Destination: Zagreb zgromadził 131 uczniów i mentorów w 16. edycji projektu o zrównoważonej turystyce
W pomieszczeniach Moneterra – Muzeum Pieniądza Chorwackiego Banku Narodowego 13 maja 2026 roku zaprezentowano 16. edycję projektu Destination: Zagreb, programu edukacyjnego, w ramach którego zagrzebskie szkoły średnie, i to te, w których turystyka nie jest podstawowym obszarem kształcenia, są zachęcane do badania turystycznych, kulturalnych, przyrodniczych i społecznych wartości miasta. Według komunikatu Wspólnoty Turystycznej Miasta Zagrzeb projekt realizuje TZGZ we współpracy z Miejskim Urzędem ds. Edukacji, Sportu i Młodzieży, a tegoroczna edycja została zrealizowana wraz z Wydziałem Ekonomii Uniwersytetu w Zagrzebiu i WWF Adria. W programie w tym roku uczestniczyło 131 uczniów i mentorów z sześciu zagrzebskich szkół średnich, co pokazuje, że po szesnastu edycjach projekt nadal rozwija się jako przestrzeń, w której młodzi ludzie mogą rozważać Zagrzeb z perspektywy mieszkańców, odwiedzających i przyszłych specjalistów o różnych profilach. Prezentacja w Moneterrze nadała projektowi również dodatkowy wymiar edukacyjny, ponieważ jest to przestrzeń Chorwackiego Banku Narodowego poświęcona pieniądzom, bankowości, finansom osobistym i edukacji finansowej. W ten sposób temat turystyki połączono z kwestiami zrównoważonego rozwoju, odpowiedzialnego zachowania, przedsiębiorczości, interpretacji kulturowej i rozumienia miasta jako żywej przestrzeni, a nie tylko jako zbioru atrakcji turystycznych.
Sześć szkół, różne pomysły i ten sam cel: lepiej zrozumieć Zagrzeb
Według opublikowanych informacji o 16. edycji w projekcie uczestniczyły Centrum Edukacji i Wychowania z pracą Selfie tour po Zagrzebiu – Miasto dla twojego kadru, Gimnazjum Humanistyczne z projektami Zagrzebski wehikuł czasu i ZIO – asystent AI, Przemysłowa Szkoła Mechaniczna z projektem Ukryty skarb, II Gimnazjum z pracą Zen Zagreb, IV Gimnazjum z projektem Zagrebi ZeGe oraz XVIII Gimnazjum z projektem Odkrywanie zagrzebskich bestii. Już z nazw uczniowskich prac widać, że tematy objęły wiele warstw miejskiej tożsamości: od prezentacji cyfrowej i sztucznej inteligencji po ukryte lokalizacje, codzienną kulturę miejską, spokojniejsze rytmy miasta i interpretację świata zwierząt w kontekście zagrzebskim. Takie podejście odpowiada samej idei projektu, który wprowadza uczniów w turystykę nie tylko jako działalność gospodarczą, lecz także jako sposób odczytywania przestrzeni, dziedzictwa, lokalnych opowieści i zachowań wobec środowiska. W ten sposób rozwijane są umiejętności prezentacyjne, badawcze i zespołowe, a Zagrzeb postrzegany jest jako przestrzeń, w której oferta turystyczna może być uzupełniana autentycznymi, lokalnie zakorzenionymi treściami.
Projekt trwający od roku szkolnego 2010/2011
Wspólnota Turystyczna Miasta Zagrzeb na oficjalnej stronie projektu podaje, że Destination: Zagreb został uruchomiony w roku szkolnym 2010/2011, pod ówczesną nazwą Kultura turystyki. Według tego samego źródła TZGZ rozwinęła projekt we współpracy z Miejskim Urzędem ds. Edukacji, Sportu i Młodzieży, aby długofalowo przybliżyć uczniom, nauczycielom i dyrektorom szkół średnich znaczenie turystyki dla Zagrzebia. Projekt przez lata zachował podstawową ideę: uczniowie podczas jednosemestralnych zajęć pozalekcyjnych, w porozumieniu z opiekunami, opracowują i realizują projekty o tematyce turystycznej, a następnie publicznie je prezentują. Według danych z tegorocznego komunikatu, od początku realizacji w programie uczestniczyło około 2200 uczniów z około stu szkół średnich. Ta liczba pokazuje, że nie chodzi o jednorazowe działanie promocyjne, lecz o długofalowy model edukacyjny, który utrzymał się w systemie szkolnym wystarczająco długo, aby stworzyć ciągłość, doświadczenie i rozpoznawalność.
Ważną częścią projektu jest fakt, że jest on skierowany właśnie do szkół, w których turystyka i hotelarstwo nie są podstawą kształcenia. Dzięki temu temat turystyki wychodzi poza programy specjalistyczne i dociera do uczniów kształcących się w obszarach takich jak programy gimnazjalne, zawody techniczne, kierunki społeczno-humanistyczne, ekonomia, przemysł lub inne profesje. Według opisu TZGZ celem jest zachęcanie do dodatkowego zdobywania wiedzy, rozwijania ducha przedsiębiorczości oraz pozytywnych postaw wobec kultury i turystyki.
Martina Bienenfeld: młodzi potwierdzają znaczenie autentycznej turystyki
Mówiąc o wynikach tegorocznej edycji, dyrektorka Wspólnoty Turystycznej Miasta Zagrzeb Martina Bienenfeld podkreśliła, według komunikatu organizatora, dumę z uczennic i uczniów, którzy uczestniczyli w projekcie oraz wykazali zaangażowanie, kreatywność i zainteresowanie swoim miastem. Stwierdziła, że swoimi pomysłami i przemyśleniami o turystycznym, kulturalnym i przyrodniczym potencjale Zagrzebia ponownie potwierdzili znaczenie włączania młodych ludzi w rozwój zrównoważonej i autentycznej turystyki. Bienenfeld szczególnie podkreśliła, że takie podejście dostrzega również UN Tourism, wyspecjalizowana organizacja Narodów Zjednoczonych odpowiedzialna za promowanie odpowiedzialnej, zrównoważonej i powszechnie dostępnej turystyki, która wspiera projekt od 2024 roku. Według jej słów to wsparcie potwierdza jakość i znaczenie projektu w szerszym kontekście międzynarodowym. Podziękowała także zespołowi Moneterra za gościnność oraz wkład w uświadamianie młodym ludziom znaczenia edukacji finansowej, dzięki czemu tegoroczna prezentacja połączyła edukację turystyczną z tematem odpowiedzialnego zarządzania zasobami osobistymi i społecznymi.
Wsparcie UN Tourism jest ważne także dlatego, że projekt wpisuje się w globalny kierunek, w którym turystyka coraz częściej jest postrzegana przez pryzmat zrównoważenia, dostępności, lokalnego włączenia i edukacji. UN Tourism w swoich publicznych informacjach podkreśla promowanie konkurencyjnych i zrównoważonych polityk turystycznych, wiedzy o rynku, edukacji i szkolenia, a także rolę turystyki w rozwoju. W przypadku zagrzebskiego projektu zasady te nie są przekazywane abstrakcyjnie, lecz poprzez pracę z uczniami, którzy badają własne miasto, rozpoznają jego wartości i uczą się przedstawiać je w sposób, który nie sprowadza destynacji do powierzchownej pocztówki. Jest to szczególnie istotne dla destynacji miejskich, gdzie równowagę między interesami odwiedzających, potrzebami mieszkańców i ochroną tożsamości miasta trzeba budować ostrożnie.
Zrównoważona turystyka jest coraz ważniejszą częścią zarządzania destynacją
Kontekst, w którym projekt jest realizowany, jest dodatkowo ważny, ponieważ zrównoważone zarządzanie destynacjami w Chorwacji otrzymało wyraźniejsze ramy prawne i planistyczne. Według Ministerstwa Turystyki i Sportu Ustawa o turystyce, która weszła w życie 1 stycznia 2024 roku, jest podstawowymi ramami legislacyjnymi zarządzania rozwojem turystyki w kierunku zrównoważenia. Narodne novine podają, że ustawą tą reguluje się system turystyki, zarządzanie rozwojem w kierunku zrównoważenia, zapewnianie zrównoważenia, wspieranie inwestycji, ochronę i waloryzację bazy zasobów oraz inne kwestie ważne dla turystyki. W kwietniu 2026 roku Miasto Zagrzeb opublikowało projekt Planu zarządzania destynacją: Zagrzeb, o którym podano, że jest czteroletnim dokumentem strategicznym ukierunkowanym na rozwój zrównoważonej destynacji. Według oficjalnego komunikatu Miasta dokument opiera się na wskaźnikach zrównoważenia, analizie przepływów turystycznych i obliczeniu pojemności recepcyjnych. Właśnie w takim otoczeniu projekt szkolny zyskuje szersze znaczenie, ponieważ pomysły uczniów wpisują się w dyskusję o tym, jak Zagrzeb powinien rozwijać turystykę w sposób szanujący przestrzeń, mieszkańców, dziedzictwo i środowisko.
Zarządzania destynacją nie można już postrzegać wyłącznie przez liczbę przyjazdów i noclegów. Dane nadal są ważne, ale zrównoważona turystyka wymaga także odpowiedzi na pytania dotyczące obciążenia przestrzeni publicznej, dostępności komunikacyjnej, interpretacji dziedzictwa kulturowego, włączania lokalnych społeczności, bardziej równomiernego rozwoju treści i ochrony wartości przyrodniczych. Według Rozporządzenia o metodologii opracowywania planu zarządzania destynacją celem takiego planu jest określenie kierunku rozwoju destynacji zgodnie z aktami planowania strategicznego, planami przestrzennymi, planem zarządzania dobrami kultury oraz innymi obowiązującymi planami i przepisami, w celu osiągnięcia konkurencyjności, odporności i zrównoważenia destynacji. Uczniowie poprzez Destination: Zagreb właśnie na początkowym, edukacyjnym poziomie wchodzą w taki sposób myślenia. Ich projekty może nie są dokumentami planistycznymi, ale mogą pokazać, jak młodzi widzą miasto, jakie wartości rozpoznają i w których miejscach dostrzegają przestrzeń dla innej, ostrożniejszej i bardziej współczesnej interpretacji turystycznej.
Zagrzeb jako klasa poza klasą
Szczególność projektu polega na tym, że Zagrzeb staje się klasą poza klasą. Uczniowie nie przerabiają przy tym tylko lekcji o turystyce, lecz spotykają się z konkretnymi przestrzeniami, instytucjami, obszarami publicznymi, warstwami kulturowymi, cechami przyrodniczymi i codziennymi nawykami, które tworzą tożsamość miasta. Taki model uczenia się przyczynia się do rozumienia miasta jako całości, w której splatają się historia, ekonomia, środowisko, relacje społeczne i współczesna technologia. Kiedy uczniowie opracowują trasę, narzędzie cyfrowe, interpretację ukrytego miejsca lub temat związany ze światem zwierząt i przyrody, jednocześnie ćwiczą badanie, selekcję informacji, krytyczne myślenie i komunikację z publicznością. Są to umiejętności wykraczające poza ramy turystyki i mogące być użyteczne w dalszej edukacji i pracy.
Według opisu TZGZ projekt obejmuje także aktywne włączanie uczniów w programy ochrony środowiska i otoczenia życia, podnoszenie jakości życia, zachowanie dziedzictwa etnologicznego, historycznego i kulturowego oraz podnoszenie poziomu gościnności. W ten sposób turystyka przedstawiana jest jako temat międzysektorowy, a nie jako wyodrębniona działalność istniejąca tylko dla odwiedzających. W mieście takim jak Zagrzeb, które jednocześnie rozwija się jako centrum kulturalne, edukacyjne, biznesowe, administracyjne i turystyczne, takie podejście może pomóc młodym ludziom wcześniej włączyć się w dyskusję o tym, co tworzy wysokiej jakości doświadczenie miejskie. Dla odwiedzających, którzy przyjeżdżają do Zagrzebia ze względu na programy kulturalne, wydarzenia szkolne i branżowe, muzea, festiwale lub zwiedzanie, przydatne mogą być także oferty noclegów w Zagrzebiu, ale sens takiego projektu nie polega tylko na konsumpcji usług turystycznych. Jego znaczenie polega na tworzeniu lepiej poinformowanych obywateli, którzy rozumieją, że turystyka może być szansą rozwojową tylko wtedy, gdy jest zgodna z interesem publicznym i jakością życia.
Moneterra jako miejsce spotkania turystyki i edukacji finansowej
Tegoroczna prezentacja odbyła się w Moneterrze, Muzeum Pieniądza Chorwackiego Banku Narodowego, co nadało projektowi dodatkową warstwę znaczenia. Według informacji HNB i Moneterra przestrzeń ta została pomyślana jako centrum informacyjno-edukacyjne, które przybliża odwiedzającym opowieść o pieniądzach, ich historii, użyciu i roli w codziennym życiu. Moneterra poprzez eksponaty, treści wideo, badanie i gry wyjaśnia odwiedzającym w różnym wieku tematy związane z pieniędzmi, bankowością, finansami osobistymi, polityką pieniężną oraz rolą i zadaniami banków centralnych. W kontekście projektu Destination: Zagreb taka przestrzeń przypomina, że zrównoważona turystyka nie jest tylko kwestią atrakcyjnych programów, lecz także kwestią odpowiedzialnego planowania, edukacji finansowej i rozumienia skutków ekonomicznych. Młodzi ludzie, którzy rozważają turystykę, powinni rozumieć również, jak tworzy się wartość, jak się nią zarządza i jak można ukierunkowywać rozwój tak, aby długofalowo służył społeczności.
Łączenie edukacji turystycznej z edukacją finansową jest szczególnie ważne dlatego, że projekty turystyczne w praktyce muszą być kształtowane jako wykonalne, odpowiedzialne i społecznie użyteczne pomysły. Kreatywność jest konieczna, ale sama w sobie nie wystarczy, jeśli nie istnieje zrozumienie odbiorców, kosztów, przestrzeni publicznej, utrzymania, komunikacji i wpływu na lokalną społeczność. W tym sensie prezentacja uczniowskich prac w Moneterrze symbolicznie łączy dwa obszary, które w edukacji często postrzegane są oddzielnie: interpretację kulturową i turystyczną z jednej strony oraz edukację finansową i ekonomiczną z drugiej. Takie połączenie może pomóc uczniom widzieć własne propozycje nie tylko jako zadania szkolne, lecz jako zalążki możliwych projektów, które muszą być zrozumiałe, użyteczne, odpowiedzialne i wykonalne.
Wyniki turystyczne pokazują znaczenie przemyślanego rozwoju
Szerszy kontekst projektu widać także we wskaźnikach turystycznych Zagrzebia. Według danych Wspólnoty Turystycznej Miasta Zagrzeb zaczerpniętych z systemu eVisitor, w 2025 roku w Zagrzebiu odnotowano 2.772.658 noclegów, co stanowi indeks 103 w stosunku do 2024 roku. Turyści zagraniczni zrealizowali 2.213.015 noclegów, a turyści krajowi 559.643 noclegi, pokazują dane TZGZ opublikowane w styczniu 2026 roku. Chorwacki Urząd Statystyczny dla maja 2025 roku podał, że Miasto Zagrzeb było destynacją z największą liczbą noclegów turystów krajowych, łącznie 42 tysiące, podczas gdy wśród turystów zagranicznych w tym samym miesiącu zrealizowano 222 tysiące noclegów. Dane te potwierdzają, że Zagrzeb odgrywa ważną rolę w chorwackiej turystyce miejskiej, ale jednocześnie pokazują, dlaczego rozwój destynacji musi być planowany długofalowo. Kiedy destynacja przyciąga dużą liczbę odwiedzających, jej sukces nie zależy tylko od widoczności na rynku, lecz także od zdolności do jakościowego zarządzania doświadczeniem, przestrzenią i relacją z mieszkańcami.
W takim otoczeniu programy takie jak Destination: Zagreb mają wartość wykraczającą poza pojedynczy rok szkolny. Pomagają tworzyć pokolenie, które rozumie, że atrakcyjności turystycznej miasta nie można oddzielić od jego dziedzictwa kulturowego, terenów zielonych, muzeów, transportu publicznego, opowieści dzielnicowych, dostępności informacji, odpowiedzialnego zachowania i jakości codziennego życia. Uczniowie, którzy dziś opracowują trasy, cyfrowych asystentów, interpretacje ukrytych miejsc lub opowieści tematyczne, jutro mogą uczestniczyć w rozwoju projektów publicznych, prywatnych, kulturalnych lub edukacyjnych. Właśnie to jest przesłaniem 16. edycji: Zagrzeb jako destynacja rozwija się zarówno poprzez wielkie dokumenty strategiczne, jak i poprzez małe, konkretne uczniowskie pomysły, które pokazują, jak młodzi widzą wartości miasta, w którym żyją, uczą się i tworzą.
Źródła:
- Wspólnota Turystyczna Miasta Zagrzeb / Infozagreb – oficjalna strona projektu Destination: Zagreb i opis celów inicjatywy edukacyjnej (link)
- Dnevnik.hr – komunikat o prezentacji 16. edycji projektu, uczestnikach, szkołach i wypowiedzi Martiny Bienenfeld (link)
- Miasto Zagrzeb – projekt Planu zarządzania destynacją: Zagrzeb i kontekst zrównoważonego rozwoju destynacji (link)
- Ministerstwo Turystyki i Sportu Republiki Chorwacji – narzędzia i przepisy dotyczące zarządzania rozwojem turystyki w destynacji (link)
- Narodne novine – Ustawa o turystyce, NN 156/2023 (link)
- Narodne novine – Rozporządzenie o metodologii opracowywania planu zarządzania destynacją, NN 112/2024 (link)
- Wspólnota Turystyczna Miasta Zagrzeb – przyjazdy i noclegi turystów w 2025 roku według systemu eVisitor (link)
- Chorwacki Urząd Statystyczny – przyjazdy i noclegi turystów w komercyjnych obiektach noclegowych w maju 2025 roku (link)
- Moneterra – informacje o Muzeum Pieniądza Chorwackiego Banku Narodowego i ekspozycji edukacyjnej (link)