejszej turystyki, lecz inny podział korzyści wynikających z obecnego i przyszłego ruchu.
Kultura nie jest scenografią dla odwiedzających
Szczególnie mocna część przemówienia dotyczyła tożsamości kulturowej. St.Ange ostrzegł przed różnicą między ochroną kultury a jej opakowywaniem wyłącznie na potrzeby konsumpcji turystycznej. Według relacji z konferencji przytoczył przykłady, w których rytuał, przestrzeń religijna lub lokalny zwyczaj tracą swoje pierwotne znaczenie, gdy zostają przekształcone wyłącznie w treść do fotografowania lub przedstawienie dostosowane do oczekiwań gości. Jego przekaz nie był skierowany przeciwko turystyce kulturowej, lecz przeciwko modelowi, w którym społeczność traci kontrolę nad sposobem przedstawiania i komercjalizowania swojej historii, religii, muzyki, kuchni, tańca czy tradycji.
Udana turystyka kulturowa, zgodnie z jego podejściem, zaczyna się od uznania, że społeczność jest właścicielem własnej historii. Oznacza to angażowanie mieszkańców, zanim określony zwyczaj, miejsce lub tożsamość zostaną przekształcone w produkt turystyczny, a także dzielenie korzyści gospodarczych z tymi, którzy utrzymują tę kulturę przy życiu. Taki model może stworzyć rynek dla tradycyjnego rzemiosła, finansować ochronę dziedzictwa i pokazać młodym pokoleniom, że ich dziedzictwo ma wartość, której nie można sprowadzić do pamiątki lub krótkiego występu. Przeciwne podejście może przynieść krótkoterminową korzyść komercyjną, lecz w dłuższym okresie osłabić autentyczność właśnie tego, co uczyniło destynację atrakcyjną.
Kwestia ta ma również szersze znaczenie rozwojowe. Popyt turystyczny może pomóc w zachowaniu miejsc historycznych i lokalnych umiejętności tylko wtedy, gdy zasady wykorzystania, interpretacji i podziału dochodów są akceptowalne dla społeczności. Kiedy decyzje o tym, co będzie pokazywane, jak przestrzeń będzie wykorzystywana i kto będzie na tym zarabiał, są całkowicie oddzielone od mieszkańców, wzrost liczby odwiedzających może nasilać poczucie, że miejsce dostosowuje się do gości kosztem ludzi, którzy w nim żyją. St.Ange rozłożył więc odpowiedzialność za wysokiej jakości turystykę na kilka grup: władze publiczne planujące rozwój, przedsiębiorstwa decydujące o sposobie podziału wartości, podróżnych kształtujących popyt swoimi wyborami oraz społeczności, które powinny mieć możliwość wypowiadania się we własnym imieniu.
Alicante jako scena debaty szczególnie aktualnej w Europie
Fakt, że przesłanie zostało wygłoszone w Hiszpanii, nadaje mu dodatkowy kontekst. OECD w raporcie z 2026 r. wskazuje, że jednym z celów hiszpańskiego strategicznego podejścia do turystyki jest zrównoważone współistnienie mieszkańców i odwiedzających w destynacjach. Szerzej rzecz ujmując, europejskie destynacje turystyczne w ostatnich latach coraz częściej dyskutują o tym, jak zarządzać koncentracją gości, presją na infrastrukturę, sezonowością oraz relacją między dochodami z turystyki a jakością życia. Jednocześnie UN Tourism wskazuje, że Europa w 2025 r. przyjęła ponad połowę wszystkich międzynarodowych turystów na świecie, przez co kwestie przepustowości, rozmieszczenia odwiedzających i lokalnych korzyści mają wyjątkowo duże znaczenie polityczne i gospodarcze.
Wystąpienie St.Ange'a można więc odczytać jako część szerszej zmiany języka polityki turystycznej. Dawniej głównym celem wielu destynacji było zwiększenie liczby gości, liczby noclegów i międzynarodowej widoczności. Dziś obok tych wskaźników coraz częściej pojawiają się pytania o dochód na odwiedzającego, sezonowy i przestrzenny rozkład ruchu, lokalne zakupy, wynagrodzenia, emisje, zużycie zasobów, mieszkalnictwo i zadowolenie mieszkańców. OECD wyraźnie stwierdza, że poparcie lokalnej społeczności dla turystyki nie jest zagwarantowane i może słabnąć, jeśli korzyści gospodarcze nie pozostają lokalnie lub jeśli negatywne skutki dla przestrzeni i życia mieszkańców nie są kontrolowane. Innymi słowy, długoterminowa konkurencyjność destynacji jest coraz silniej związana z jej społeczną akceptowalnością.
Od rekordów do wspólnych korzyści
Na zakończenie St.Ange ujął odpowiedzialność za przyszłość turystyki szerzej niż wyłącznie w odniesieniu do instytucji państwowych i organizacji turystycznych. Według relacji z jego przemówienia wezwał decydentów politycznych do planowania odporności, przedsiębiorstwa do gotowości dzielenia się własnością i zyskami, podróżnych do wybierania doświadczeń szanujących kulturę, a społeczności do aktywnego kształtowania sposobu, w jaki chcą przedstawiać własne miejsce. Taki model wychodzi z założenia, że zrównoważony rozwój nie oznacza jedynie ochrony środowiska, lecz jest także kwestią tego, kto uczestniczy w decyzjach, kto ponosi koszty rozwoju turystyki i kto ostatecznie odnosi korzyści.
Dla samego St.Ange'a temat ten ma również osobiste tło zawodowe. W kwietniu 2026 r. prezydent Seszeli Patrick Herminie wręczył mu dokumenty nominacyjne na stanowisko ambasadora do zadań specjalnych po zatwierdzeniu nominacji przez Zgromadzenie Narodowe. Biuro Prezydenta Seszeli poinformowało wówczas, że wśród tematów rozmów znalazły się odporność i konkurencyjność sektora turystycznego, połączenia lotnicze oraz wzmacnianie międzynarodowej obecności kraju. Przed objęciem funkcji dyplomatycznej St.Ange zajmował wysokie stanowiska w seszelskiej turystyce, w tym stanowisko ministerialne, dlatego przesłania z Alicante stanowią kontynuację jego wieloletniego promowania turystyki jako narzędzia rozwoju, a nie jedynie promocji.
Najważniejsze przesłanie jego wystąpienia nie polega więc na tym, że liczbę turystów należy ignorować, lecz że należy ją umieścić w szerszych ramach. Rekordowe przyjazdy mogą być oznaką silnego popytu i skutecznego pozycjonowania destynacji, lecz same w sobie nie pokazują, czy mieszkańcy otrzymali lepsze miejsca pracy, czy lokalni przedsiębiorcy się wzmocnili, czy dziedzictwo zostało zachowane i czy dochody pozostały w społeczności. Coraz więcej instytucji międzynarodowych opracowuje dziś właśnie takie szersze wskaźniki, a debata w Alicante pokazała, jak bardzo kwestia turystyki przesuwa się od prostego liczenia gości w kierunku pomiaru rzeczywistej, długoterminowej wartości. Dla destynacji, które chcą zachować poparcie mieszkańców i jednocześnie pozostać atrakcyjne dla podróżnych, zmiana ta może stać się jednym z kluczowych zagadnień zarządzania turystyką w nadchodzących latach.
Źródła:
- Travel Daily News - relacja z przemówienia otwierającego Alaina St.Ange'a w Alicante, ze szczególnym uwzględnieniem danych, lokalnej wartości, kultury i odpowiedzialności turystyki (link)
- eTurboNews - szczegółowe przedstawienie przesłań St.Ange'a dotyczących lokalnej własności, tożsamości kulturowej, podziału dochodów i wspólnej odpowiedzialności za rozwój turystyki (link)
- Clevenard - oficjalne informacje o Clevenard Open Project 2026, terminach, lokalizacji oraz roli Alaina St.Ange'a jako głównego mówcy (link)
- State House Seychelles - oficjalny komunikat o mianowaniu Alaina St.Ange'a ambasadorem do zadań specjalnych oraz priorytetach turystycznych omawianych z prezydentem Patrickiem Herminie (link)
- UN Tourism - dane z World Tourism Barometer dotyczące 1,52 miliarda międzynarodowych przyjazdów turystycznych w 2025 r. oraz wyników regionalnych (link)
- OECD - Tourism Trends and Policies 2026, analiza społecznych korzyści turystyki, lokalnego tworzenia wartości, presji na społeczności i zarządzania destynacjami (link)
- Organizacja Narodów Zjednoczonych, Statistics Division - dokumentacja dotycząca Statistical Framework for Measuring the Sustainability of Tourism oraz pomiaru skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych (link)