Żupania licko-seńska w Brukseli: od dziedzictwa przyrodniczego do europejskich priorytetów rozwojowych
Delegacja żupanii licko-seńskiej, kierowana przez żupana Ernesta Petry’ego, przebywała w Brukseli, gdzie w Parlamencie Europejskim została przedstawiona jako obszar zachowanej przyrody, rozpoznawalności kulturowej i możliwości rozwojowych wpisujących się w coraz ważniejsze europejskie debaty o zrównoważonym rozwoju, konkurencyjności regionalnej i przyszłym wykorzystaniu funduszy Unii Europejskiej. Wizyta została zorganizowana przez chorwacką posłankę do Parlamentu Europejskiego Sunčanę Glavak, a oprócz niej w programie uczestniczyli także europosłowie Karlo Ressler i Tomislav Sokol. W centrum prezentacji znalazł się program „Lika – przyroda, kultura i możliwości”, pomyślany jako swoista rozwojowa pocztówka żupanii, która chce jednocześnie zachować przestrzeń, wzmocnić gospodarkę i lepiej pozycjonować się w europejskich politykach, które będą określały podział pieniędzy i priorytety rozwojowe w nadchodzących latach. Dla regionu, który często jest postrzegany przede wszystkim przez pryzmat piękna przyrody, wystąpienie w Brukseli miało szerszy przekaz polityczny i gospodarczy: żupania licko-seńska chce zaprezentować się jako obszar mający konkretne projekty, jasne potrzeby i argumenty za silniejszym włączeniem w przyszłe europejskie przepływy inwestycyjne.
Prezentacja wykraczająca poza protokół
Pobyty regionalnych i lokalnych urzędników w Brukseli często pozostają na poziomie spotkań protokolarnych, ale taki format pokazuje, że coraz większą uwagę poświęca się bezpośredniemu przedstawianiu interesów rozwojowych poszczególnych chorwackich regionów tam, gdzie kształtowane są europejskie polityki. Kiedy w Parlamencie Europejskim mówi się o obszarze takim jak Lika, nacisk nie pada tylko na symbolikę przyrody i tożsamości, lecz także na pytanie, jak takie regiony mogą pozostać demograficznie trwałe, gospodarczo aktywne i infrastrukturalnie połączone. Żupania licko-seńska ma przy tym szczególną pozycję: jest to obszar wyjątkowej wartości, ale też teren, który od lat szuka skutecznej odpowiedzi na wyzwania depopulacji, oddalenia komunikacyjnego, braku inwestycji i potrzeby bardziej równomiernego rozwoju. Właśnie dlatego przekaz z Brukseli nie był skierowany wyłącznie do instytucji europejskich, ale również do krajowej opinii publicznej, inwestorów i wszystkich interesariuszy uczestniczących w kształtowaniu przyszłości tej żupanii.
Lika jako połączenie zachowanej przyrody i ambicji rozwojowej
W kontekście europejskim żupania licko-seńska najłatwiej rozpoznawana jest dzięki silnemu dziedzictwu przyrodniczemu. Oficjalne strony żupanii podkreślają jej ważne położenie geograficzne i duże znaczenie terytorialne w obrębie Chorwacji, podczas gdy obszary chronione, takie jak Park Narodowy Jezior Plitwickich i Park Narodowy Welebit Północny, dodatkowo potwierdzają, dlaczego ten region coraz częściej podawany jest jako przykład obszaru, na którym kwestii rozwoju nie można oddzielić od kwestii ochrony środowiska. Jeziora Plitwickie mają także szczególne znaczenie międzynarodowe, ponieważ zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co dodatkowo wzmacnia widoczność całej żupanii w europejskiej i światowej przestrzeni turystycznej. Jednak taka rozpoznawalność niesie również zobowiązanie: rozwój nie może opierać się na szybkim i niekontrolowanym rozroście, lecz na modelu, który chroni zasoby i tworzy większą wartość dla lokalnej społeczności. Dlatego w kontekście żupanii licko-seńskiej coraz częściej mówi się o zrównoważonej turystyce, efektywności energetycznej, zielonej transformacji i projektach, które powinny umożliwić, aby dziedzictwo przyrodnicze było fundamentem rozwoju, a nie ofiarą rozwoju.
To połączenie przyrody i nowoczesnego podejścia jest szczególnie ważne również dla odwiedzających, którzy chcą zostać na tym obszarze dłużej, dlatego obok opowieści o strefach chronionych i treściach kulturalnych coraz częściej otwiera się także kwestia wysokiej jakości oferty dla gości, od aktywnego wypoczynku po całoroczny pobyt. W tym sensie logiczne jest, że wraz z rosnącym zainteresowaniem regionem otwierają się również tematy takie jak
zakwaterowanie w żupanii licko-seńskiej, zwłaszcza w okresach większych wydarzeń, szczytów turystycznych i zorganizowanych odwiedzin atrakcji przyrodniczych.
Bruksela jako miejsce, gdzie ustalane są zasady przyszłego finansowania
Według słów żupana Ernesta Petry’ego podczas pobytu w Brukseli odbyły się spotkania i prezentacje związane z możliwościami finansowania z funduszy Unii Europejskiej w nadchodzącym okresie, ze szczególnym naciskiem na przyszłe Wieloletnie Ramy Finansowe. Ta część wizyty jest szczególnie ważna, ponieważ to właśnie poprzez wieloletni budżet europejski określane są główne kierunki inwestycji w rozwój regionalny, infrastrukturę, zieloną transformację, odporność gospodarki i wzmacnianie konkurencyjności. Komisja Europejska przedstawiła już dokumenty dotyczące nowych wieloletnich ram finansowych na okres 2028–2034, a dyskusja o tym, jak środki zostaną rozdysponowane, ma już teraz kluczowe znaczenie dla regionów, które chcą na czas przygotować swoje priorytety rozwojowe. Innymi słowy, do Brukseli nie jedzie się tylko po symboliczne wsparcie, lecz także po informacje, kontakty i pozycjonowanie w momencie, gdy zapada decyzja, które tematy będą miały pierwszeństwo w następnym europejskim cyklu budżetowym.
Dla żupanii licko-seńskiej jest to szczególnie ważne, ponieważ jej interesy bezpośrednio stykają się z kilkoma dużymi politykami europejskimi. Polityka spójności Unii Europejskiej na okres 2021–2027 już teraz podkreśla spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną oraz silnie łączy rozwój regionalny z zieloną i cyfrową transformacją. W takich ramach obszar taki jak Lika może ubiegać się o wsparcie nie tylko dla klasycznych projektów infrastrukturalnych, ale również dla modernizacji usług publicznych, efektywności energetycznej, połączeń transportowych, rozwoju przedsiębiorczości, turystyki i innowacyjnych modeli zarządzania przestrzenią. Wizyta w Brukseli może więc być odczytywana także jako próba jak najwcześniejszego pozycjonowania żupanii licko-seńskiej w nowym cyklu europejskich negocjacji, zamiast wchodzenia w niego pasywnie i z opóźnieniem.
Dlaczego zielona transformacja i zrównoważona turystyka są w centrum opowieści
Wśród priorytetów podkreślonych podczas prezentacji szczególnie zaakcentowano zieloną transformację, zrównoważoną turystykę i wzmacnianie konkurencyjności regionalnej. To nie przypadek. Komisja Europejska w swoich aktualnych dokumentach coraz silniej łączy turystykę ze zrównoważonym rozwojem, gospodarką o obiegu zamkniętym, dostosowaniem cyfrowym i większą odpornością społeczności lokalnych. W tych ramach regiony posiadające wyjątkowo cenny kapitał przyrodniczy, ale jednocześnie niechcące zostać sprowadzone wyłącznie do sezonowej konsumpcji turystycznej, mają szansę rozwijać model łączący ochronę przestrzeni i wyższą wartość dodaną. Dla żupanii licko-seńskiej oznacza to, że kwestia zrównoważonej turystyki nie jest tylko promocyjną frazą, lecz koniecznością rozwojową.
Takie podejście jest widoczne również na oficjalnych stronach żupanii poprzez wcześniej przyjęte dokumenty rozwojowe i planistyczne, wśród których znajdują się programy wspierania małej gospodarki, plany działań na rzecz efektywności energetycznej oraz dokumenty związane z turystyką i projektami rozwojowymi. Pokazuje to, że lokalna administracja od dłuższego czasu stara się ukierunkować na model, w którym inwestycje nie byłyby przypadkowe, lecz powiązane z celami długoterminowymi. W praktyce może to oznaczać lepszą modernizację energetyczną budynków publicznych, silniejsze wsparcie dla małych przedsiębiorców, wyższą jakość zarządzania przepływami turystycznymi, inwestowanie w treści poza głównym sezonem, a także silniejsze powiązanie turystyki z lokalnym rolnictwem, ofertą kulturalną i dziedzictwem przyrodniczym. W tym kontekście kwestia
zakwaterowania dla odwiedzających w Lice zyskuje również inny wymiar: nie jako zwykła usługa turystyczna, lecz jako część szerszego łańcucha lokalnej wartości.
Przekaz polityczny: region szuka miejsca w europejskiej debacie
Udział chorwackich przedstawicieli z szeregów HDZ w tej prezentacji nadaje całemu wydarzeniu również wyraźny wymiar polityczny. Sunčana Glavak była gospodynią spotkania w Parlamencie Europejskim, a Karlo Ressler i Tomislav Sokol również znaleźli się wśród obecnych europosłów. Na oficjalnych stronach Parlamentu Europejskiego cała trójka chorwackich przedstawicieli wymieniona jest jako członkowie Grupy Europejskiej Partii Ludowej, a ich obecność na tego typu wydarzeniach pokazuje, że tematy regionalne próbuje się wbudować w szersze europejskie debaty. Jest to politycznie ważne, ponieważ widoczność danego regionu w Brukseli często wiąże się nie tylko z jakością projektów, lecz także z tym, jak skutecznie jego interesy docierają do przedstawicieli, komisji i grup politycznych uczestniczących w kształtowaniu europejskich priorytetów.
Jednocześnie takie wizyty zawsze niosą także przekaz polityki wewnętrznej. Prezentacja żupanii licko-seńskiej w Parlamencie Europejskim służy również jako potwierdzenie, że władza lokalna chce przedstawiać się jako aktywny uczestnik procesów europejskich, a nie tylko użytkownik środków, gdy konkursy zostaną ogłoszone. W czasie, gdy coraz więcej mówi się o tym, że regiony muszą być zdolne samodzielnie definiować projekty, wykazywać trwałość inwestycji i dostosowywać je do celów europejskich, kapitał polityczny w Brukseli staje się dodatkową walutą rozwojową. Dlatego takie prezentacje są ważne również z punktu widzenia reputacji: pomagają, aby żupania licko-seńska nie była postrzegana jedynie jako obszar peryferyjny, lecz jako region artykułujący własne interesy rozwojowe.
Od obrazu przyrodniczego do treści gospodarczej
Jednym z największych zagrożeń dla regionów o silnej tożsamości jest to, że pozostaną uwięzione we własnym pocztówkowym obrazie. Lika w chorwackiej opinii publicznej jest często symbolem nietkniętej przyrody, górskiej przestrzeni, parków narodowych i wiejskiego otoczenia, ale prezentacja w Brukseli próbowała rozbudować ten obraz o treść gospodarczą i rozwojowo-polityczną. Kiedy mówi się o potencjałach inwestycyjnych żupanii licko-seńskiej, nie chodzi tylko o turystykę, ale także o położenie komunikacyjne, możliwości rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości, rolnictwa, przetwórstwa żywności, projektów energetycznych, dostępności cyfrowej i wykorzystania instrumentów europejskich do wzmacniania konkurencyjności. Właśnie ta zmiana perspektywy jest ważna: region, który chce być istotny w ramach europejskich, musi pokazać, że dysponuje zarówno zasobami, jak i planami.
Tu otwiera się również pytanie, na ile lokalne społeczności mogą zachować korzyści z rozwoju na własnym obszarze. Zrównoważona turystyka, o której była mowa podczas pobytu w Brukseli, ma sens tylko wtedy, gdy przynosi mieszkańcom długoterminową korzyść, a nie wyłącznie krótkoterminowy dochód. Oznacza to lepszej jakości miejsca pracy, dłuższy sezon, lepszą infrastrukturę transportową i komunalną, większe włączenie krajowych producentów i ostrożne podejście do przestrzeni. Taka logika jest szczególnie ważna dla żupanii, w której odległości są duże, osiedla rozproszone, a potrzeby rozwojowe różnią się od wybrzeża po interior. Dlatego każda europejska debata o finansowaniu, konkurencyjności i zielonej transformacji jest dla Liki jednocześnie debatą o codziennym życiu w terenie.
Widoczność medialna i symbolika występu w programie „Z serca Europy”
Oprócz oficjalnych spotkań żupan Petry uczestniczył również w studiu telewizyjnym z Sunčaną Glavak w programie „Z serca Europy”, w którym przedstawił żupanię licko-seńską i jej perspektywę na przyszłość. Ta część programu może na pierwszy rzut oka wydawać się mniej ważna od spotkań dotyczących funduszy, ale w komunikacji politycznej ma jasną funkcję. Bruksela to nie tylko administracyjne centrum Unii Europejskiej, ale również przestrzeń, w której budowana jest widoczność publiczna. Kiedy regionalny przedstawiciel otrzymuje możliwość mówienia o swojej żupanii z samego politycznego centrum Unii, przekaz jest podwójny: na zewnątrz, że region chce być rozpoznany; do wewnątrz, że władza lokalna chce pokazać, iż jej tematy mają miejsce także w europejskiej rozmowie.
Dla żupanii licko-seńskiej taka widoczność jest szczególnie ważna, ponieważ jej potrzeby rozwojowe często nie mogą zostać dostatecznie jasno ujęte w zwykłych wskaźnikach statystycznych. Obszar wyjątkowej wartości, ale o niskiej gęstości zaludnienia i złożonych wyzwaniach infrastrukturalnych, nie może być sprowadzany wyłącznie do liczby noclegów czy liczby mieszkańców. Potrzebna jest również opowieść, która wyjaśni, dlaczego zachowanie takich regionów jest ważne dla szerszej europejskiej idei równowagi terytorialnej, odporności i zrównoważonego rozwoju. W tym występy medialne pełnią rolę uzupełnienia formalnej polityki.
Co wystąpienie w Brukseli może oznaczać dla żupanii
Obecnie nie da się ocenić wyłącznie na podstawie jednej prezentacji, jaki konkretny efekt finansowy ona przyniesie, ale sygnał polityczny i rozwojowy jest jasny. Żupania licko-seńska chce pozycjonować się jako region, który swojej przyszłości nie buduje przeciwko przyrodzie, lecz właśnie na jej zachowaniu i inteligentnym wykorzystaniu europejskich instrumentów rozwojowych. W czasie, gdy Unia Europejska poprzez polityki spójności i budżetowe poszukuje równowagi między konkurencyjnością, dekarbonizacją, odpornością terytorialną i bezpieczeństwem łańcuchów dostaw, obszary takie jak Lika mogą stać się bardziej istotne niż były dziesięć czy piętnaście lat temu. Będzie to jednak zależało od tego, czy polityczna prezentacja przełoży się na jakościowo dobrze przygotowane projekty, jasne partnerstwa i zdolność przekształcania europejskich pieniędzy w mierzalny rozwój w terenie.
Właśnie dlatego pobyt w Brukseli nie jest tylko epizodem zewnętrznej prezentacji, lecz także testem tego, co następuje w kraju. Jeśli zrównoważona turystyka, zielona transformacja i konkurencyjność regionalna rzeczywiście pozostaną w centrum polityki rozwojowej, żupania licko-seńska mogłaby wyjść z europejskich debat z silniejszą pozycją niż dotychczas. A dla regionu opierającego się na wyjątkowej wartości przyrodniczej i kulturowej, ale jednocześnie poszukującego stabilniejszego impulsu gospodarczego, mogłoby to być jedno z ważniejszych założeń, aby zainteresowanie
zakwaterowaniem blisko miejsc wydarzeń i atrakcji przyrodniczych, inwestycjami, miejscami pracy i rozwojem lokalnym nie było już postrzegane oddzielnie, lecz jako części tej samej, długoterminowej opowieści.
Źródła:- Żupania licko-seńska – oficjalne dane o żupanii, położeniu geograficznym i dokumentach rozwojowych (link)
- Żupania licko-seńska – oficjalna strona żupana Ernesta Petry’ego i podstawowe dane instytucjonalne (link)
- Żupania licko-seńska – przegląd programów i planów, w tym dokumentów dotyczących małej gospodarki, efektywności energetycznej i turystyki (link)
- Parlament Europejski – oficjalna strona posłanki Sunčany Glavak (link)
- Parlament Europejski – oficjalna strona posła Karla Resslera (link)
- Parlament Europejski – oficjalna strona posła Tomislava Sokola (link)
- Komisja Europejska – dokumenty i objaśnienia dotyczące Wieloletnich Ram Finansowych UE na nowy okres budżetowy (link)
- Komisja Europejska / Inforegio – oficjalny przegląd polityki spójności UE 2021–2027 i jej związku z zieloną i cyfrową transformacją (link)
- Komisja Europejska – oficjalne ramy transformacji europejskiej turystyki w kierunku bardziej zrównoważonego i odpornego modelu (link)
- Park Narodowy Jezior Plitwickich – oficjalne dane o statusie parku i wpisie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (link)
- Park Narodowy Welebit Północny – oficjalne dane o cechach przyrodniczych i ochronie obszaru (link)
Czas utworzenia: 4 godzin temu