Pitso Mosimane ponownie obejmuje Republikę Południowej Afryki przed eliminacjami do Pucharu Narodów Afryki 2027
Pitso Mosimane oficjalnie powrócił na ławkę reprezentacji Republiki Południowej Afryki w piłce nożnej, kończąc tym samym trwające od miesięcy pytanie o następcę Hugo Broosa i otwierając nowy rozdział dla Bafana Bafana przed eliminacjami do Pucharu Narodów Afryki 2027. Południowoafrykański Związek Piłki Nożnej, SAFA, zaprezentował 62-letniego trenera 1 września w swojej siedzibie w Nasrec w Johannesburgu, po tym jak komitet wykonawczy federacji jeszcze w sierpniu zatwierdził jego powrót. Confédération Africaine de Football, CAF, potwierdziła nominację i poinformowała, że Mosimane obejmuje drużynę bezpośrednio przed rozpoczęciem cyklu eliminacyjnego. Jest to jego druga stała kadencja na czele reprezentacji, a trzecia, jeśli uwzględnić także siedem spotkań, w których w 2007 roku prowadził zespół jako tymczasowy selekcjoner przed przyjściem Carlosa Alberto Parreiry. Powrót jednego z najbardziej utytułowanych afrykańskich trenerów następuje w momencie, gdy Republika Południowej Afryki rozpoczyna nowy cykl z większymi oczekiwaniami niż jeszcze kilka lat temu.
Podczas prezentacji Mosimane powiedział, że powrót do reprezentacji traktuje jako wielką odpowiedzialność i że chce ponownie oddać do dyspozycji drużyny narodowej doświadczenie zdobyte w ciągu ostatnich czternastu lat. Według relacji CAF podkreślił, że praca selekcjonera wykracza dla niego poza zwykłą funkcję klubową, ponieważ wiąże się z odpowiedzialnością wobec całego kraju i oczekiwań opinii publicznej. Jednocześnie oddał hołd swojemu poprzednikowi Hugo Broosowi i jego sztabowi szkoleniowemu, podkreślając, że przejmuje drużynę, która odbudowała swoją wiarygodność na afrykańskiej i światowej scenie. Daily Maverick przekazał, że Mosimane powiedział, iż chce rozwijać istniejące fundamenty, a jednocześnie podnieść poziom gry. W ten sposób od razu wyznaczył ramy swojej nowej kadencji: ciągłość wyników bez rezygnowania z własnej tożsamości trenerskiej.
Powrót po czternastu latach i całkowicie inny profil trenerski
Mosimane rozpoczął swoją pierwszą stałą kadencję na ławce Bafana Bafana po Mistrzostwach Świata 2010, kiedy zastąpił Parreirę, u którego wcześniej pracował jako asystent. Tamten okres pozostał naznaczony niepowodzeniem w eliminacjach do Pucharu Narodów Afryki 2012, gdy Republika Południowej Afryki w ostatniej kolejce zremisowała 0:0 z Sierra Leone, błędnie zakładając, że remis wystarczy do awansu. Według ówczesnych relacji i późniejszych retrospektyw w przypadku równej liczby punktów przepisy dawały pierwszeństwo wynikom bezpośrednich spotkań, w efekcie czego Niger zakończył rywalizację przed Republiką Południowej Afryki. Mosimane pozostał na stanowisku jeszcze przez kilka miesięcy, ale w czerwcu 2012 roku odszedł po domowym remisie 1:1 z Etiopią na początku eliminacji do Mistrzostw Świata 2014. CAF podaje obecnie, że podczas swoich dotychczasowych dwóch okresów prowadzenia reprezentacji poprowadził ją w łącznie 23 spotkaniach, odnosząc dziewięć zwycięstw, notując dziesięć remisów i cztery porażki, przy 17 zdobytych i ośmiu straconych bramkach.
Trener, który teraz wraca do Johannesburga, ma jednak zupełnie inny status niż w 2012 roku. Po odejściu z reprezentacji zbudował jedną z najbardziej udanych karier klubowych wśród afrykańskich trenerów. Z Mamelodi Sundowns wygrał CAF Ligę Mistrzów w 2016 roku, a następnie z egipskim Al Ahly zdobył to samo trofeum jeszcze dwukrotnie, w 2020 i 2021 roku. CAF podaje, że trzy tytuły mistrza Afryki plasują go bezpośrednio za Manuelem José, który jako trener zdobył ich cztery. Mosimane wygrał z Sundowns również Superpuchar CAF, natomiast z Al Ahly dwukrotnie zdobył brązowy medal Klubowych Mistrzostw Świata FIFA, dodatkowo umacniając reputację trenera, który dobrze radzi sobie w rozgrywkach pucharowych i w pracy pod dużą presją.
Po sukcesach w Afryce pracował również na Bliskim Wschodzie, między innymi w Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a BBC w relacji dotyczącej jego powrotu podało, że jego ostatnią pracą trenerską przed Bafana Bafana był irański Esteghlal. Taka droga oznacza, że wraca do reprezentacji z doświadczeniem różnych kultur piłkarskich, wielkich szatni oraz klubów, w których wynik był natychmiastowym obowiązkiem. To właśnie jedna z głównych różnic w porównaniu z jego pierwszą kadencją, gdy nie posiadał jeszcze trofeów, które później uczyniły go jednym z najbardziej rozpoznawalnych afrykańskich szkoleniowców. Dla SAFA nominacja jest więc również próbą utrzymania rozpędu wynikowego stworzonego pod wodzą Broosa, ale z trenerem, który bardzo dobrze zna krajową ligę i specyfikę południowoafrykańskiego futbolu.
Broos opuścił reprezentację po historycznych Mistrzostwach Świata
Mosimane przejmuje drużynę znajdującą się w znacznie lepszej sytuacji niż czternaście lat temu. Hugo Broos, który prowadził Republikę Południowej Afryki przez pięć lat, zakończył kadencję po Mistrzostwach Świata 2026 i wygaśnięciu kontraktu pod koniec lipca. Według południowoafrykańskich EWN i SABC 74-letni Belg zdecydował się nie przedłużać umowy przede wszystkim z powodu chęci spędzania większej ilości czasu z rodziną po długim okresie przebywania z dala od domu. Jego kadencja przywróciła Bafana Bafana do grona liczących się reprezentacji kontynentu: Republika Południowej Afryki zajęła trzecie miejsce w Pucharze Narodów Afryki Côte d’Ivoire 2023, rozegranym na początku 2024 roku, a następnie zakwalifikowała się na Mistrzostwa Świata 2026. Po raz pierwszy od organizacji turnieju w 2010 roku reprezentacja wróciła więc na największą światową scenę.
Na Mistrzostwach Świata w Kanadzie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych Ameryki Republika Południowej Afryki poszła o krok dalej. FIFA podaje, że po porażce 0:2 z Meksykiem i remisie 1:1 z Czechami w ostatnim meczu grupowym pokonała Koreę Południową 1:0 po bramce Thapela Maseka i po raz pierwszy w historii awansowała do fazy pucharowej mistrzostw świata. W 1/16 finału, czyli rundzie 32 zespołów, Bafana Bafana niemal do końca utrzymywała 0:0 przeciwko gospodarzowi, Kanadzie, ale odpadła po golu Stephena Eustáquia w doliczonym czasie gry. Broos po tym spotkaniu powiedział FIFA, że pomimo rozczarowania drużyna może być zadowolona z osiągniętego wyniku, ponieważ zaszła dalej, niż oczekiwano przed turniejem. Mosimane nie przejmuje więc projektu wymagającego całkowitej przebudowy, lecz grupę zawodników, która w ciągu ostatnich dwóch lat zdobyła doświadczenie w wielkich meczach kontynentalnych i światowych.
Właśnie ten kontekst podnosi poprzeczkę nowemu selekcjonerowi. SAFA nie szuka już wyłącznie stabilizacji reprezentacji, lecz ciągłości występów na wielkich turniejach oraz dalszego rozwoju drużyny, która posiada teraz wyraźny trzon. Kapitan i bramkarz Ronwen Williams, pomocnik Teboho Mokoena oraz wielu zawodników z Mamelodi Sundowns i Orlando Pirates należeli do kluczowych postaci drużyny Broosa podczas Mistrzostw Świata. Mosimane bardzo dobrze zna część tych piłkarzy z południowoafrykańskiej piłki klubowej, a z niektórymi współpracował również wcześniej w swojej karierze. Jego pierwszym zadaniem nie będzie zatem wyłącznie wybór najlepszych zawodników, ale także ocena, w jakim stopniu należy zachować strukturę poprzedniego systemu, a jak szybko wprowadzić własne wymagania taktyczne.
Grupa eliminacyjna pozostawia bardzo mało miejsca na błędy
Największym bezpośrednim wyzwaniem będą eliminacje do AFCON 2027, który od 19 czerwca do 17 lipca 2027 roku wspólnie zorganizują Kenia, Tanzania i Uganda. Losowanie CAF umieściło Republikę Południowej Afryki w grupie D z Kenią, Gwineą i Erytreą. Ponieważ Kenia jest jednym z gospodarzy i ma już zagwarantowane miejsce w turnieju finałowym, CAF ustaliła, że z tej grupy oprócz gospodarza awansuje tylko najwyżej sklasyfikowana reprezentacja spośród pozostałych trzech. Oznacza to, że Republika Południowej Afryki, Gwinea i Erytrea w praktyce walczą tylko o jedno dostępne miejsce, dlatego wartość każdego punktu rośnie już od pierwszej kolejki. W grupach bez gospodarza, w odróżnieniu od tego modelu, standardowo awansują dwie najlepsze reprezentacje.
CAF potwierdziła, że Republika Południowej Afryki rozpocznie eliminacje domowym meczem przeciwko Gwinei, po czym rozegra wyjazdowe spotkanie z Erytreą na neutralnym terenie w Egipcie. Południowoafrykańskie media SABC i Daily Maverick podały, że mecze te mają zostać rozegrane 23 i 27 września, chociaż CAF w oficjalnym komunikacie dotyczącym nominacji Mosimane potwierdziła kolejność i lokalizację drugiego spotkania bez podania dokładnych dat. Ogłoszone wcześniej przez CAF okna eliminacyjne przewidują pierwsze dwie kolejki między 21 września a 6 października, trzecią i czwartą kolejkę od 9 do 17 listopada, a ostatnie dwie kolejki między 22 a 30 marca 2027 roku. Pozostawia to nowemu selekcjonerowi bardzo niewiele czasu na przygotowania przed meczami, które już we wrześniu mogą mocno określić kierunek całej kampanii.
Gwinea tradycyjnie jest wymagającą reprezentacją z dużą liczbą zawodników występujących w ligach europejskich, natomiast Erytrea przystępuje do grupy po przejściu rundy wstępnej przeciwko Eswatini. CAF poinformowała, że Erytrea w marcu zwyciężyła łącznie 4:1 i w ten sposób zapewniła sobie miejsce w głównej fazie eliminacji. Dla Republiki Południowej Afryki szczególnie istotny będzie fakt, że wyjazdowy mecz z Erytreą nie zostanie rozegrany w Asmarze, lecz na neutralnym terenie w Egipcie, ponieważ tamtejszy stadion obecnie nie spełnia wszystkich wymogów dotyczących organizowania spotkań na tym poziomie. Chociaż neutralny teren ogranicza klasyczną przewagę gospodarza, podróż, krótki odstęp między spotkaniami oraz konieczność szybkiej adaptacji pozostaną ważnymi czynnikami logistycznymi i sportowymi.
W tej samej grupie również Benni McCarthy
Dodatkową uwagę grupie D zapewnia fakt, że Kenię prowadzi Benni McCarthy, kolejne wielkie nazwisko południowoafrykańskiego futbolu. Przy ogłoszeniu wyników losowania CAF przypomniała, że McCarthy jest najlepszym strzelcem w historii reprezentacji Republiki Południowej Afryki z dorobkiem 31 bramek. Ponieważ Kenia jest gospodarzem i ma bezpośredni awans, jej wyniki mimo wszystko będą miały duży wpływ na układ tabeli i dorobek punktowy pozostałych reprezentacji w grupie. Spotkania Republiki Południowej Afryki Mosimane z Kenią McCarthy'ego będą więc miały dodatkową symbolikę, ale dla Bafana Bafana sportowym priorytetem pozostanie zajęcie pierwszego miejsca wśród drużyn, które nie są gospodarzami. W takim formacie nawet jeden słaby wynik przeciwko bezpośredniemu rywalowi może okazać się decydujący.
Mosimane będzie przy tym musiał szybko skompletować strukturę swojego sztabu szkoleniowego. TimesLIVE po jego prezentacji poinformował, że do zespołu dołączają wieloletni współpracownicy Musi Matlaba jako analityk oraz Kabelo Rangoaga, odpowiedzialny za przygotowanie fizyczne, natomiast stanowisko asystenta trenera nadal pozostawało nieobsadzone. Nowy selekcjoner wyjaśnił, że chce współpracowników znających jego sposób pracy i mogących od razu funkcjonować w środowisku, w którym pomiędzy meczami reprezentacji pozostaje bardzo mało czasu na trening. Jest to szczególnie ważne w eliminacjach, w których dwa spotkania często rozgrywane są w odstępie zaledwie kilku dni, dlatego szczegółowa analiza przeciwnika, regeneracja oraz przygotowanie stałych fragmentów gry mogą mieć taką samą wagę jak klasyczne treningi taktyczne.
Od zwycięzcy klubowego do nowego sprawdzianu reprezentacyjnego
Powrót Mosimane jest logiczny również ze względu na jego doświadczenie w afrykańskich rozgrywkach, jednak futbol reprezentacyjny stawia inne wymagania niż klubowy. W klubach miał możliwość codziennej pracy z zawodnikami i stopniowego rozwijania automatyzmów, natomiast w Bafana Bafana większość swoich pomysłów będzie musiał wdrażać podczas krótkich okien FIFA. Ponadto po Broosie reprezentacja posiada rozpoznawalną tożsamość, silną dyscyplinę defensywną oraz doświadczenie gry bez dużego posiadania piłki przeciwko mocniejszym przeciwnikom. Mosimane będzie musiał zdecydować, czy zachować ten model jako punkt wyjścia, czy spróbować narzucić większe posiadanie piłki, bardziej agresywny pressing oraz bardziej złożone schematy pozycyjne, które stosował w swoich najbardziej udanych okresach klubowych.
Jego wynik z pierwszej kadencji przypomina, że reputacja i znajomość krajowego futbolu same w sobie nie gwarantują sukcesu, jednak okoliczności są dziś znacząco inne. Mosimane wraca z trzema tytułami CAF Ligi Mistrzów, doświadczeniem pracy w kilku krajach oraz drużyną, która właśnie osiągnęła najlepszy wynik Republiki Południowej Afryki na mistrzostwach świata pod względem awansu do fazy pucharowej. Jednocześnie format eliminacji do AFCON 2027 pozostawia bardzo mało przestrzeni na okres przejściowy, ponieważ z grupy D oprócz gospodarza, Kenii, tylko jedna reprezentacja może zakwalifikować się do turnieju finałowego. Dlatego pierwsze mecze przeciwko Gwinei i Erytrei będą znacznie czymś więcej niż symbolicznym początkiem nowej kadencji.
Dla SAFA nominacja Mosimane jest próbą połączenia dwóch okresów: stabilności i poprawy wyników pod wodzą Broosa oraz ambicji trenera, który największe sukcesy odnosił w kontynentalnej piłce klubowej. Dla samego Mosimane jest to szansa, aby zmienić postrzeganie swojej pierwszej kadencji w reprezentacji i udowodnić, że doświadczenie zdobyte w Sundowns, Al Ahly oraz klubach poza Republiką Południowej Afryki może przenieść na poziom reprezentacyjny. Prawdziwej odpowiedzi nie przyniesie ceremonia prezentacji w Johannesburgu, lecz mecze eliminacyjne, które rozpoczną się za kilka tygodni. Bafana Bafana przystępuje do tego cyklu z większą reputacją, ale także większymi oczekiwaniami, a Mosimane będzie musiał bardzo szybko pokazać, czy potrafi zamienić je na wyniki.
Źródła:
- Confédération Africaine de Football – potwierdzenie nominacji Mosimane, jego dotychczasowy bilans w reprezentacji, grupa D i kontekst eliminacji (link)
- Confédération Africaine de Football – losowanie eliminacji do AFCON 2027, skład grup, model kwalifikacji i terminy okien reprezentacyjnych (link)
- FIFA – relacja z historycznego awansu Republiki Południowej Afryki do fazy pucharowej Mistrzostw Świata 2026 i odpadnięcia przeciwko Kanadzie (link)
- EWN – potwierdzenie zakończenia kadencji Hugo Broosa i okoliczności jego odejścia z reprezentacji (link)
- Daily Maverick – relacja z prezentacji Mosimane, jego wypowiedzi o kontynuowaniu pracy Broosa oraz przewidywane terminy pierwszych meczów eliminacyjnych (link)
- TimesLIVE – skład początkowej części sztabu szkoleniowego Mosimane i status stanowiska asystenta trenera (link)
- BBC Sport – przegląd powrotu Mosimane, jego poprzedniej kadencji i ostatnich stanowisk klubowych (link)
- SABC Sport – relacja dotycząca planowanych terminów pierwszych meczów eliminacyjnych Republiki Południowej Afryki przeciwko Gwinei i Erytrei (link)
- SABC Sport – informacje o rozegraniu domowego meczu Erytrei przeciwko Republice Południowej Afryki na neutralnym terenie w Egipcie (link)
- CAF – przegląd wyników Mosimane z Al Ahly, w tym dwóch kolejnych trzecich miejsc na Klubowych Mistrzostwach Świata FIFA (link)
- CAF – informacja o awansie Erytrei z rundy wstępnej eliminacji przeciwko Eswatini (link)