Glavina przedstawił nową ustawę o działalności gastronomicznej i hotelarskiej: państwo wprowadza surowszy nadzór nad najmem krótkoterminowym i cyfrową rejestrację obiektów noclegowych
Minister turystyki i sportu Tonči Glavina przedstawił 17 kwietnia 2026 r. projekt nowej ustawy o działalności gastronomicznej i hotelarskiej, dokument, za pomocą którego rząd chce ustanowić mocniejsze ramy regulacyjne dla rynku zakwaterowania, gastronomii i towarzyszących usług turystycznych. W centrum propozycji znajdują się zwalczanie nierejestrowanego najmu krótkoterminowego, wdrożenie europejskiego rozporządzenia (UE) 2024/1028 dotyczącego gromadzenia i wymiany danych o usługach krótkoterminowego najmu zakwaterowania, pełna cyfryzacja postępowań administracyjnych oraz zmiany w systemie kategoryzacji obiektów. Jest to jedna z ważniejszych interwencji w ustawodawstwie turystycznym ostatnich lat, zwłaszcza dlatego, że stanowi próbę odpowiedzi na kilka równoległych problemów: wzrost zakwaterowania platformowego, nieuczciwą konkurencję na rynku, administracyjną nieprzejrzystość oraz coraz wyraźniejszą potrzebę państwa, by precyzyjniej śledzić rzeczywistą sytuację w sektorze.
Obowiązująca ustawa o działalności gastronomicznej i hotelarskiej została uchwalona w 2015 roku, a od tego czasu była zmieniana i uzupełniana dziewięć razy. W międzyczasie chorwacki rynek turystyczny znacząco się zmienił. Najem krótkoterminowy prywatnych obiektów noclegowych silnie wzrósł, platformy cyfrowe stały się dominującym kanałem reklamy i rezerwacji, a władze publiczne coraz otwarciej ostrzegały przed szarą strefą działalności, czyli sytuacjami, w których zakwaterowanie jest wynajmowane bez ważnej decyzji lub poza zasadami obowiązującymi zarejestrowanych usługodawców. Ministerstwo turystyki i sportu twierdzi zatem, że częściowe zmiany nie są już wystarczające i że potrzebna jest nowa, całościowa ustawa, która połączy dotychczasowe zmiany i dostosuje system do europejskich zasad oraz krajowych celów rozwojowych.
Centralny przekaz ustawy: uderzenie w nierejestrowane obiekty noclegowe
Największy nacisk polityczny i operacyjny położono na walkę z nierejestrowanym najmem krótkoterminowym. Minister Glavina przedstawił propozycję jako dotąd najpoważniejszą próbę państwa ograniczenia przestrzeni dla czarnej i szarej gospodarki w sektorze turystycznym. Zgodnie z projektem wprowadza się jednolitą procedurę rejestracji wynajmujących oraz obowiązkowy numer rejestracyjny dla każdej jednostki zakwaterowania. Właśnie ten numer ma stać się kluczowym punktem nowego systemu, ponieważ bez niego reklamowanie się na platformach internetowych nie powinno być możliwe.
Taki model jest ściśle powiązany z europejskim rozporządzeniem STR, czyli rozporządzeniem (UE) 2024/1028, które nakłada na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia bardziej wiarygodnego systemu gromadzenia i wymiany danych o najmie krótkoterminowym. Celem rozporządzenia nie jest jedynie administracyjna ewidencja, lecz stworzenie znormalizowanych ram, w których właściwe organy będą mogły dokładniej zidentyfikować, kto wynajmuje, którą jednostkę wynajmuje i na jakich warunkach prowadzi działalność. Przepisy europejskie stosuje się od 20 maja 2026 r., więc chorwacka ustawa pojawia się w momencie, gdy państwo musi zapewnić własny mechanizm wdrożeniowy. Ministerstwo podkreśla przy tym, że dzięki numerowi rejestracyjnemu i cyfrowemu monitorowaniu ogłoszeń chce zamknąć przestrzeń dla praktyki, w której na rynku pojawiają się obiekty formalnie nieewidencjonowane, a mimo to konkurujące z legalnymi wynajmującymi.
Dla zarejestrowanych wynajmujących nowe zasady powinny, przynajmniej według interpretacji projektodawców, oznaczać bardziej równe warunki rynkowe. Ci, którzy już działają zgodnie z przepisami, od lat ostrzegają, że nierejestrowane zakwaterowanie obniża ceny, unika kosztów opłat i podatków oraz tworzy nierównowagę między usługodawcami. Z drugiej strony dla części rynku nowy model niesie także dodatkowe obowiązki, zwłaszcza w zakresie dostosowania do cyfrowej rejestracji, uporządkowania dokumentacji i śledzenia nowych procedur. To właśnie treść konsultacji publicznych pokaże, czy sektor odbierze te środki przede wszystkim jako narzędzie porządkowania rynku, czy jako nowe obciążenie administracyjne.
Szerszy krąg nadzoru: obok inspektoratu włączane są także administracja celna i strażnicy komunalni
Jedna z praktycznie najważniejszych nowości dotyczy nadzoru. Zgodnie z propozycją przedstawioną przez Ministerstwo Turystyki i Sportu nadzór nad świadczeniem usług gastronomicznych i hotelarskich bez uzyskanej decyzji nie byłby już wyłącznie zadaniem Państwowego Inspektoratu. Do realizacji włączone zostałyby także administracja celna i strażnicy komunalni. Takie rozszerzenie kompetencji sugeruje, że państwo chce traktować problem nierejestrowanej działalności szerzej niż dotąd, czyli powiązać nadzór turystyczny, fiskalny i lokalny.
Ta zmiana ma kilka możliwych konsekwencji. Po pierwsze, zwiększa się prawdopodobieństwo wykrycia nielegalnej działalności gospodarczej, ponieważ mechanizm kontrolny nie opiera się już wyłącznie na jednej instytucji. Po drugie, poziom lokalny zyskuje większą rolę operacyjną, co jest ważne w destynacjach z dużą presją najmu krótkoterminowego. Po trzecie, wzmacnia się przekaz, że nierejestrowany wynajem nie jest postrzegany wyłącznie jako uchybienie administracyjne, lecz także jako kwestia uczciwego rynku, dyscypliny fiskalnej i stosunku do przestrzeni. Państwowy Inspektorat już teraz ma w swoim zakresie nadzór nad działalnością gastronomiczną i hotelarską, nierejestrowanym świadczeniem usług oraz opłatą turystyczną, ale włączenie dodatkowych organów wskazuje na zamiar uczynienia wdrażania ustawy szybszym i bardziej widocznym w terenie.
Cyfryzacja postępowań i Centralny Rejestr jako kręgosłup nowego systemu
Drugim wielkim filarem reformy jest cyfryzacja. Ministerstwo zapowiada, że wszystkie postępowania administracyjne, od składania wniosków o kategoryzację po wydawanie decyzji, byłyby prowadzone cyfrowo przez Centralny Rejestr. Formalnie rzecz biorąc, jest to modernizacja administracji; pod względem treści jest to próba połączenia danych, które dotąd były często rozproszone po różnych procedurach, szczeblach władzy i ewidencjach.
Dla przedsiębiorców z branży gastronomicznej i wynajmujących system cyfrowy mógłby oznaczać szybsze składanie wniosków, mniej fizycznego odwiedzania instytucji i wyraźniejszy ślad dotyczący statusu postępowania. Dla państwa i właściwych organów taki rejestr oznacza łatwiejsze łączenie danych o obiekcie, kategorii, decyzji, opłatach i ewentualnych nieprawidłowościach. Teoretycznie otwiera to przestrzeń dla bardziej przejrzystego i efektywnego systemu. W praktyce jednak wiele będzie zależało od wykonania technicznego, interoperacyjności baz danych oraz od tego, jak prosty będzie system dla użytkowników, którzy nie są przyzwyczajeni do bardziej złożonych procedur cyfrowych. Chorwacka administracja publiczna w ostatnich latach znacznie rozszerzyła usługi cyfrowe, ale doświadczenie pokazuje, że powodzenie takich reform zależy nie tylko od przepisu, lecz także od jakości wdrożenia.
Rekategoryzacja staje się bardziej regularna dla apartamentów, pokoi i domów wakacyjnych
Projekt ustawy wprowadza także nową dynamikę rekategoryzacji, co jest szczególnie ważne dla segmentu prywatnych i mniejszych obiektów noclegowych. Dla grupy pozostałych obiektów gastronomicznych i hotelarskich przeznaczonych do zakwaterowania, wśród których znajdują się pokoje, apartamenty, studio apartamenty i domy wakacyjne, wprowadza się obowiązkową rekategoryzację co dziesięć lat. Dla hosteli, schronisk górskich i myśliwskich, noclegowni i podobnych obiektów przewiduje się okres pięciu lat. Dla wynajmujących również wprowadza się obowiązek rekategoryzacji co dziesięć lat po dostosowaniu do nowego regulaminu. Jednocześnie dla hoteli i kempingów termin zostaje wydłużony, więc zamiast dotychczasowej rekategoryzacji co cztery lata byłaby ona przeprowadzana co pięć lat.
Taki nowy podział terminów pokazuje, że Ministerstwo chce skierować większy nadzór jakościowy na tę część rynku, która w ostatnich latach rozwijała się najsilniej i w której różnice między formalną kategorią a rzeczywistym stanem obiektu często są przedmiotem dyskusji. Idea, według słów ministra, polega na tym, by kategoryzacja nie była jednorazowym aktem administracyjnym, lecz instrumentem, który rzeczywiście odzwierciedla aktualny stan obiektu i poziom utrzymania standardów. W ten sposób jednocześnie chroni się konsumenta i próbuje podnieść średnią jakość oferty. Dla części wynajmujących będzie to oznaczało dodatkowe inwestycje w urządzenie i dostosowanie, podczas gdy inni prawdopodobnie przyjmą te zmiany jako sposób, by rynek wyraźniej odróżniał ofertę wysokiej jakości od zaniedbanej.
Obiekty mieszkalne, agroturystyka i redefinicja niektórych zasad prowadzenia działalności
Poza kwestiami nadzoru i rejestracji projekt przewiduje także kilka ukierunkowanych ingerencji w istniejące zasady prowadzenia działalności. Wśród bardziej zauważalnych przepisów znajduje się usunięcie możliwości wydawania decyzji przedsiębiorcom gastronomicznym i hotelarskim w obiektach mieszkalnych dla apartamentów i pokoi. Chociaż ostateczna interpretacja tego przepisu będzie zależeć od tekstu normatywnego i uzasadnienia w konsultacjach, przekaz polityczny jest jasny: państwo chce precyzyjniej rozgraniczyć, co jest dopuszczalne w zasobie mieszkaniowym, a co należy do klasycznej działalności gastronomicznej i hotelarskiej.
Jednocześnie otwiera się możliwość, by przedsiębiorca gastronomiczny i hotelarski wpisany do Rejestru Rolników jako gospodarstwo rolne, niezależnie od tego, czy jest to spółka handlowa, rzemiosło czy inna forma, mógł używać również nazwy komercyjnej, takiej jak turystyczne gospodarstwo rolne lub agroturystyka. Ta część propozycji jest szczególnie ważna dla turystyki wiejskiej i kontynentalnej, ponieważ daje takim podmiotom wyraźniejsze ramy tożsamościowe i rynkowe. Chorwacja od lat stara się wzmacniać dyspersję oferty turystycznej poza wybrzeżem i głównym sezonem, więc każde normatywne doprecyzowanie, które ułatwia rozpoznawalność oferty agroturystycznej, ma także wymiar rozwojowy.
Napoje energetyczne i opłata turystyczna jako dodatkowe punkty regulacji
Projekt ustawy przewiduje także zakaz podawania, czyli dopuszczania do spożywania napojów energetycznych w obiektach gastronomicznych i hotelarskich. Jest to środek, który wykracza poza wąskie ramy administracji turystycznej i wchodzi w obszar ochrony konsumenta oraz zdrowia publicznego, dlatego właśnie prawdopodobnie przyciągnie część szerszej debaty publicznej. Na tym etapie Ministerstwo zapowiedziało zakaz jako część pakietu nowych rozwiązań, ale dalsza dyskusja pokaże, do jakich rodzajów obiektów, grup wiekowych lub sytuacji przepis będzie się konkretnie odnosił oraz jak będzie wyglądało jego wdrożenie w praktyce.
Dodatkowo określa się również nowy powód cofnięcia decyzji przedsiębiorcy gastronomicznemu i hotelarskiemu oraz wynajmującemu, jeśli zostanie ustalone, że nie płaci opłaty turystycznej. Ten przepis wpisuje się w szerszy kierunek polityki turystycznej, w którym państwo stara się silniej powiązać prawo do świadczenia usługi z należytym wykonywaniem zobowiązań finansowych. W planie działań legislacyjnych Ministerstwa Turystyki i Sportu na 2026 rok już zaznaczono, że istnieją problemy ze skutecznością przymusowego poboru opłaty turystycznej, więc nowa ustawa o działalności gastronomicznej i hotelarskiej ma najwyraźniej stanowić część szerszego pakietu porządkującego dyscyplinę fiskalną w sektorze.
Zrównoważona turystyka, dostępne cenowo mieszkania i polityczne tło zmian ustawowych
Glavina umieścił propozycję w ramach polityki zrównoważonej turystyki i dostępnych cenowo mieszkań. Jest to sformułowanie pokazujące, że kwestia najmu krótkoterminowego nie jest już postrzegana wyłącznie przez liczbę noclegów i przychody z turystyki, lecz także przez wpływ na lokalne społeczności, ceny mieszkań i dostępność zasobu mieszkaniowego. W europejskich miastach i regionach turystycznych właśnie relacja między wzrostem zakwaterowania platformowego a presją na mieszkalnictwo stała się jednym z kluczowych problemów politycznych, a Chorwacja próbuje teraz własnym ustawodawstwem odpowiedzieć na podobne wyzwania w swoich destynacjach.
Należy przy tym zauważyć, że samo rozporządzenie europejskie nie określa krajowych polityk mieszkaniowych ani limitów najmu. Przede wszystkim standaryzuje przejrzystość danych oraz obowiązki platform i państw członkowskich. Jednak to właśnie lepsza ewidencja i wymiana danych tworzą warunek wstępny, aby władze krajowe i jednostki samorządu terytorialnego w ogóle mogły podejmować świadome decyzje o rynku. Innymi słowy, bez wiarygodnych danych trudno poważnie dyskutować o tym, jaki jest rzeczywisty udział najmu krótkoterminowego, gdzie jest on najbardziej skoncentrowany i jaki wpływ ma na ludność lokalną, infrastrukturę komunalną i dostępność mieszkań.
Co następuje po przedstawieniu projektu
Projekt ustawy o działalności gastronomicznej i hotelarskiej został skierowany do konsultacji publicznych na okres 30 dni, od 17 kwietnia 2026 r. do 18 maja 2026 r. Okres ten będzie pierwszym poważnym testem dla proponowanych rozwiązań. Można w nim oczekiwać szeregu uwag prywatnych wynajmujących, przedsiębiorców gastronomicznych i hotelarskich, jednostek lokalnych, stowarzyszeń branżowych i ekspertów prawnych, szczególnie w kwestiach numeru rejestracyjnego, zakresu uprawnień organów nadzorczych, rekategoryzacji oraz statusu niektórych form zakwaterowania.
Wynik konsultacji będzie ważny także dlatego, że ustawa nie jest uchwalana w próżni, lecz w momencie, gdy europejskie przepisy dotyczące najmu krótkoterminowego wchodzą w fazę stosowania, a chorwacka turystyka jednocześnie szuka równowagi między wzrostem, zrównoważonym rozwojem i jakością. Jeśli proponowane mechanizmy rzeczywiście zaczną działać, Chorwacja mogłaby zyskać bardziej uporządkowany i przejrzystszy pod względem danych system zakwaterowania turystycznego niż ma obecnie. Jeśli jednak rozwiązania cyfrowe i nadzorcze pozostaną niewystarczająco dopracowane lub zbyt obciążą rzetelnych usługodawców, debata o ustawie mogłaby przekształcić się w spór między regulacyjnymi ambicjami państwa a codziennością sektora, który nadal generuje dużą część ruchu turystycznego kraju. Właśnie dlatego nadchodzące konsultacje nie będą jedynie formalną procedurą, lecz przestrzenią, w której pokaże się, czy nowa ustawa może jednocześnie wzmocnić porządek na rynku, chronić legalnych wynajmujących i zachować konkurencyjność chorwackiej oferty turystycznej.
Źródła:- - Ministerstwo Turystyki i Sportu Republiki Chorwacji – oficjalne ogłoszenie o przedstawieniu projektu ustawy o działalności gastronomicznej i hotelarskiej z 17 kwietnia 2026 r. (link)
- - e-Savjetovanja – odnośnik do konsultacji publicznych dotyczących projektu ustawy o działalności gastronomicznej i hotelarskiej, otwartych od 17 kwietnia 2026 r. do 18 maja 2026 r. (link)
- - EUR-Lex – rozporządzenie (UE) 2024/1028 dotyczące gromadzenia i wymiany danych o usługach krótkoterminowego najmu zakwaterowania, w tym obowiązku numeru rejestracyjnego i ram wymiany danych (link)
- - EU Tourism Platform / Komisja Europejska – podsumowanie wdrażania rozporządzenia (UE) 2024/1028 oraz informacja, że przepisy obowiązują od 20 maja 2026 r. (link)
- - Państwowy Inspektorat Republiki Chorwacji – opis zakresu działania inspekcji turystycznej w obszarze gastronomii i hotelarstwa, nierejestrowanych usług oraz opłaty turystycznej (link)
- - e-Savjetovanja – formularz działań legislacyjnych Ministerstwa Turystyki i Sportu na 2026 rok z uzasadnieniem potrzeby nowej ustawy o działalności gastronomicznej i hotelarskiej oraz odrębnych zmian ustawy o opłacie turystycznej (link)
Czas utworzenia: 3 godzin temu