XXX. Dni Antuna Šoljana w Rovinj-Rovigno: dwudniowa manifestacja poświęcona literaturze, jej przemianom i publiczności wszystkich pokoleń
Rovinj-Rovigno będzie w piątek, 24 kwietnia 2026 r., i w sobotę, 25 kwietnia 2026 r., gospodarzem XXX. Dni Antuna Šoljana, literacko-kulturoznawczej manifestacji, która od dziesięcioleci gromadzi w mieście autorów, naukowców, artystów teatralnych i muzycznych oraz publiczność, która nie postrzega literatury jako zamkniętego kręgu, lecz jako żywy temat publiczny. Program odbywa się w kilku lokalizacjach w mieście – w Miejskiej Bibliotece „Matija Vlačić Ilirik”, w Bibliotece szkoły średniej Zvane Črnje, w MMC oraz w Teatrze „Antonio Gandusio” – i przynosi treści od dziecięcego przedstawienia i warsztatów, przez prezentację pracy rovinjskich uczniów szkół średnich, aż po literacko-naukowe kolokwium i wieczorny koncert. Organizatorami są Pučko otvoreno učilište Grada Rovinja-Rovigno oraz Društvo hrvatskih književnika, przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Mediów Republiki Chorwacji, Żupanii Istryjskiej oraz Miasta Rovinj-Rovigno. Dla odwiedzających przyjeżdżających z innych miejsc praktyczne jest, aby odpowiednio wcześnie sprawdzić
noclegi w Rovinj na czas manifestacji, ponieważ program rozkłada się na cały dzień i w kilku miejscach.
Manifestacja nosi imię Antuna Šoljana, jednego z najważniejszych chorwackich pisarzy drugiej połowy XX wieku, a tegoroczna oś programowa dodatkowo podkreśla pytanie, które w ostatnich latach coraz głośniej stawiane jest zarówno w kręgach akademickich, jak i w sferze kultury publicznej: co oznacza „koniec literatury” w czasie przyspieszonych przemian medialnych i społecznych. Temat kolokwium, „Koniec literatury – aspekty przemian”, gromadzi szereg wystąpień, które obejmują zarówno podstawowe pytania o sens i cel literatury, jak i analizę jej miejsca w mediach społecznościowych oraz relacji poezji i współczesnych technologii. Właśnie ta szerokość – od dzieci i szkoły po naukowy i artystyczny dialog – jest jedną z rozpoznawalnych wartości Dni Antuna Šoljana, które w praktyce pokazują, że literatura nie jest odizolowanym „gatunkiem dla wtajemniczonych”, lecz przestrzenią rozmowy o społeczeństwie, języku i kulturze.
Rovinj jako scena literatury: wiele lokalizacji, jeden temat, różne publiczności
W dwudniowym harmonogramie lokalizacje nie są jedynie logistyką, lecz częścią koncepcji. Miejska biblioteka i biblioteka szkolna wskazują na bazę czytelników budowaną od najwcześniejszych lat i kontynuowaną w edukacji, podczas gdy MMC i teatr otwierają przestrzeń dla form performatywnych i muzycznych. Taki podział treści jest szczególnie ważny w mieście, które ma już silną tożsamość kulturalną i publiczność przyzwyczajoną do festiwalowej dynamiki, ale także w którym goście muszą „czytać” program poprzez trasę miasta. Dlatego planowanie przyjazdu warto powiązać także z praktycznymi szczegółami – na przykład ze sprawdzeniem
noclegów blisko miejsc wydarzeń, aby bez pośpiechu dotrzeć na poranne programy i wieczorne wydarzenia.
Dla organizatorów ważne jest przy tym, aby manifestacja była otwarta zarówno na lokalną społeczność, jak i na gości, a program jest ułożony tak, by w tym samym dniu można było śledzić kilka typów treści: edukacyjne, artystyczne i naukowe. Dzięki temu Dni Antuna Šoljana przybierają formę miejskiej kulturalnej „mozaiki”, w której publiczność nie musi wybierać między ściśle oddzielonymi światami, lecz może przechodzić z biblioteki do MMC, z dyskusji do występu, z wykładu na koncert.
Program w piątek, 24 kwietnia 2026 r.: od warsztatów dla dzieci do rozmowy teatralnej
Piątek rozpoczyna się o 11:00 w Miejskiej Bibliotece „Matija Vlačić Ilirik” przedstawieniem i warsztatami dla dzieci ze szkół podstawowych. Program opiera się na opowiadaniu Šoljana „Papuančeve papuče” z książki „Ovo i druga mora”, co bezpośrednio wiąże manifestację z literackim dziedzictwem autora, ale w formacie przystępnym dla najmłodszych. Taki początek manifestacji nie jest gestem protokolarnym, lecz jasnym przesłaniem o ciągłości czytania: tradycja literacka nie przenosi się wyłącznie przez akademickie interpretacje, lecz także przez doświadczenie opowieści, zabawy i twórczej pracy.
O 12:00 program przenosi się do Biblioteki szkoły średniej Zvane Črnje, gdzie przewidziana jest prezentacja pracy końcowej warsztatów filmowych rovinjskich uczniów szkół średnich na temat „Koniec literatury”. W ten sposób przechodzi się od publiczności dziecięcej do perspektywy adolescentów i uczniów szkół średnich, którzy często odbierają temat osobiście i pokoleniowo: poprzez zmiany sposobów czytania, dominację wideo i krótkich formatów oraz rosnącą rolę platform cyfrowych. Prowadzącymi warsztaty są Eric Ušić, Michele Bulešić, Marino Morosin i Teo Morosin, a sam fakt, że uczniowie szkół średnich interpretują temat manifestacji językiem filmu, dodatkowo potwierdza, że „koniec literatury” nie musi oznaczać zaniku, lecz przekształcenie mediów i nawyków.
Wieczorny program o 19:00 w MMC przynosi „Teatr Borisa Senkera”, czyli rozmowę z Borisem Senkerem. Z autorem rozmawiają Tomislav Brlek, Lada Čale Feldman i Ivica Matičević, a piosenki wykonuje Petra Blašković. Taki format łączy aspekt teoretyczny i sceniczny, ponieważ działalność Senkera nie ogranicza się do jednego gatunku ani jednej roli – rozmowa z nim jest jednocześnie wydarzeniem literackim i teatralnym. Dla publiczności przyjeżdżającej z innych miast piątek jest dniem, w którym program zaczyna się wcześnie i kończy wieczorem, więc racjonalne jest, aby z wyprzedzeniem sprawdzić
oferty noclegów w Rovinj dla odwiedzających, którzy chcą zostać także na sobotnie kolokwium i koncert.
Sobota, 25 kwietnia 2026 r.: protokół pamięci i centralne kolokwium o „końcu literatury”
Sobotni poranek rozpoczyna się o 9:30 złożeniem wieńca przy domu Antuna Šoljana, co przywraca manifestację do jej punktu wyjścia: pamięci o autorze i o związku między miejscem a tożsamością literacką. Taki gest w manifestacjach kulturalnych ma podwójną funkcję. Z jednej strony podkreśla szacunek dla autora i tradycji, z drugiej zaś nadaje symboliczne ramy dyskusjom, które następują – ponieważ nawet najbardziej abstrakcyjne pytania o sens literatury zawsze wracają do konkretnych autorów, dzieł i wspólnot czytelniczych.
O 10:00 w MMC rozpoczyna się literacko-naukowe kolokwium „Koniec literatury – aspekty przemian”, z Ivicą Matičevićem w roli prowadzącego i z wystąpieniem wprowadzającym, które również wygłasza Matičević. Lista referatów pokazuje ambicję oświetlenia tematu z różnych perspektyw: Antun Pavešković mówi o pytaniu „Po co literatura?”, Tomislav Brlek stawia problem celu literatury, a Jasmina Vojvodić rozważa „koniec literatury w samej literaturze”. Tvrtko Vuković zajmuje się „pokusą zadania filologicznego” i problemem powrotu do filologii, podczas gdy Tea Rogić Musa otwiera kwestię historycznego pisania o literaturze jako świadectwa „cichego umierania”. Dubravka Crnojević Carić podejmuje temat tego, w jaki sposób literatura „zamieszkuje” w mediach społecznościowych, a Lada Žigo Španić poprzez tytuł „Demokratyzacja gustu jest niesmakiem” wchodzi w debatę o zmianie kryteriów i hierarchii kulturowych.
Kolokwium obejmuje także wystąpienia łączące krajową i europejską perspektywę literacką: Slaven Jurić omawia „Zmierzch poezji” Ujevića w szerszym kontekście, Sven Kezele mówi o Josipie Severze i końcu modernizmu, a Jakob Filić otwiera pytanie o produkcję i konsumpcję poezji „pomiędzy mediami społecznościowymi a sztuczną inteligencją”. Pavle Bonča wnosi motyw istryjskich „anabaz i anabioz”, Tihomir Glowatzky opiera się na prowokacyjnej idei, że „skreśleni żyją dłużej”, a Magdalena Dyras przedstawia stan literatury polskiej dziś poprzez pisarzy, nagrody i czytelników. Wspólnym mianownikiem nie jest jeden wniosek – bo w takich dyskusjach często go nie ma – lecz mapowanie zmian: od nawyków czytelniczych i mediów po instytucje i język krytyki. Dla tych, którzy planują śledzić kolokwium od początku do końca, zwłaszcza jeśli przyjeżdżają spoza Istrii, sensowne jest zorganizowanie przyjazdu z
noclegiem blisko MMC i centrum Rovinja, aby uniknąć niepotrzebnej logistyki między porannym a wieczornym programem.
Prezentacja wydań Małej Biblioteki DHK: eseje, kanon i praca redakcyjna
Sobotni program obejmuje także prezentację książek wydanych w Małej Bibliotece Društva hrvatskih književnika. Prezentowane są „Književnici i kazalištarci” Borisa Senkera (zbiór esejów, 2025) oraz „Rukopis svijeta. Izabrane pjesme” S. S. Kranjčevića (opracował Tomislav Brlek, 2025). O książkach mówią Boris Senker, Tomislav Brlek, Antun Pavešković i Ivica Matičević. Ten segment manifestacji podkreśla także wydawniczy aspekt życia literackiego: literatura to nie tylko wydarzenie na scenie czy temat debaty, lecz także ciągła praca nad tekstem, wyborem, opracowaniem i interpretacją. W tym sensie prezentacja wydań Małej Biblioteki DHK wpisuje się w szerszy temat przemian, bo przypomina, że „kanon” i pamięć literacka są zawsze na nowo kształtowane poprzez decyzje redakcyjne, podejścia naukowe i zainteresowania czytelników.
Wieczorny punkt kulminacyjny w teatrze: koncert Ernsta Reijsegera i Marija Fortea
O 20:00 w Teatrze „Antonio Gandusio” odbywa się koncert „Ernst Reijseger & Mario Forte”, w którym występują Ernst Reijseger na wiolonczeli i Mario Forte na skrzypcach. Zgodnie z zapowiadanymi informacjami w publicznych ogłoszeniach o wydarzeniu, jest to program w ramach XXX. Dni Antuna Šoljana, a koncert przedstawiany jest jako gościnny występ międzynarodowo rozpoznawalnych muzyków oraz jako jedna z atrakcyjniejszych wieczornych propozycji manifestacji. Część zapowiedzi medialnych podaje, że wstęp na koncert jest bezpłatny, przy obowiązkowej rezerwacji poprzez system organizatora, co jest ważną informacją dla publiczności planującej przyjazd, zwłaszcza w mieście, w którym w kwietniu rośnie liczba gości. Ci, którzy zamierzają zostać do wieczornego terminu lub połączyć koncert ze śledzeniem kolokwium, powinni z wyprzedzeniem zaplanować także praktyczne szczegóły, w tym
nocleg dla odwiedzających blisko teatru, aby wydarzenie przeżyć bez presji czasu.
Dla manifestacji znaczące jest to, że program kończy się właśnie koncertem: w ten sposób temat literacki zostaje przetłumaczony na inny język sztuki, a publiczność zyskuje możliwość, by „koniec literatury” nie był rozumiany jako zamknięcie, lecz jako otwarcie na interdyscyplinarność. W praktyce takie zakończenie często potwierdza, że scena kulturalna zyskuje najwięcej, gdy literatury, nauki i muzyki nie traktuje się jako odrębnych sektorów, lecz jako formy komunikacji publicznej, które się wzajemnie uzupełniają.
Organizacja, kontakt i patroni
XXX. Dni Antuna Šoljana odbywają się 24 i 25 kwietnia 2026 r. w kilku miejskich lokalizacjach w Rovinj-Rovigno. Organizatorami są Pučko otvoreno učilište Grada Rovinja-Rovigno oraz Društvo hrvatskih književnika. Kontakt organizatorów podano poprzez telefon +385 (0)52 830 300 i e-mail info@pour.hr, a dodatkowe informacje i rezerwacje, zgodnie z publicznymi zapowiedziami wydarzenia, dostępne są na oficjalnych stronach organizatorów. Patronami są Ministerstwo Kultury i Mediów Republiki Chorwacji, Żupania Istryjska, Miasto Rovinj-Rovigno oraz Društvo hrvatskih književnika, co nadaje manifestacji ramy instytucjonalne i potwierdza jej kulturową istotność w szerszym kontekście.
Źródła:- Pučko otvoreno učilište Grada Rovinja-Rovigno (POUR) – oficjalna zapowiedź i program XXX. Dni Antuna Šoljana ( link )- Društvo hrvatskih književnika (DHK) – strona o manifestacji Dani Antuna Šoljana ( link )- Rovinj Tourism (oficjalny portal turystyczny) – kalendar wydarzeń i opis manifestacji ( link )- Glas Istre – zapowiedź koncertu Ernsta Reijsegera i Marija Fortea w ramach XXX. Dni Antuna Šoljana ( link )- IstraIN – dodatkowe informacje o programie koncertowym i projekcie „Fata Morgana” ( link )
Czas utworzenia: 1 godzin temu