Brytyjscy sprinterzy Chijindu Ujah i Brandon Mingeli wśród oskarżonych w śledztwie dotyczącym oszustwa kryptowalutowego
Brytyjski sprinter Chijindu Andre Ujah, znany także jako CJ Ujah, oraz jego rodak Brandon Mingeli zostali oskarżeni o zmowę w celu popełnienia oszustwa w ramach policyjnego śledztwa dotyczącego domniemanego oszustwa kryptowalutowego w Zjednoczonym Królestwie. Według komunikatu Regional Organised Crime Unit Network, czyli brytyjskiej sieci regionalnych jednostek do walki z przestępczością zorganizowaną, łącznie aresztowano dziesięć osób po skoordynowanych przeszukaniach na obszarze Kentu, Essexu i Londynu. Policja podaje, że podejrzani są powiązani ze zorganizowaną grupą przestępczą, która według ustaleń śledztwa kontaktowała się telefonicznie z wieloma ofiarami, podając się za policję lub za przedstawicieli firm kryptowalutowych. Ofiary, według policyjnego komunikatu, zostały nakłonione do ujawnienia wrażliwych danych bezpieczeństwa, w tym tak zwanych fraz seed phrase, po czym odkryły, że skradziono im środki z portfeli kryptowalutowych. Jedna osoba, według tego samego źródła, miała rzekomo stracić ponad 300 000 funtów.
Sprawa zyskała dodatkową uwagę opinii publicznej, ponieważ wśród oskarżonych znajduje się dwóch sportowców z brytyjskiej sceny lekkoatletycznej. Ujah jest byłym mistrzem świata w sztafecie 4x100 metrów z reprezentacją Wielkiej Brytanii z 2017 roku, natomiast Mingeli reprezentował Wielką Brytanię na 100 metrów podczas Młodzieżowych Mistrzostw Europy U23 w 2021 roku. Według dostępnych informacji zarzuty dotyczą postępowania karnego, które znajduje się na wczesnym etapie, a twierdzenia policji muszą jeszcze zostać zbadane przed sądem. W sensie prawnym wszyscy oskarżeni są uznawani za niewinnych, dopóki ewentualna wina nie zostanie udowodniona w postępowaniu.
Przeszukania przeprowadzone wcześnie rano pod wieloma adresami
Według komunikatu Eastern Region Special Operations Unit akcję policyjną przeprowadzono w środę 29 kwietnia 2026 roku, kiedy funkcjonariusze o godzinie 6 rano jednocześnie wykonali kilka nakazów przeszukania. Akcja objęła adresy w Chelmsfordzie, Enfieldzie i południowym Londynie, a policja podaje, że w jej realizacji uczestniczyły także Kent Police, City of London Police oraz Metropolitan Police Service. Dodatkowego wsparcia udzieliła również Yorkshire and Humber Regional Organised Crime Unit, której funkcjonariusze, według komunikatu, zatrzymali jednego podejrzanego pod adresem w Wakefieldzie. Wszyscy zatrzymani, jak podaje ERSOU, po przesłuchaniu zostali oskarżeni i w ciągu 24 godzin doprowadzeni przed sąd.
Dziesięcioro oskarżonych stawiło się w czwartek 30 kwietnia 2026 roku przed Margate Magistrates’ Court. Policja ogłosiła, że Brandon Mingeli, Jami Durston-McDonnel i Louis Richards-Miller zostali zatrzymani w areszcie do następnej rozprawy w Chelmsford Crown Court, wyznaczonej na 28 maja 2026 roku. Siedmioro innych oskarżonych zwolniono za kaucją do tej samej rozprawy, wśród nich także Chijindu Andre Ujah. W komunikacie, oprócz sportowców, wymieniono także innych oskarżonych: Joseph Umoru, Adedeji Kujore, Abdul-Azeem Taiwo Adeola Yusuf, Abdul-Azeez Kehinde Adeolu Yusuf, Jayden Nakayama i Samantha Gyabaa. Policja na razie nie opublikowała bardziej szczegółowego opisu ról przypisywanych poszczególnym oskarżonym.
Policja twierdzi, że ofiary zostały nakłonione do ujawnienia fraz seed phrase
W centrum śledztwa znajduje się domniemane oszustwo związane z kryptowalutami i portfelami cyfrowymi. Według komunikatu ROCU ofiary otrzymywały telefony od osób, które przedstawiały się jako funkcjonariusze policji lub jako pracownicy firm kryptowalutowych. Taka forma oszustwa opiera się na tworzeniu poczucia pilności i zaufania: ofiarom często sugeruje się, że ich konto jest zagrożone, że potrzebna jest pilna weryfikacja lub że muszą podjąć kroki, aby chronić majątek. Policja podaje, że w tym przypadku ludzie zostali nakłonieni do ujawnienia ważnych danych bezpieczeństwa, w tym seed phrase, po czym środki z ich portfeli kryptowalutowych zniknęły.
Seed phrase to ciąg słów, który służy jako klucz do dostępu do portfela kryptowalutowego i do odzyskania środków, jeśli użytkownik utraci urządzenie lub aplikację. Właśnie dlatego ta informacja ma wyjątkowo wysoką wartość bezpieczeństwa: osoba, która wejdzie w posiadanie seed phrase, co do zasady może przejąć kontrolę nad portfelem cyfrowym. Brytyjska policja w poradach opublikowanych wraz z komunikatem podkreśla, że policja nigdy nie zadzwoni niespodziewanie do obywateli w sprawie ich kryptoaktywów ani nie będzie żądać dostępu do urządzeń do przechowywania kryptowalut. W tych samych poradach wskazuje się również, że żadna legalna firma ani funkcjonariusz policji nie będzie prosić o seed phrase, co jest jednym z kluczowych znaków możliwego oszustwa.
Kariera sportowa Ujaha naznaczona tytułem mistrza świata i wcześniejszym zawieszeniem
Chijindu Ujah, 32-letni sprinter z Enfieldu, jest szerzej znany opinii sportowej z występu w brytyjskiej sztafecie 4x100 metrów, która zdobyła złoto na Mistrzostwach Świata w Londynie w 2017 roku. Według danych The Guardiana i rejestrów sportowych Ujah biegł wtedy pierwszą zmianę w finale, w którym brytyjska sztafeta zwyciężyła przed własną publicznością, w biegu zapamiętanym także jako ostatni występ Usaina Bolta na wielkiej scenie. W tym samym roku Ujah zdobył również tytuł w biegu na 100 metrów w finale Diamentowej Ligi, a według profilu zawodów jego rekord życiowy na 100 metrów wynosi 9,96 sekundy.
Jego kariera później została również naznaczona sprawą antydopingową po Igrzyskach Olimpijskich w Tokio. Athletics Integrity Unit ogłosiła w 2022 roku, że Ujah został zawieszony na 22 miesiące, od 6 sierpnia 2021 roku do 5 czerwca 2023 roku, po pozytywnym wyniku badania na zakazane substancje ostarinę i S-23. Według komunikatu AIU postępowanie zakończyło się ustaleniem, że sportowiec dopuścił się naruszenia przepisów antydopingowych, ale wskazano również, że sprawa była związana z zanieczyszczonym suplementem diety. Z powodu tego wyniku brytyjska sztafeta 4x100 metrów została pozbawiona srebrnego medalu z Igrzysk Olimpijskich w Tokio, co potwierdziło także Team GB w swoim profilu sportowca.
Po zakończeniu zawieszenia Ujah wrócił do startów. The Guardian podaje, że na Mistrzostwach Europy w Lekkoatletyce w Rzymie w 2024 roku dotarł do półfinału biegu na 100 metrów, lecz według dostępnych rejestrów sportowych nie startował od kwietnia 2025 roku. W kontekście nowego postępowania karnego jego wcześniejsze wyniki sportowe nie mają znaczenia prawnego dla samego zarzutu, ale wyjaśniają, dlaczego sprawa wzbudziła uwagę także poza działami śledzącymi przestępczość i wymiar sprawiedliwości. Ujah jest wśród siedmiorga oskarżonych, którym sąd magistracki pozwolił oczekiwać na następną rozprawę na wolności za kaucją.
Mingeli zatrzymany w areszcie do rozprawy przed sądem koronnym
Brandon Mingeli, 25-letni sprinter, jest drugim sportowcem wymienionym w policyjnym komunikacie. Według danych World Athletics Mingeli startował w konkurencjach 60 i 100 metrów, a jego rekord życiowy na 100 metrów wynosi 10,18 sekundy, osiągnięty w 2022 roku. British Athletics w relacji z Młodzieżowych Mistrzostw Europy U23 w Tallinnie w 2021 roku podało, że Mingeli wystąpił w reprezentacji brytyjskiej na 100 metrów i zakwalifikował się do finału po biegach eliminacyjnych. W aktualnej sprawie karnej policja ogłosiła, że Mingeli, razem z jeszcze dwoma oskarżonymi, został zatrzymany w areszcie do rozprawy przed Chelmsford Crown Court 28 maja 2026 roku.
Zatrzymanie w areszcie na tym etapie postępowania nie oznacza wyroku ani dowodu winy. Jest to procesowa decyzja sądu, podczas gdy zarzuty muszą dopiero zostać rozpatrzone w dalszym postępowaniu. Według dostępnych informacji z policyjnego komunikatu wszystkim oskarżonym zarzuca się zmowę w celu popełnienia oszustwa, ale publicznie nie opublikowano szczegółów, które rozdzielałyby domniemane działania poszczególnych osób. Dlatego w relacjonowaniu sprawy na razie można mówić o zarzutach i twierdzeniach policji, a nie o ustalonych faktach dotyczących odpowiedzialności karnej.
Oszustwa kryptowalutowe coraz częściej wykorzystują podszywanie się i presję na ofiary
Śledztwo wpisuje się w szerszy wzorzec oszustw, w których sprawcy wykorzystują niewystarczające zrozumienie technologii, ale także zaufanie do instytucji. W przypadkach związanych z kryptowalutami fałszywe telefony od policji, banków lub platform inwestycyjnych często mają ten sam cel: zdobycie danych umożliwiających przejęcie konta lub portfela. Brytyjskie centrum zgłaszania oszustw Action Fraud regularnie ostrzega obywateli, aby nie udostępniali haseł, kodów bezpieczeństwa i innych danych dostępowych osobom, które kontaktują się z nimi niespodziewanie. W kontekście kryptoaktywów seed phrase jest szczególnie wrażliwa, ponieważ jej ujawnienie może umożliwić nieodwracalny transfer środków.
Policja w poradach bezpośrednio związanych z tą sprawą podaje kilka zasad ostrożności. Jeśli ktoś przez telefon przedstawia się jako policja i twierdzi, że portfel kryptowalutowy jest zagrożony, obywatelom radzi się, aby sami zweryfikowali połączenie, dzwoniąc pod oficjalny numer 101, najlepiej po kilku minutach lub z innego telefonu. Ostrzega się również, aby nie klikać linków wysyłanych w niechcianych wiadomościach lub podczas rozmów. Szczególnie podkreśla się, że haseł i fraz bezpieczeństwa nie należy wpisywać ani udostępniać poza oficjalnym procesem zakładania lub odzyskiwania portfela na własnym urządzeniu. Takie porady są ważne także dla osób, które nie są profesjonalnymi inwestorami, ponieważ majątek cyfrowy może stać się celem również wtedy, gdy chodzi o mniejsze kwoty.
Następnym krokiem jest rozprawa 28 maja
Dalszy przebieg postępowania oczekiwany jest przed Chelmsford Crown Court, gdzie rozprawę wyznaczono na 28 maja 2026 roku. Według policji troje oskarżonych do tego czasu pozostaje w areszcie, natomiast siedmioro zwolniono za kaucją. Na tym etapie nie są publicznie znane wszystkie dowody, na których opiera się oskarżenie, ani nie opublikowano oświadczeń obrony poszczególnych oskarżonych. Postępowanie sądowe powinno wyjaśnić zakres domniemanego oszustwa, role osób, które zostały oskarżone, oraz wysokość szkody, którą prokuratura będzie próbowała udowodnić.
Sprawa jednocześnie pokazuje, jak postępowania karne związane z majątkiem cyfrowym coraz bardziej nakładają się na klasyczne formy oszustw. Chociaż w przestrzeni publicznej często mówi się o technicznie złożonych atakach na systemy kryptowalutowe, policyjne twierdzenia w tej sprawie wskazują na inny mechanizm: telefoniczne podszywanie się, presję psychologiczną i wykorzystywanie zaufania. Właśnie dlatego brytyjska policja w komunikacie podkreśla prostą zasadę, która obowiązuje niezależnie od rodzaju portfela lub platformy: seed phrase nie udostępnia się nikomu, nawet osobom twierdzącym, że pochodzą z policji lub z firmy kryptowalutowej.
Źródła:
- Regional Organised Crime Unit Network / ERSOU – oficjalny komunikat o zatrzymaniach, zarzutach, przebiegu akcji policyjnej i poradach dotyczących zapobiegania oszustwom kryptowalutowym (link)
- The Guardian – relacja o zarzutach wobec Chijindua Ujaha i Brandona Mingeliego oraz sportowym kontekście sprawy (link)
- Athletics Integrity Unit – komunikat o antydopingowym zawieszeniu Ujaha z 2022 roku (link)
- Team GB – profil Chijindua Ujaha i dane o występie olimpijskim oraz odebraniu medalu po naruszeniu przepisów antydopingowych (link)
- World Athletics – profil Brandona Mingeliego i oficjalne wyniki sportowe (link)
- British Athletics – relacja z Młodzieżowych Mistrzostw Europy U23 w 2021 roku z informacją o występie Mingeliego (link)