Białorusini coraz częściej podróżują za granicę i stają się bardziej widocznymi gośćmi na rynkach turystycznych
Białoruscy podróżni w ostatnich latach coraz częściej pojawiają się na międzynarodowych trasach turystycznych, a dane oficjalnej statystyki wskazują, że ich wyjazdy za granicę nadal się odbudowywały także po zakłóceniach wywołanych pandemią, zmianami w ruchu lotniczym i zaostrzonymi reżimami wizowymi wobec części Europy. Według najnowszego komunikatu Narodowego Komitetu Statystycznego Republiki Białorusi w 2025 roku liczba zorganizowanych turystów wyjazdowych i wycieczkowiczów z Białorusi wyniosła 736,4 tysiąca osób. To samo źródło podaje, że średnia długość pobytu obywateli białoruskich za granicą wynosiła osiem dni, co pokazuje, że nie chodzi tylko o krótkie wyjazdy transgraniczne, lecz także o klasyczne podróże turystyczne. W sektorze turystycznym kraju działało 1.255 organizacji, a z ich usług skorzystało łącznie 3,5 miliona zorganizowanych turystów i wycieczkowiczów. Takie wskaźniki potwierdzają, że Białoruś, pomimo ograniczeń kształtujących przepływy transportowe i wizowe, ponownie silniej włącza się w międzynarodowy rynek turystyczny.
Wzrost podróży zorganizowanych i dłuższe pobyty za granicą
Oficjalne dane Belstatu są ważne, ponieważ obejmują podróże zorganizowane przez agencje turystyczne i powiązanych usługodawców, więc nie przedstawiają całego przemieszczania się ludności, ale jasno pokazują kierunek zmian popytu. W 2025 roku, według komunikatu komitetu statystycznego, 2,2 miliona obywateli Białorusi podróżowało po kraju w ramach wycieczek, przy czym zdecydowana większość dotyczyła jednodniowych wyjazdów turystycznych i wycieczek. Jednocześnie liczba zorganizowanych wyjazdów za granicę osiągnęła 736,4 tysiąca, co czyni Białorusinów coraz bardziej istotną grupą dla destynacji, które tradycyjnie zależą od rynków regionalnych, ale także dla tych, które chcą dywersyfikować popyt poza największymi krajami wysyłającymi turystów. Dla hoteli, destynacji wypoczynkowych, agencji turystycznych i przewoźników lotniczych szczególnie ważna jest informacja o średnim ośmiodniowym pobycie, ponieważ taka długość podróży zwykle oznacza większe wydatki na zakwaterowanie, transfery, wycieczki, gastronomię i usługi dodatkowe. W praktyce oznacza to, że białoruscy turyści są nie tylko statystycznie liczniejsi, lecz mogą też mieć mierzalny wpływ na przychody destynacji, które skutecznie ich przyciągną.
W szerszym kontekście wzrost podróży z Białorusi wpisuje się w stopniową odbudowę turystyki międzynarodowej w Europie i sąsiednich regionach. Komisja Europejska ogłosiła, że konsulaty państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych ze strefą Schengen w 2024 roku otrzymały ponad 11,7 miliona wniosków o wizy krótkoterminowe, co było o 13,6 procent więcej niż w 2023 roku, choć nadal poniżej poziomów z 2019 roku. Taka odbudowa popytu na podróże jest odczuwalna także wśród podróżnych z krajów, które nie są członkami UE, w tym z Białorusi. Jednocześnie dostępność destynacji nie zależy tylko od zainteresowania podróżnych, lecz także od wiz, tras lotniczych, relacji politycznych, cen pakietów i możliwości płatności za granicą. Dlatego białoruski rynek wyjazdowy rozwija się nierównomiernie: niektóre destynacje notują silny wzrost, podczas gdy inne są ograniczane przez przeszkody logistyczne i administracyjne.
Najbardziej poszukiwane destynacje: Turcja, Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Kaukaz
Według informacji przekazanych przez białoruskie media państwowe, powołujące się na Narodowy Komitet Statystyczny, wśród najpopularniejszych zagranicznych destynacji dla białoruskich podróżnych w 2024 roku były Turcja, Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Gruzja, Włochy i Grecja. Podaje się, że te kierunki stanowiły 84,2 procent całkowitego zorganizowanego wyjazdowego ruchu turystycznego. Lista nie jest zaskakująca, ponieważ łączy kilka różnych motywów podróży: od wypoczynku nad morzem i pakietów turystycznych po turystykę miejską, podróże rodzinne, zakupy i wypoczynek w krajach o relatywnie dostępnych połączeniach lotniczych lub lądowych. Turcja i Egipt są tradycyjnie silne wśród turystów z przestrzeni postsowieckiej dzięki szerokiej ofercie hoteli, koncepcji all-inclusive, rozwiniętej sprzedaży czarterowej i konkurencyjnym cenom. Zjednoczone Emiraty Arabskie przyciągają podróżnych o wyższej sile nabywczej, ale także tych, którzy szukają zimowego słońca, zakupów i dużych międzynarodowych połączeń lotniczych. Gruzja jest atrakcyjna ze względu na bliskość kulturową, gastronomię i łatwiejszy dostęp regionalny, podczas gdy Włochy i Grecja pozostają rozpoznawalnymi europejskimi destynacjami wypoczynku, kultury i wybrzeża.
Dla destynacji, które chcą mocniej pozycjonować się na rynku białoruskim, ważny jest sposób, w jaki podróże z tego kraju są dziś organizowane. Duża część popytu nadal przechodzi przez agencje turystyczne, szczególnie w przypadku destynacji bardziej odległych lub bardziej wymagających wizowo. Pakiety turystyczne zmniejszają podróżnym niepewność administracyjną, a agencjom umożliwiają łączenie transportu, zakwaterowania, ubezpieczenia i pomocy w razie zmian przepisów. Jednocześnie rośnie rola podróży indywidualnych, zwłaszcza wśród młodszych podróżnych i mieszkańców większych miast, którzy samodzielnie porównują ceny, rezerwują zakwaterowanie i korzystają z regionalnych lotnisk poza Białorusią. Dla organizacji turystycznych i sektora prywatnego oznacza to, że komunikacja skierowana do rynku białoruskiego musi być dwutorowa: część promocji nadal odbywa się przez touroperatorów, ale coraz ważniejsza jest także obecność cyfrowa w językach zrozumiałych dla podróżnych, w tym po rosyjsku i po angielsku.
Wizy i granice pozostają kluczowym czynnikiem dla europejskich destynacji
Chociaż białoruscy podróżni wykazują rosnące zainteresowanie podróżami, europejskie destynacje mierzą się ze szczególnymi okolicznościami administracyjnymi. Obywatele białoruscy do krótkich pobytów w większości krajów strefy Schengen potrzebują wizy, a to sprawia, że planowanie podróży jest bardziej wrażliwe na terminy, dostępność wizyt i zdolności konsularne. Komisja Europejska ogłosiła ogólny wzrost liczby wniosków o wizy Schengen w 2024 roku, ale także informację, że globalna liczba wydanych wiz, choć większa niż rok wcześniej, nadal była poniżej poziomu sprzed pandemii. Dla podróżnych z Białorusi oznacza to, że decyzja o podróży do UE często zapada wcześniej niż u podróżnych z krajów, które mogą podróżować bez wizy. Destynacje zależne od krótkich przyjazdów last-minute mogą więc mieć mniejsze korzyści z tego rynku niż te, które opierają się na wcześniejszej sprzedaży, zorganizowanych wycieczkach i jasno komunikowanych warunkach wjazdu.
Dodatkową zmianę przyniósł europejski Entry/Exit System, nowy cyfrowy system rejestrowania wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich podczas krótkich pobytów w europejskich krajach stosujących ten system. Według informacji Unii Europejskiej system rejestruje dane z dokumentu podróży, daty i miejsca wjazdu oraz wyjazdu, a także dane biometryczne, i zastępuje klasyczne ręczne stemplowanie paszportów. Dla białoruskich podróżnych wjeżdżających do strefy Schengen oznacza to dodatkową cyfryzację procedury granicznej i dokładniejsze monitorowanie dozwolonych dni pobytu. W dłuższej perspektywie system powinien przyspieszyć kontrole i ograniczyć nadużycia, ale w okresie dostosowania może wpływać na doświadczenie podróży, zwłaszcza na ruchliwych przejściach granicznych i w większych portach lotniczych. Agencje turystyczne mają więc coraz ważniejszą rolę w informowaniu podróżnych o dokumentach, ubezpieczeniu, długości pobytu i zasadach powrotu.
Połączenia lotnicze i relacje polityczne zmieniają mapę podróży
Na podróże z Białorusi silnie wpływa także sytuacja w ruchu lotniczym. Rada Unii Europejskiej zdecydowała w 2021 roku o zakazie przelotów białoruskich przewoźników lotniczych nad przestrzenią powietrzną UE i dostępu do lotnisk państw członkowskich po przymusowym lądowaniu lotu Ryanaira w Mińsku 23 maja 2021 roku. Ta decyzja pozostała jedną z najważniejszych transportowych konsekwencji kryzysu politycznego między Mińskiem a Brukselą. Dla rynku turystycznego konsekwencje są bardzo konkretne: mniej jest bezpośrednich opcji do europejskich portów lotniczych, podróże często obejmują przesiadki, a część podróżnych korzysta z wylotów z sąsiednich lub regionalnych lotnisk, kiedy jest to możliwe. Ograniczenia nie oznaczają, że podróże ustały, ale uczyniły je bardziej złożonymi i czasem droższymi.
Jednocześnie destynacje poza bezpośrednim zasięgiem europejskich sankcji mogą łatwiej utrzymać lub zwiększyć udział białoruskich podróżnych. Turcja, Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie i część krajów kaukaskich mają przewagę, ponieważ oferują połączenie infrastruktury turystycznej, połączeń lotniczych i względnie jasnych zasad wjazdu. Te kierunki często inwestują w promocję na obszarze rosyjskojęzycznym, a produkty turystyczne są dostosowane do rodzin, par i podróżnych, którzy oczekują pełnej obsługi w jednym miejscu. Dla krajów europejskich, które chcą przyciągnąć białoruskich turystów, konkurencja tych rynków staje się coraz wyraźniejsza. Sama rozpoznawalna marka destynacji nie wystarczy, jeśli podróż wymaga skomplikowanej procedury wizowej, drogich transferów lub niepewnych lotów.
Białoruscy turyści jako szansa dla destynacji szukających nowych rynków
Dla destynacji turystycznych wzrost liczby podróży z Białorusi może być interesujący z kilku powodów. Po pierwsze, chodzi o rynek z prawie dziesięcioma milionami mieszkańców w szerszym otoczeniu regionalnym, w którym nawyki podróżnicze szybko się zmieniają. Po drugie, białoruscy podróżni często podróżują w okresach ferii szkolnych, sezonu letniego i zimowych urlopów, co dobrze pasuje do możliwości destynacji, które już pracują z rynkami Europy Wschodniej i przestrzeni postsowieckiej. Po trzecie, średnia długość pobytu za granicą wynosząca osiem dni, według danych Belstatu, wskazuje na potencjał sprzedaży kilkudniowych pakietów, wycieczek, usług zdrowotnych i wellness, programów kulturalnych oraz pakietów rodzinnych. Po czwarte, wielu podróżnych z Białorusi porównuje destynacje według ceny, bezpieczeństwa, języka komunikacji, dostępności transferów i reputacji zakwaterowania, więc mniej znane kierunki mogą być konkurencyjne, jeśli zaoferują wyraźną wartość.
Szczególnie mogłyby skorzystać destynacje, które mają doświadczenie z gośćmi z obszaru rosyjskojęzycznego, ale nie są wyłącznie zależne od jednego dużego rynku. W takich destynacjach hotelarze i agencje zwykle mają już materiały w języku rosyjskim, personel mogący komunikować się z gośćmi i kanały sprzedaży powiązane z regionalnymi touroperatorami. Jednak ważne jest, aby uniknąć upraszczania rynku: białoruscy podróżni nie są grupą jednorodną. Różnią się wiekiem, dochodami, regionem pochodzenia, doświadczeniem podróżniczym i gotowością do samodzielnej organizacji wyjazdu. Część gości szuka korzystnego cenowo wypoczynku rodzinnego, część treści kulturalnych i miejskich, część usług zdrowotnych i wellness, a część bardziej luksusowych hoteli i zakupów. Właśnie dlatego destynacje, które chcą długoterminowo pracować z rynkiem białoruskim, muszą segmentować ofertę i komunikację, a nie opierać się wyłącznie na ogólnych przekazach promocyjnych.
Turystyka przyjazdowa na Białoruś pokazuje, że kraj próbuje otwierać się na Europę
Podczas gdy obywatele białoruscy coraz częściej podróżują za granicę, władze w Mińsku jednocześnie starają się przyciągać zagranicznych odwiedzających. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Białorusi podaje, że obywatele 38 państw europejskich mogą wjechać na Białoruś bez wizy przez międzynarodowe drogowe i kolejowe przejścia graniczne i pozostać do 30 dni, natomiast dla obywateli Polski, Litwy i Łotwy podaje się dłuższy dozwolony pobyt do 90 dni. Takie działania są częścią starań o zwiększenie ruchu przyjazdowego, pobudzenie wydatków i pokazanie otwartości kraju wobec gości z Europy. Belstat w komunikacie za 2025 rok podał także 579,2 tysiąca zorganizowanych turystów przyjazdowych i wycieczkowiczów na Białorusi, ze średnią długością pobytu wynoszącą cztery dni. To pokazuje, że przepływy turystyczne odbywają się w obu kierunkach, choć relacje polityczne i postrzeganie bezpieczeństwa nadal pozostają ważnym czynnikiem decyzji podróżnych.
Dla międzynarodowego rynku turystycznego ta dwukierunkowość ma praktyczne konsekwencje. Białorusi nie należy postrzegać wyłącznie jako destynacji, lecz także jako rynek emisyjny, który może wypełniać hotele, programy czarterowe i pozasezonowe moce w innych krajach. Jednocześnie rozwój turystyki przyjazdowej do samego kraju może wpływać na zwyczaje konsumenckie ludności, ponieważ większa wymiana z zagranicą zwiększa widoczność produktów turystycznych, standardów usług i oczekiwań podróżnych. Jeśli wzrost zorganizowanych wyjazdów będzie kontynuowany, przewagę mogą mieć destynacje, które wcześniej zbudują relacje z białoruskimi agencjami, zaoferują jasne informacje o wizach i zapewnią dostępne trasy. W okresie, gdy wiele krajów rywalizuje o gości spoza tradycyjnych rynków, Białorusini coraz częściej pojawiają się jako grupa, której sektor turystyczny nie może ignorować.
Źródła:
- Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi (Belstat) – komunikat o turystyce zorganizowanej w 2025 roku, w tym dane o podróżach wyjazdowych i przyjazdowych (link)
- Narodowy Komitet Statystyczny Republiki Białorusi (Belstat) – publikacja Tourism and Tourist Resources in the Republic of Belarus, 2024, z opisem danych statystycznych o przepływach turystycznych (link)
- Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych – dane o wnioskach o krótkoterminowe wizy Schengen w 2024 roku (link)
- Unia Europejska, oficjalna strona Travel Europe – informacje o systemie Entry/Exit System dla obywateli państw trzecich (link)
- Rada Unii Europejskiej – przegląd chronologiczny sankcji wobec Białorusi i decyzji o zakazie dostępu białoruskich przewoźników lotniczych do przestrzeni powietrznej i lotnisk UE (link)
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Białorusi – zasady bezwizowego wjazdu dla obywateli państw europejskich (link)
- SB Belarus Today – raport o najpopularniejszych zagranicznych destynacjach turystycznych dla białoruskich podróżnych w 2024 roku według danych Narodowego Komitetu Statystycznego (link)