World Tourism Network przeciw ogólnemu zakazowi rosyjskich wiz turystycznych, podczas gdy Szwecja domaga się surowszego podejścia UE
World Tourism Network (WTN) sprzeciwiła się ogólnemu ograniczaniu wiz turystycznych dla obywateli Rosji w momencie, gdy Szwecja i grupa państw europejskich domagają się od Unii Europejskiej surowszego podejścia do wydawania wiz Schengen osobom, które z Rosji podróżują do Europy w celu wypoczynku, zakupów i luksusowych podróży. Debata została ponownie otwarta na spotkaniu ministrów spraw wewnętrznych UE w Luksemburgu, które odbyło się 4 czerwca 2026 roku, gdzie szwedzki minister ds. migracji Johan Forssell, według doniesień mediów i agencji, stwierdził, że nie można kontynuować praktyki, w której obywatele Rosji przyjeżdżają na “weekendy zakupowe” i wakacje, podczas gdy Ukraińcy giną na polu bitwy. Temat jest politycznie wrażliwy, ponieważ znajduje się na styku polityki bezpieczeństwa, sankcji wobec Rosji, prawa do podróżowania, zasad Schengen i interesów gospodarczych sektora turystycznego.
WTN, organizacja przedstawiająca się jako globalny rzecznik małych i średnich przedsiębiorstw w turystyce, według własnych danych skupia członków i obserwatorów w ponad 130 krajach. Jej sprzeciw wobec podejścia “blanket”, czyli ogólnych i nieselektywnych ograniczeń, nie zmienia faktu, że UE już znacząco zaostrzyła reżim wizowy dla obywateli Rosji po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Otwiera jednak debatę o tym, czy nowe środki powinny być skierowane wyłącznie na ryzyka bezpieczeństwa, osoby powiązane z reżimem, strukturami propagandowymi lub działalnością wywiadowczą, czy też powinny być stosowane szeroko wobec obywatelstwa jako kryterium. W praktyce taka decyzja mogłaby wpłynąć również na operatorów turystycznych, hotele, przewoźników i destynacje, które wciąż odnotowują popyt z rynku rosyjskiego.
Szwecja domaga się przerwania podróży turystycznych, które uważa za politycznie nieakceptowalne
Według relacji Guardiana, który powołuje się na informacje agencyjne ze spotkania w Luksemburgu, Forssell powiedział 4 czerwca 2026 roku, że UE powinna odmawiać wiz obywatelom Rosji podróżującym w celu zakupów i luksusowych wakacji. W tym samym kontekście podkreślił, że jego zdaniem niedopuszczalne jest, aby podróże rekreacyjne do Europy trwały nadal, gdy wojna w Ukrainie się toczy. Szwedzki minister, według Aftonbladet, uważa, że należy zatrzymać praktykę weekendowych podróży i luksusowych zakupów wokół Morza Śródziemnego w chwili, gdy ukraińscy cywile i żołnierze cierpią z powodu rosyjskich ataków. Jego propozycja została przedstawiona jako część szerszych starań o zamknięcie luk w systemie, które według szwedzkich argumentów Rosja mogłaby wykorzystywać do działań wywiadowczych, sabotażu lub obchodzenia ograniczeń.
W liście, który według dostępnych doniesień poparły Polska, Norwegia, państwa bałtyckie i szereg innych członków strefy Schengen, ostrzega się, że rosyjscy turyści nadal są obecni na europejskich plażach i w kurortach, podczas gdy rosyjskie pociski i drony uderzają w ukraińskich cywilów i infrastrukturę. W tych samych doniesieniach podaje się, że w 2025 roku wydano ponad 470.000 turystycznych wiz Schengen obywatelom Rosji, chociaż zasady były już surowsze niż przed wojną. Aftonbladet opublikował liczbę 477.878 wiz Schengen wydanych obywatelom Rosji w 2025 roku, z uwagą, że Szwecja chce, aby państwa członkowskie mogły odmawiać wiz na podstawie obywatelstwa, gdy uzasadniają to względami bezpieczeństwa. Takie podejście wymagałoby jednak starannego dostosowania do prawa europejskiego i praktyki indywidualnej oceny wniosków.
UE już zniosła ułatwienia i ograniczyła wizy wielokrotnego wjazdu
Reżim wizowy dla obywateli Rosji zmienia się stopniowo od 2022 roku. Rada UE we wrześniu 2022 roku zawiesiła umowę o ułatwieniach wizowych między UE a Rosją, po czym wobec rosyjskich wnioskodawców zaczęto stosować ogólny Kodeks wizowy. Tym samym zniesiono wcześniejsze ułatwienia, a procedura stała się droższa, wolniejsza i podlega surowszym kontrolom. Komisja Europejska następnie w listopadzie 2025 roku przyjęła decyzję wykonawczą, która znacznie ograniczyła wydawanie wiz wielokrotnego wjazdu obywatelom Rosji mieszkającym w Rosji i składającym wniosek w Rosji. Według wyjaśnienia Komisji obywatele Rosji nie mogą już regularnie otrzymywać wiz wielokrotnego wjazdu, lecz muszą składać nowy wniosek na każdą planowaną podróż do UE, aby umożliwić częstsze i bardziej szczegółowe kontrole bezpieczeństwa.
Ta decyzja nie oznacza całkowitego zakazu wjazdu dla wszystkich obywateli Rosji. Komisja Europejska przewidziała ograniczone wyjątki dla uzasadnionych przypadków, w tym bliskich członków rodzin obywateli UE lub obywateli Rosji legalnie przebywających w Unii, a także dla określonych grup, których wiarygodność i integralność można szczególnie udowodnić, takich jak niezależni dziennikarze, obrońcy praw człowieka i osoby sprzeciwiające się reżimowi. Wiza Schengen, zgodnie z zasadami UE, zwykle umożliwia krótkotrwały pobyt do 90 dni w dowolnym okresie 180 dni w strefie Schengen. Strefa ta obejmuje dziś 29 państw, w tym 25 państw członkowskich UE oraz Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię, podczas gdy Irlandia ma własną politykę wizową.
Sektor turystyczny ostrzega przed ryzykiem nieselektywnego podejścia
Stanowisko World Tourism Network wpisuje się w szerszą debatę w branży turystycznej o tym, jak pogodzić bezpieczeństwo i otwartość podróżowania. WTN w swoich publicznych opisach koncentruje się na małych i średnich przedsiębiorstwach w turystyce, które często są najbardziej wrażliwe na nagłe zmiany regulacyjne, zakłócenia rynkowe i spadek popytu międzynarodowego. Dla takich podmiotów, zwłaszcza w destynacjach zależnych od ruchu sezonowego i wydatków odwiedzających, ogólne zakazy mogą mieć konsekwencje, które nie zatrzymują się na dużych grupach hotelowych czy liniach lotniczych. Mogą przenieść się na lokalnych przewodników, małe agencje, restauracje, przewoźników, wynajmujących i atrakcje kulturalne.
Przeciwnicy nieselektywnych ograniczeń zwykle ostrzegają, że samo obywatelstwo nie jest dowodem ryzyka bezpieczeństwa, odpowiedzialności politycznej ani poparcia dla wojny. Ten argument jest szczególnie ważny, gdy chodzi o rosyjskich dysydentów, niezależnych dziennikarzy, aktywistów, członków rodzin mieszkających w różnych państwach i osoby, które opuściły Rosję z powodu niezgody z polityką Kremla. Z drugiej strony państwa domagające się surowszych środków twierdzą, że wojna zmieniła środowisko bezpieczeństwa i że polityki wizowej nie można postrzegać oddzielnie od zagrożeń hybrydowych, sabotażu, działań wywiadowczych i prób obchodzenia sankcji. Właśnie dlatego główne pytanie brzmi, czy UE może ukształtować zasady, które będą wystarczająco surowe dla celów bezpieczeństwa, a jednocześnie wystarczająco precyzyjne, aby nie karać wszystkich osób bez różnicy.
Dane wizowe pokazują, że podróże nie ustały
Komisja Europejska ogłosiła, że państwa UE i kraje stowarzyszone ze strefą Schengen w 2025 roku otrzymały prawie 12 milionów wniosków o wizy krótkoterminowe, co oznacza niewielki wzrost w porównaniu z 2024 rokiem, ale nadal znacznie mniej niż 17 milionów wniosków z 2019 roku, sprzed pandemii. W sprawozdaniu o stanie Schengen za 2026 rok Komisja wskazuje, że strefa Schengen również w 2025 roku pozostała najczęściej odwiedzanym celem podróży na świecie, z ponad 790 milionami podróżnych, oraz że wydano około 10 milionów wiz. Dane te pokazują, że międzynarodowa mobilność się odbudowała, ale także że polityka wizowa coraz częściej jest postrzegana jako instrument bezpieczeństwa, a nie tylko jako procedura administracyjna dla podróżnych.
Jeśli chodzi o obywateli Rosji, dostępne doniesienia pokazują, że liczba wniosków i wydanych wiz w 2025 roku wzrosła w stosunku do poprzedniego roku, choć pozostała daleko poniżej poziomów odnotowanych przed 2022 rokiem. To właśnie ten wzrost wywołał niezadowolenie polityczne w państwach znajdujących się na wschodniej i północnej flance Europy, zwłaszcza w Polsce, państwach bałtyckich i krajach nordyckich. Dla tych państw kwestia wiz turystycznych nie jest tylko symboliczna, lecz wiąże się z oceną ryzyk bezpieczeństwa i doświadczeniem bezpośredniej ekspozycji na rosyjską presję. Dla części zachodnich i południowych państw członkowskich UE, które tradycyjnie mają większy ruch turystyczny i silniejsze powiązania handlowe z podróżnymi z Rosji, debata jest bardziej złożona, ponieważ obejmuje także skutki gospodarcze i prawne standardy indywidualnej oceny.
Wojna w Ukrainie pozostaje głównymi ramami politycznymi debaty
Debata o rosyjskich wizach turystycznych nie odbywa się w oderwaniu od szerszej odpowiedzi UE na rosyjską agresję przeciwko Ukrainie. Dane Eurostatu pokazują, że pod koniec marca 2026 roku w UE było około 4,33 miliona osób, które uciekły z Ukrainy i miały status ochrony tymczasowej. Najwięcej było ich w Niemczech, Polsce i Czechach, a ochrona tymczasowa pozostaje jednym z najważniejszych instrumentów europejskiej odpowiedzi na masowe przesiedlenia wywołane wojną. Na tym samym spotkaniu w Luksemburgu, według Guardiana, otwarto również debatę o przyszłym statusie prawnym osób przesiedlonych z Ukrainy, w tym o szwedzkiej propozycji dotyczącej nowych przyjazdów ukraińskich mężczyzn w wieku wojskowym. Ta część debaty dodatkowo podkreśliła, jak silnie powiązane są ze sobą kwestie migracyjne, bezpieczeństwa i polityki zagranicznej.
UE w październiku 2025 roku przyjęła także 19. pakiet sankcji przeciwko Rosji, wymierzony w energetykę, finanse, kompleks wojskowo-przemysłowy i przemieszczanie się rosyjskich dyplomatów wewnątrz Unii. Rada UE stwierdziła wówczas, że środki są skierowane na sektory wspierające rosyjską inwazję na Ukrainę, a Komisja Europejska podkreśliła zakaz rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego od 2027 roku oraz dodatkowe środki przeciwko tak zwanej flocie cieni. Chociaż wizy turystyczne nie są tym samym co sankcje gospodarcze, polityczna presja na ich dalsze ograniczanie wynika z tego samego dążenia do zmniejszenia przestrzeni dla normalizacji relacji z Rosją, dopóki trwa wojna. Dla zwolenników surowszych środków zezwalanie na wakacje i luksusowe podróże wysyła zły sygnał; dla przeciwników ogólnych zakazów nieselektywne środki mogą osłabić wiarygodność europejskiego podejścia do praw człowieka.
Kluczowe pytanie: zakaz, kontrola bezpieczeństwa czy selektywne wyjątki
W sensie praktycznym UE znajduje się pomiędzy kilkoma możliwymi podejściami. Pierwsze to dalsze zaostrzenie zasad poprzez niemal całkowite zawieszenie wiz turystycznych dla obywateli Rosji, co zaspokoiłoby żądania państw uważających, że każda rekreacyjna podróż do UE jest politycznie i z punktu widzenia bezpieczeństwa nieakceptowalna. Drugie to utrzymanie istniejącego systemu, ale z bardziej konsekwentnym stosowaniem kontroli, krótszymi okresami ważności wiz i węższym kręgiem uzasadnionych podróży. Trzecie to ukierunkowane odrzucanie wniosków, gdy istnieją przesłanki powiązania z rosyjskimi strukturami państwowymi, aparatem propagandowym, osobami objętymi sankcjami lub ryzykami bezpieczeństwa, przy zachowaniu możliwości podróżowania w przypadkach humanitarnych, rodzinnych, zawodowych i opozycyjnych.
Taka różnica nie jest tylko techniczna. Jeśli kryterium zostanie ustawione zbyt szeroko, może uderzyć w ludzi, którzy nie są powiązani z rosyjską polityką państwową i którzy czasami właśnie poprzez podróże utrzymują więzi z niezależnymi mediami, edukacją, rodziną lub bezpieczniejszą przestrzenią do działalności publicznej. Jeśli kryterium zostanie ustawione zbyt wąsko, państwa ostrzegające przed zagrożeniami hybrydowymi będą twierdzić, że UE pozostawia otwarte kanały, które Moskwa może wykorzystywać. Dlatego każda nowa decyzja będzie musiała równoważyć przekaz polityczny, skuteczność bezpieczeństwa, trwałość prawną i wyjątki humanitarne. W tych ramach sprzeciw World Tourism Network wobec ogólnych ograniczeń stanowi głos części sektora turystycznego, która domaga się bardziej precyzyjnego podejścia, podczas gdy Szwecja i jej sojusznicy nalegają, że stan wojny wymaga znacznie ostrzejszej odpowiedzi.
Dla podróżnych z Rosji wynik debaty mógłby oznaczać jeszcze dłuższe procedury, więcej dokumentacji, surowsze kontrole celu podróży i mniejsze prawdopodobieństwo uzyskania wiz turystycznych, zwłaszcza w przypadku podróży, których nie da się uzasadnić rodzinnymi, humanitarnymi, biznesowymi lub innymi koniecznymi powodami. Dla państw europejskich decyzja pokaże, na ile są gotowe wspólnie uzgodnić politykę wizową w okolicznościach, w których krajowe oceny bezpieczeństwa i interesy gospodarcze nie zawsze są takie same. Dla branży turystycznej debata potwierdza, że podróże nie są już tylko kwestią rynku i popytu, lecz także częścią szerszej europejskiej polityki wobec wojny, sankcji i bezpieczeństwa strefy Schengen.
Źródła:
- World Tourism Network – oficjalny opis organizacji, członkostwa i roli w reprezentowaniu małych i średnich przedsiębiorstw turystycznych (link)
- The Guardian / raport agencyjny – relacje ze spotkania ministrów w Luksemburgu, wypowiedzi Johana Forssella i dane o propozycji surowszych ograniczeń dla rosyjskich wiz turystycznych (link)
- Aftonbladet – szwedzki raport o propozycji Johana Forssella, liczbie wydanych wiz Schengen i państwach popierających inicjatywę (link)
- Komisja Europejska – przegląd środków wizowych UE wobec obywateli Rosji po inwazji na Ukrainę (link)
- Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych – statystyka dotycząca krótkoterminowych wiz Schengen i wniosków za 2025 rok (link)
- Rada Unii Europejskiej – porządek obrad i tematy spotkania ministrów spraw wewnętrznych 4 czerwca 2026 roku w ramach Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (link)
- Eurostat – dane o osobach, które uciekły z Ukrainy i mają ochronę tymczasową w UE do końca marca 2026 roku (link)
- Rada Unii Europejskiej – informacje o 19. pakiecie sankcji przeciwko Rosji i dodatkowych środkach związanych z wojną w Ukrainie (link)