Barcelona gromadzi śródziemnomorskich interesariuszy wokół przejścia ku bardziej zrównoważonej turystyce
Barcelona będzie 18 i 19 czerwca 2026 roku gospodarzem trzeciej edycji konferencji The III MED Sustainable Tourism Convention, wydarzenia poświęconego zrównoważonej turystyce w regionie Morza Śródziemnego oraz przejściu ku bardziej odpornym, inkluzywnym i odpowiedzialnym modelom podróżowania. Według komunikatu Interreg Euro-MED Sustainable Tourism Mission konwencję organizuje Barcelona Provincial Council we współpracy z partnerstwem Community4Tourism, w ramach Mediterranean Sustainable Tourism Community. Wydarzenie odbędzie się stacjonarnie w Centre de Cultura Contemporània de Barcelona, znanym jako CCCB, a zapowiedziano udział około 250 przedstawicieli organów publicznych, ekspertów, badaczy, decydentów i innych interesariuszy ekosystemu turystycznego z krajów śródziemnomorskich i europejskich. Organizatorzy podają, że głównym tematem tegorocznej edycji jest "Tourism transition in the Mediterranean", czyli transformacja turystyki w regionie Morza Śródziemnego.
Konferencja odbywa się w momencie, gdy turystyka w Europie i w regionie Morza Śródziemnego jednocześnie mierzy się ze wzrostem popytu, presją na przestrzeń i zasoby, ryzykami klimatycznymi oraz coraz wyraźniejszą potrzebą lepszego zarządzania destynacjami. Według Eurostatu rok 2024 był rekordowym rokiem turystycznym dla Unii Europejskiej, z ponad trzema miliardami noclegów w obiektach zakwaterowania turystycznego, podczas gdy Hiszpania, z około 500 milionami noclegów, należała do państw o największej skali ruchu turystycznego w Unii. Takie wskaźniki wyjaśniają, dlaczego debaty o zrównoważonym rozwoju nie są już prowadzone wyłącznie jako dodatek do strategii turystycznych, lecz jako kwestia długoterminowej odporności destynacji, lokalnych społeczności i gospodarek zależnych od podróży.
Skupienie na zmianach klimatu, zasobach i nowych agendach turystycznych
Według programu konwencji debaty obejmą nowe agendy turystyczne, zmiany klimatu, zarządzanie zasobami, cyfryzację, gospodarkę o obiegu zamkniętym, podejścia regeneracyjne oraz rolę współpracy śródziemnomorskiej w kształtowaniu bardziej zrównoważonych modeli turystyki. Organizatorzy zapowiadają, że pierwszy dzień będzie poświęcony sesjom plenarnym i panelom, natomiast na drugi dzień przewidziano równoległe sesje tematyczne. W programie szczególnie wyróżniają się tematy zarządzania wodą, bioróżnorodności, cyfrowego zarządzania destynacjami, niebieskiej gospodarki oraz łączenia polityk turystycznych z europejskimi ramami zielonej i cyfrowej transformacji. Tym samym konwencja pozycjonuje się jako miejsce, w którym lokalne doświadczenia i projekty powinny zostać powiązane z politykami regionalnymi i europejskimi.
Kontekst takich debat dodatkowo wzmacniają ustalenia Europejskiej Agencji Środowiska, która w raporcie o stanie wód w Europie ostrzega, że europejski system wodny znajduje się pod znaczną presją oraz że Europa musi lepiej dostosować się do niedoboru wody, susz i ryzyka powodzi. Agencja podaje, że stres wodny już każdego roku dotyka część europejskiego terytorium i ludności, a zmiany klimatu mogą dodatkowo zwiększyć ryzyka. Dla śródziemnomorskich destynacji, gdzie szczyt popytu turystycznego często pokrywa się z okresami upałów i zwiększonego zużycia wody, ta kwestia ma bezpośrednie konsekwencje dla planowania bazy noclegowej, infrastruktury publicznej, zużycia energii i zarządzania obszarami przybrzeżnymi. Dlatego tematy wody, zasobów naturalnych i adaptacji klimatycznej nie pojawiają się na spotkaniu jako odrębne nisze eksperckie, lecz jako fundament przyszłej konkurencyjności turystyki.
Komisja Europejska w ramach ścieżki transformacji turystyki podkreśla, że przejście turystyki jest związane z zieloną i cyfrową transformacją, większą odpornością, nowymi umiejętnościami oraz lepszymi ramami regulacyjnymi. Według Komisji ramy te zostały opracowane we współpracy z przemysłem, władzami publicznymi, partnerami społecznymi i innymi interesariuszami, aby ekosystem turystyczny dostosował się do nowych warunków i wstrząsów. Śródziemnomorska konwencja w Barcelonie wpisuje się właśnie w tę logikę: jej celem nie jest jedynie pokazanie pojedynczych projektów, lecz otwarcie debaty o tym, jak wyniki tych projektów przełożyć na polityki, zarządzanie destynacjami i decyzje operacyjne w terenie. W praktyce oznacza to, że dyskutowane będą narzędzia, które mogą pomóc miastom, obszarom przybrzeżnym, wyspom, destynacjom wiejskim i przedsiębiorstwom turystycznym lepiej mierzyć skutki turystyki i planować rozwój.
Community4Tourism jako ramy transferu wiedzy
Community4Tourism jest tematycznym projektem misji zrównoważonej turystyki programu Interreg Euro-MED. Według danych platformy Join the Med i organizacji Plan Bleu projekt jest ukierunkowany na wzmacnianie współpracy transnarodowej, rozwój konkurencyjnego ekosystemu innowacji, wsparcie gospodarki o obiegu zamkniętym, adaptację do zmian klimatu oraz ochronę przyrody i bioróżnorodności. Interreg Euro-MED, według oficjalnych informacji programu, skupia partnerów z 69 regionów w 14 krajach śródziemnomorskich, mając na celu rozwój bardziej neutralnej klimatycznie i odpornej przestrzeni. W tych ramach turystyka jest postrzegana jako temat międzysektorowy, który łączy administrację publiczną, instytucje badawcze, przedsiębiorców, lokalne społeczności, transport, kulturę, środowisko i planowanie przestrzenne.
Konwencja, według zapowiedzi organizatorów, przedstawi wiedzę i rozwiązania powstałe w projektach Mediterranean Sustainable Tourism Community. Szczególnie zapowiedziano prezentację czterech dokumentów tematycznych dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym, adaptacji do zmian klimatu, bioróżnorodności i zasobów naturalnych oraz potencjału innowacyjnego i technologicznego. Dokumenty te, według komunikatu Interreg Euro-MED, nie są pomyślane jako gotowe rekomendacje polityczne, ale mają posłużyć jako ekspercka podstawa dla przyszłych dokumentów i polityk publicznych dotyczących zrównoważonej turystyki. W takim podejściu ważna jest różnica między rezultatem projektu a możliwą do wdrożenia polityką: projekty mogą oferować narzędzia, metodologie i przykłady, lecz ich szersza wartość zależy od tego, czy instytucje i destynacje przyjmą je w codziennym zarządzaniu.
Dla uczestników z sektora publicznego szczególnie ważne jest pytanie, jak przenieść udane projekty pilotażowe z jednej destynacji do drugiej, nie pomijając przy tym lokalnych okoliczności. Region Morza Śródziemnego obejmuje wielkie miasta, wyspy, gminy nadmorskie, obszary chronione, przestrzenie wiejskie i destynacje, które silnie różnią się pod względem dostępności transportowej, sezonowości i zależności od turystyki. Dlatego rozwiązania na rzecz zrównoważonego rozwoju nie mogą być takie same dla Barcelony, mniejszych miast nadmorskich, społeczności wyspiarskich czy zaplecza, które próbuje rozwijać bardziej zrównoważone formy odwiedzin. W tym sensie konwencja podkreśla wymianę doświadczeń, ale także potrzebę wielopoziomowego zarządzania, w którym władze lokalne i regionalne mają jasną rolę obok instytucji krajowych i europejskich.
Barcelona jako istotny gospodarz debaty
Wybór Barcelony jako gospodarza niesie dodatkową symbolikę, ponieważ chodzi o jedną z najbardziej rozpoznawalnych miejskich destynacji turystycznych w Europie. Miasto od lat próbuje znaleźć równowagę między gospodarczym znaczeniem turystyki, codziennym życiem mieszkańców i presją na przestrzeń publiczną. Według komunikatu inicjatywy Compromís per la Sostenibilitat Turística en Destinació Barcelona miejski środek zarządzania turystyką na lata 2024-2027 przewiduje 254,7 miliona euro inwestycji, 55 projektów i 12 obszarów działania, obejmujących zakwaterowanie, atrakcje turystyczne, zrównoważony rozwój, rozwój gospodarczy i zwrot społeczny. W tym samym źródle podano, że gospodarka odwiedzających stanowi 13,9 procent PKB Barcelony i zatrudnia około 150.000 osób.
Takie dane pokazują, dlaczego w Barcelonie turystyki nie można postrzegać wyłącznie przez liczbę przyjazdów i noclegów. Aktywność turystyczna w mieście jest związana z miejscami pracy, dochodami publicznymi, ofertą kulturalną i widocznością międzynarodową, ale także z kwestiami mieszkalnictwa, transportu, tłoku, korzystania z przestrzeni publicznych i jakości życia mieszkańców. Europejska platforma turystyczna wskazuje Barcelonę jako przykład destynacji, która mierzy się z wyzwaniami nadmiernej turystyki poprzez regulacje, włączanie interesariuszy, narzędzia cyfrowe i zrównoważone planowanie. Właśnie dlatego debata o zrównoważonej turystyce w Barcelonie zyskuje szersze znaczenie: gospodarz nie jest neutralnym tłem, lecz konkretnym przykładem destynacji, która musi godzić korzyści i koszty rozwoju turystycznego.
Miejsce wydarzenia, Centre de Cultura Contemporània de Barcelona, znajduje się w centralnej przestrzeni miejskiej i jest dostępne transportem publicznym, co jest zgodne z naciskiem organizatorów na bardziej odpowiedzialną mobilność. Według informacji logistycznych konwencji organizatorzy będą oceniać ślad węglowy wydarzenia, obejmujący podróże uczestników, usługi cateringowe oraz oddziaływania związane z lokalizacją. W tych samych informacjach podano, że zachęca się do zbierania danych o sposobie przyjazdu uczestników, korzystania z lokalnych i sezonowych produktów oraz ograniczania marnowania żywności. Dla osób, które przyjeżdżają do miasta z powodu konwencji, przydatne może być terminowe zaplanowanie podróży i przegląd zakwaterowania blisko miejsca wydarzenia, szczególnie ze względu na centralną lokalizację wydarzenia i oczekiwany udział międzynarodowy.
Od niebieskiej turystyki do narzędzi cyfrowych
Przed głównym programem, 17 czerwca 2026 roku, zapowiedziano również wydarzenie towarzyszące "Advancing Sustainable Blue Tourism in the Mediterranean: Towards the MED Blue Tourism Flagship Initiative". Według programu konwencji spotkanie jest organizowane w ramach MED Sustainable Tourism Convention 2026 i Europejskiego Zielonego Tygodnia, z udziałem organizacji IUCN Med, IDDRI, eco-union, Plan Bleu, UNEP/MAP i Barcelona Provincial Council. Udział jest ograniczony do zarejestrowanych uczestników, a tematem jest wymiana doświadczeń z inicjatyw niebieskiej turystyki oraz debata o tym, jak rozszerzać zrównoważone i pozytywne dla przyrody praktyki turystyczne w regionie śródziemnomorskim. Ten temat jest ważny, ponieważ duża część turystyki śródziemnomorskiej opiera się na wybrzeżu, morzu, portach, wyspach, plażach i ekosystemach morskich.
Niebieska turystyka nie odnosi się tylko do klasycznych wakacji nadmorskich, lecz także do sposobu, w jaki destynacje zarządzają presją na zasoby przybrzeżne, ruch morski, statki wycieczkowe, mariny, chronione obszary morskie i lokalne społeczności żyjące nad morzem. Według programu konwencji debaty dotkną również roli turystyki w śródziemnomorskiej niebieskiej gospodarce, co obejmuje pytanie, jak korzyści gospodarcze można pogodzić z ochroną ekosystemów morskich i przybrzeżnych. W kontekście zmian klimatu, wzrostu temperatur, presji na wodę i rosnącego popytu takie debaty są coraz mniej teoretyczne, a coraz bardziej operacyjne. Destynacje potrzebują danych, planów i narzędzi do zarządzania odwiedzinami, a nie tylko ogólnych celów strategicznych.
Cyfryzacja jest drugim ważnym filarem konwencji. Według Komisji Europejskiej transformacja cyfrowa wpływa na sposób, w jaki turystyka jest organizowana, sprzedawana, mierzona i doświadczana, od platform i płatności internetowych po media społecznościowe i narzędzia zarządzania destynacjami. W zrównoważonej turystyce narzędzia cyfrowe mogą pomagać w monitorowaniu przepływów odwiedzających, zmniejszaniu presji na najbardziej obciążone lokalizacje, zarządzaniu transportem, lepszej dystrybucji odwiedzających i mierzeniu wskaźników środowiskowych. Jednocześnie jednak otwierają kwestie ochrony danych, dostępności technologii dla mniejszych przedsiębiorstw oraz zdolności instytucji publicznych do przekładania danych na decyzje. Dlatego na konwencji cyfryzacja nie jest przedstawiana jako samodzielne rozwiązanie, lecz jako część szerszego systemu zarządzania.
Turystyka między wzrostem a odpornością
Wzrost popytu turystycznego pozostaje ważnym czynnikiem gospodarczym, ale debaty w Barcelonie pokazują, że kryteria sukcesu stopniowo się zmieniają. Dane Eurostatu o rekordowych noclegach w Unii Europejskiej potwierdzają siłę rynku turystycznego, natomiast hiszpański Dataestur za kwiecień 2026 roku podaje ponad dziewięć milionów turystów międzynarodowych w Hiszpanii i dalszy wzrost wybranych wskaźników turystycznych. Jednocześnie większa liczba przyjazdów nie oznacza automatycznie lepszego wyniku dla destynacji, jeśli wzrost tworzy presję na wodę, przestrzeń, transport, mieszkalnictwo i lokalne usługi. Dlatego w nowych politykach turystycznych coraz częściej mówi się o wartości, podziale korzyści, odporności i jakości zarządzania, a nie tylko o ilości ruchu.
Według zapowiedzi Interreg Euro-MED konwencja zgromadzi przedstawicieli władz publicznych, instytucji badawczych, sieci europejskich, agencji rozwoju, destynacji oraz 22 tematycznych i strategicznych projektów Sustainable Tourism Mission. Taki skład uczestników wskazuje, że od spotkania oczekuje się więcej niż klasycznej wymiany konferencyjnej: celem jest połączenie wyników projektów, procesów politycznych i potrzeb destynacji, które już mierzą się z konkretnymi konsekwencjami zmian klimatycznych i społecznych. Dla regionu śródziemnomorskiego, w którym turystyka jest jednocześnie źródłem dochodów i presji, jest to jedna z kluczowych debat rozwojowych. Barcelona 18 i 19 czerwca stanie się więc miejscem, w którym kwestia wzrostu turystycznego zostanie otwarta poprzez szerszy temat przejścia ku modelowi, który musi być zrównoważony, mierzalny i akceptowalny dla społeczności, które go niosą.
Źródła:
- Interreg Euro-MED Sustainable Tourism Mission – oficjalna strona The III MED Sustainable Tourism Convention z datą, tematem, organizatorami, akcentami programowymi i podstawowymi informacjami o wydarzeniu (link)
- Interreg Euro-MED Sustainable Tourism Mission – komunikat "MED Sustainable Tourism Convention 2026. One week to go!" z danymi o uczestnikach, lokalizacji, dokumentach tematycznych i projektach misji (link)
- Interreg Euro-MED Sustainable Tourism Mission – informacje logistyczne o lokalizacji, dostępności i zrównoważonych środkach organizacji wydarzenia (link)
- EU Tourism Platform / Join the Med – dane o Sustainable Tourism Mission, programie Interreg Euro-MED i roli Community4Tourism (link)
- Plan Bleu – opis projektu Community4Tourism, jego celów, obszarów działania i partnerstwa (link)
- European Commission, Directorate-General for Mobility and Transport – informacje o ścieżce transformacji turystyki Unii Europejskiej, zielonej i cyfrowej transformacji oraz odporności ekosystemu turystycznego (link)
- Eurostat – dane o rekordowej liczbie noclegów turystycznych w Unii Europejskiej w 2024 roku i pozycji Hiszpanii wśród czołowych państw pod względem noclegów (link)
- European Environment Agency – raport "Europe's state of water 2024" o presjach na zasoby wodne, stresie wodnym, suszach i ryzykach powodziowych w Europie (link)
- Compromís per la Sostenibilitat Turística en Destinació Barcelona – informacje o środku Miasta Barcelony dotyczącym zarządzania turystyką w latach 2024-2027 i gospodarczym znaczeniu turystyki dla miasta (link)
- Dataestur – oficjalny hiszpański portal z najnowszymi wskaźnikami dotyczącymi turystów międzynarodowych, noclegów, ruchu lotniczego i innych danych turystycznych dla Hiszpanii (link)