Turystyka po Zurabie: oskarżenia, śledztwa i „nowa era”, która wciąż czeka na rozpoczęcie
UN Tourism (dawniej UNWTO) wchodzi w rok 2026 ze zmianą na szczycie i wielkimi oczekiwaniami członków oraz sektora turystycznego. Po ośmiu latach mandatu Gruzina Zuraba Pololikashviliego organizacja zyskała pierwszą sekretarz generalną w historii – Emiratkę Shaikha Nasser Al Nowais, której kandydatura została najpierw zaproponowana przez Radę Wykonawczą, a następnie formalnie zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne w Rijadzie pod koniec 2025 roku, z początkiem mandatu w 2026 roku. W pierwszych tygodniach jej kadencji część branży oczekiwała szybkiej zmiany tonu: większej otwartości, jaśniejszych zasad i silniejszej odpowiedzi na zarzuty, które od lat gromadziły się w tle.
Jednak zamiast „zresetowania” agendy, przestrzeń publiczną ponownie wypełniły historie związane z okresem poprzedniej administracji: od kwestii zarządzania i wewnętrznej kultury organizacyjnej po twierdzenia, które według doniesień medialnych pojawiają się w kontekście hiszpańskich dochodzeń sądowych dotyczących sieci pośredników i interesów biznesowych związanych ze sprawą znaną jako „Koldo”. UN Tourism nie został przy tym oskarżony jako instytucja, ale jego nazwa oraz kontakty kierownictwa z wcześniejszego okresu pojawiają się w medialnych rekonstrukcjach, które pobudzają dyskusję o standardach i odpowiedzialności organizacji międzynarodowych.
Co się zmieniło: UNWTO stało się UN Tourism, a wybór nowej szefowej został potwierdzony w Rijadzie
Zmiana nazwy UNWTO na UN Tourism w styczniu 2024 roku została przedstawiona jako symboliczny krok w „nową erę” globalnej turystyki, z naciskiem na zrównoważony rozwój, inwestycje, innowacje i edukację oraz wyraźniejszą tożsamość wyspecjalizowanej agencji ONZ ds. turystyki. Rebranding miał uprościć komunikację i wzmocnić rozpoznawalność organizacji, ale jednocześnie otworzył pytanie, czy zmieni się tylko identyfikacja wizualna, czy również sposób zarządzania.
Zmiana kadrowa na szczycie nastąpiła wkrótce potem. Rada Wykonawcza UN Tourism na swojej 123. sesji nominowała Shaikha Al Nowais na stanowisko sekretarz generalnej od 2026 roku, a Zgromadzenie Ogólne ratyfikowało jej nominację w Rijadzie. Wybór ten jest historyczny pod wieloma względami: mowa o pierwszej kobiecie na czele organizacji w ciągu 50 lat jej istnienia, a kandydatka wywodzi się z sektora prywatnego, z karierą w hotelarstwie. Właśnie to połączenie – symbolika i profil „outsidera” – budowało w branży oczekiwanie, że priorytetem stanie się konsolidacja wewnętrzna, standardy pracy i bardziej przejrzyste procedury.
Dlaczego dyskusja powraca do „ery Zuraba”
Zurab Pololikashvili stał na czele organizacji od stycznia 2018 roku, a członkowie pod koniec 2021 roku powierzyli mu drugi mandat na lata 2022–2025. W tym okresie UN Tourism, obiektywnie rzecz biorąc, znajdował się pod presją pandemii i odbudowy podróży międzynarodowych, ale równolegle rosła liczba skarg części pracowników i obserwatorów z branży na sposób zarządzania i kulturę wewnętrzną.
Szczególnie drażliwą kwestią jest stosunek do standardów etycznych i mechanizmów zgłaszania skarg. W publicznie dostępnych dokumentach Zgromadzenia Ogólnego z 2021 roku znajduje się również dodatek do raportu kadrowego, który zajmuje się „końcowymi rozważaniami” w związku z raportem Rzecznika ds. Etyki, co pokazuje, że temat był wówczas na tyle poważny, że stał się przedmiotem oficjalnych dyskusji wewnątrz instytucji. Ten ślad w oficjalnej dokumentacji jest dziś ponownie odczytywany w świetle szerszego pytania: czy mechanizmy nadzoru były wystarczająco silne, niezależne i skuteczne.
Kontrowersje wokół trzeciego mandatu i wycofanie kandydatury
Przed wyborem nowego kierownictwa w 2025 roku w przestrzeni publicznej i kręgach zawodowych intensywnie dyskutowano o możliwości trzeciego mandatu ówczesnego sekretarza generalnego. Część mediów i komentatorów twierdziła, że taki krok byłby sprzeczny z dotychczasową praktyką i duchem statutu, podczas gdy inni podkreślali ciągłość i „stabilność” w delikatnym okresie odbudowy turystyki. Ostatecznie Pololikashvili wycofał się z wyścigu, a szereg doniesień medialnych wskazuje, że rząd Gruzji wycofał jego kandydaturę, po czym proces wyborczy był kontynuowany z pozostałymi kandydatami. Sam fakt, że kwestia trzeciego mandatu wywołała publiczne spory, dodatkowo wzmocnił wrażenie, że organizacja potrzebuje jaśniejszych ram zarządzania i większego zaufania wśród członków.
Śledztwa w Hiszpanii i kontekst „Koldo”: co wiadomo, a co pozostaje niejasne
Kluczowym źródłem nowych doniesień medialnych nie jest sama turystyka, lecz szersza hiszpańska afera polityczno-biznesowa dotycząca zamówień w czasie pandemii i rzekomych sieci pośredników. W tej historii pojawiają się również elementy związane z sektorem turystycznym i lotniczym, w tym pytania o pomoc państwową dla firm oraz zarzuty dotyczące pośrednictwa i wpływów. Hiszpańskie media, w tym El País, informowały o dokumentach i wiadomościach, które według doniesień są częścią materiałów zebranych w śledztwie prowadzonym przez wymiar sprawiedliwości przy udziale organów śledczych, takich jak UCO (Centralna Jednostka Operacyjna Guardia Civil).
Niektóre teksty medialne twierdzą, że w rekonstrukcjach kontaktów i spotkań pojawia się również UN Tourism jako międzynarodowa platforma, na której spotykali się aktorzy publiczni i prywatni. W takich interpretacjach organizacja nie jest opisywana jako podmiot postępowania karnego, ale stawia się pytanie, czy określone projekty i partnerstwa z poprzednich lat wystarczająco wyraźnie rozgraniczały interes publiczny od prywatnych agend.
Ważne jest podkreślenie: dotychczas opublikowane w mediach informacje nie stanowią wyroków sądowych dotyczących UN Tourism jako instytucji. Tworzą one jednak ryzyko reputacyjne i presję na nowe kierownictwo, aby wyjaśniło, jaka była polityka instytucjonalna, jak podejmowano decyzje o współpracach i kto nadzorował procesy. Część branży, zwłaszcza w Europie, gdzie siedziba organizacji znajduje się w Madrycie i gdzie reflektory mediów są najsilniejsze, oczekuje odpowiedzi, która nie będzie tylko komunikacyjna, ale również proceduralna.
Dlaczego „platformy” stają się problemem: partnerstwa, wydarzenia i dostęp do liderów
UN Tourism ze swojej natury jest miejscem spotkań państw członkowskich, sektora prywatnego i międzynarodowych inicjatyw. Taka pozycja ma swoją wartość, ale i ryzyko: dostęp do liderów i marki ONZ może być postrzegany jako „legitymacja” projektu lub aktora, nawet gdy organizacja formalnie nie jest zaangażowana finansowo ani nie podpisała wiążącej umowy.
Właśnie dlatego w dyskusjach o zarządzaniu na pierwszy plan wysuwa się kwestia protokołów, kryteriów partnerstw i publikacji informacji. Kiedy w doniesieniach medialnych pojawiają się twierdzenia o wpływach, pośrednictwie lub faworyzowaniu, pierwsze żądanie opinii publicznej jest zazwyczaj proste: pokażcie zasady i pokażcie ślady podejmowania decyzji. Jeśli ich nie ma lub są niewystarczająco jasne, podejrzliwość szerzy się szybciej niż fakty.
Dokumenty, etyka i nadzór: co znajduje się w oficjalnych materiałach
Oficjalne archiwum UN Tourism oraz jego platforma wydawnicza (e-unwto) zawierają dokumenty Zgromadzenia Ogólnego i raporty finansowe ze zbadanymi sprawozdaniami. Widać w nich, jak organizacja formalnie funkcjonuje: według zasad finansowych, zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego (IPSAS) oraz przy udziale zewnętrznego audytu sprawozdań finansowych. Ta infrastruktura jest ważna, ponieważ pokazuje, że nadzór istnieje, ale sama w sobie nie rozwiązuje kwestii „miękkich” ryzyk: kultury organizacyjnej, praktyk zarządczych i standardów etycznych w procesach kadrowych i partnerskich.
W tym sensie dodatek do raportu kadrowego z 2021 roku, odnoszący się do rozważań związanych z raportem Rzecznika ds. Etyki, stanowi jeden z rzadkich oficjalnych sygnałów, że w pewnym momencie wewnątrz systemu istniały poważne zastrzeżenia. Nie wchodząc w szczegóły, które nie są publicznie dostępne lub są przedmiotem różnych interpretacji, ważny jest przekaz: członkowie byli świadomi, że istnieją pytania wymagające instytucjonalnej odpowiedzi.
Co nowe kierownictwo może zrobić bez zmiany statutu
Nowa sekretarz generalna nie musi czekać na formalne zmiany statutu, aby dokonać postępu. W praktyce istnieją trzy poziomy, na których przejrzystość można szybko poprawić:
- Publikacja jasnych kryteriów partnerstw, patronatów i dostępu do wydarzeń pod marką UN Tourism, w tym rejestrów spotkań i sponsoringów, gdy jest to możliwe.
- Wzmocnienie wewnętrznych mechanizmów etyki i ochrony sygnalistów, z naciskiem na niezależność procesów i ochronę przed odwetem.
- Standaryzacja komunikacji wobec członków: terminowe odpowiedzi na pytania państw, spójne raportowanie i publicznie dostępne podsumowania kluczowych decyzji.
Takie kroki nie „osądziłyby” przeszłości, ale zmieniłyby przyszły standard. W momencie, gdy ryzyko reputacyjne nadchodzi z zewnątrz – z historii medialnych i sądowych w ramach krajowych – reakcja instytucjonalna jest często ważniejsza niż sama prawdziwość każdego pojedynczego twierdzenia.
„Nowa era” między oczekiwaniami a rzeczywistością
W branży turystycznej istnieje realna potrzeba silnej międzynarodowej koordynacji: od celów klimatycznych i standardów zrównoważonego rozwoju po zarządzanie kryzysowe i wspieranie inwestycji. UN Tourism znajduje się przy tym w specyficznej pozycji, ponieważ jest jednocześnie organem politycznym państw członkowskich i agencją ekspercką, która próbuje definiować kierunek rozwoju sektora.
Jednak aby ten mandat był wiarygodny, organizacja musi być odporna na postrzeganie jako zamknięta. Właśnie tu pojawia się problem: nawet gdy instytucja nie jest prawnie „winna”, reputacja może zostać nadszarpnięta, jeśli powstaje wrażenie, że pytania pozostają bez odpowiedzi. W jednym z niedawnych raportów specjalistycznego portalu turystycznego wskazano, że dziennikarze wielokrotnie prosili o komentarz i wyjaśnienia UN Tourism w sprawie zarzutów i kwestii zarządzania, ale odpowiedzi nie nadchodziły w okresie, gdy większość aparatu była jeszcze pod poprzednią administracją. Taki obraz – milczenie lub powolna odpowiedź – w organizacjach międzynarodowych często staje się równie ważnym tematem, co treść oskarżeń.
Co obecnie wiadomo o kierunku Shaikha Al Nowais
Oficjalne komunikaty UN Tourism o zatwierdzeniu nowej sekretarz generalnej podkreślają wsparcie członków i symbolikę wyboru, przy oczekiwaniu, że mandat skupi się na rozwoju, zrównoważonym rozwoju i inkluzywności. Jednak „przejście” instytucjonalne rzadko jest natychmiastowe: zmiany kadrowe, rewizja wewnętrznych procedur i redefinicja priorytetów zazwyczaj wymagają miesięcy, a czasem całej pierwszej części mandatu.
Właśnie dlatego w lutym 2026 roku pojawia się pytanie, które w branży powtarza się w różnych sformułowaniach: czy nowe kierownictwo najpierw zamknie otwarte tematy z przeszłości – przynajmniej poprzez jasne, weryfikowalne procedury – czy spróbuje „odwrócić kartę” bez zmierzenia się z ciężarem reputacyjnym. Jeśli wybrana zostanie druga opcja, istnieje ryzyko, że każda nowa historia medialna będzie automatycznie odczytywana jako kontynuacja starych problemów.
Szerszy kontekst: zaufanie do organizacji międzynarodowych i lekcja dla turystyki
Dyskusja o przejrzystości UN Tourism nie toczy się w próżni. W ostatnich latach w systemie ONZ ogólnie rośnie presja opinii publicznej i państw na wzmocnienie standardów odpowiedzialności, zwłaszcza gdy instytucje pracują na styku publicznych pieniędzy, prywatnego kapitału i interesów politycznych. Turystyka jest przy tym wrażliwym sektorem: obejmuje duże inwestycje, infrastrukturę, lotnictwo i pomoc państwową, a często rozwija się poprzez partnerstwa publiczno-prywatne, gdzie granice odpowiedzialności są cieńsze niż w klasycznej administracji.
Dlatego oskarżenia i śledztwa, nawet gdy nie są bezpośrednio wymierzone w organizację, są ważnym testem. Pokazują one, jak łatwo platformy międzynarodowe mogą stać się sceną dla „networkingu”, który później wygląda sporne. W tym sensie UN Tourism w 2026 roku nie potrzebuje tylko nowej strategii turystyki, ale również nowej strategii zaufania: jasnych zasad, szybkiej odpowiedzi, weryfikowalnych procedur i kultury, która zachęca do zgłaszania nieprawidłowości.
Jeśli taki zwrot się powiedzie, „nowa era” nie będzie tylko hasłem rebrandingu, ale konkretną zmianą w sposobie pracy. Jeśli się nie powiedzie, organizacja nadal będzie prowadzić globalne kampanie o zrównoważonym rozwoju, ale równolegle będzie tracić energię na obronę przed podejrzeniami, które powracają za każdym razem, gdy w krajowych śledztwach pojawi się znane nazwisko lub logo instytucji.
Źródła:- UN Tourism – oficjalny komunikat o rebrandingu UNWTO na UN Tourism ( link )- UN Tourism – 123. sesja Rady Wykonawczej i nominacja Shaikha Al Nowais na mandat od 2026 r. ( link )- UN Tourism – potwierdzenie Shaikha Al Nowais na Zgromadzeniu Ogólnym w Rijadzie ( link )- e-unwto – raport kadrowy Zgromadzenia Ogólnego 2021, dodatek z odniesieniem do raportu Rzecznika ds. Etyki ( link )- e-unwto – raport finansowy i zbadane sprawozdania finansowe UN Tourism ( link )- El País – doniesienia o dokumentach UCO i rzekomych nieprawidłowościach wokół pomocy dla Air Europa w ramach szerszego śledztwa ( link )- Cinco Días (El País) – raport o wyborze Shaikha Al Nowais na 123. sesji Rady Wykonawczej w Hiszpanii ( link )- eTurboNews – artykuł o stanie po Pololikashvilim i twierdzeniach powracających w branży ( link )
Czas utworzenia: 5 godzin temu