RUSADA odnotowała w lipcu 23 nowe naruszenia obowiązków dotyczących miejsca pobytu, łącznie 152 od początku roku
Rosyjska Agencja Antydopingowa RUSADA odnotowała w lipcu 2026 roku 23 przypadki naruszenia przez sportowców zasad dotyczących dostępności do kontroli antydopingowej, przez co łączna liczba takich zarejestrowanych przypadków od stycznia do końca lipca wzrosła do 152. Informację tę 7 sierpnia opublikowała agencja TASS, powołując się na służbę prasową RUSADA. Jest to odrębna kategoria nieprawidłowości antydopingowych związana z obowiązkiem określonych sportowców do terminowego i precyzyjnego zgłaszania miejsca swojego pobytu oraz pozostawania dostępnymi do niezapowiedzianych kontroli. Sam fakt takiego odnotowania nie oznacza, że sportowiec uzyskał pozytywny wynik badania na obecność substancji zabronionej ani że automatycznie dopuścił się naruszenia przepisów antydopingowych skutkującego dyskwalifikacją. Powtarzające się uchybienia w określonym przepisami okresie mogą jednak przekształcić się w formalne naruszenie przepisów antydopingowych i doprowadzić do zakazu startów.
Według danych przekazanych przez RUSADA agencji TASS w całym 2025 roku odnotowano 310 naruszeń zasad dotyczących dostępności do kontroli. Rok wcześniej zarejestrowano 282 takie przypadki, w 2023 roku było ich 242, a w 2022 roku 375. Tegoroczne 152 przypadki w pierwszych siedmiu miesiącach stanowią zatem nieco mniej niż połowę łącznej liczby z 2025 roku, jednak porównanie z całym poprzednim rokiem nie dostarcza wystarczających danych, aby stwierdzić, czy 2026 rok zakończy się wzrostem, czy spadkiem. W opublikowanych statystykach za lipiec RUSADA nie podała tożsamości sportowców, dyscyplin, które reprezentują, ani szczegółowego podziału na nieobecności podczas kontroli i nieprawidłowości w zgłaszaniu miejsca pobytu. Z tego powodu liczbę 152 należy interpretować jako sumę zarejestrowanych przypadków naruszeń dotyczących dostępności, a nie jako liczbę sportowców, którzy dopuścili się naruszenia przepisów antydopingowych.
Co właściwie oznacza naruszenie zasad dotyczących dostępności
System zgłaszania miejsca pobytu jest jednym z kluczowych elementów niezapowiedzianych kontroli antydopingowych. RUSADA informuje na swojej oficjalnej stronie, że sportowcy włączeni do jej grup testowych muszą regularnie przekazywać informacje o miejscu pobytu i aktualizować je, gdy zmieniają się ich plany. W przypadku sportowców należących do zarejestrowanej grupy testowej obowiązki są bardziej rygorystyczne: na każdy dzień muszą wskazać 60-minutowy przedział między godziną 5 a 23, w którym gwarantują, że będą przebywać w zgłoszonym miejscu i pozostawać dostępni dla kontrolera pobierającego próbkę. Ponadto zgłasza się adresy noclegów, harmonogram treningów, zawodów, podróży oraz innych regularnych aktywności, dzięki którym kontrolerzy mogą przeprowadzić test bez wcześniejszego powiadomienia.
Światowa Agencja Antydopingowa WADA wskazuje w instrukcjach dotyczących systemu ADAMS, że dane o miejscu pobytu sportowców należących do zarejestrowanych grup testowych wprowadza się kwartalnie. System wymaga danych kontaktowych, miejsca noclegu na każdy dzień, harmonogramu zawodów i regularnych aktywności oraz codziennego jednogodzinnego przedziału dostępności. Celem takiego systemu nie jest ograniczenie kontroli wyłącznie do tych 60 minut. RUSADA wyraźnie wyjaśnia, że sportowiec może zostać poddany kontroli również poza zgłoszonym jednogodzinnym przedziałem, natomiast ten przedział służy jako okres, w którym musi istnieć pewna możliwość odnalezienia sportowca przez kontrolera pod wskazanym adresem. Niezapowiedziane kontrole byłyby znacznie mniej skuteczne, gdyby organy antydopingowe były uzależnione od wcześniejszego uzgodnienia terminu ze sportowcem albo od telefonicznego potwierdzania jego lokalizacji bezpośrednio przed przyjazdem.
W praktyce występują dwa podstawowe rodzaje uchybień, które mogą zostać ujęte w tych statystykach. Pierwszym jest nieprawidłowość w przekazywaniu danych o miejscu pobytu, na przykład gdy zgłoszenie nie zostanie złożone w terminie, jest niepełne albo zawiera nieprawidłowe dane uniemożliwiające odnalezienie sportowca. Drugim jest opuszczona kontrola, gdy sportowiec podczas zgłoszonego 60-minutowego przedziału nie znajduje się w miejscu, w którym zadeklarował swoją dostępność. RUSADA ostrzega, że sportowcy muszą terminowo aktualizować dane w ADAMS, jeśli zmienia się ich harmonogram, oraz że osobista odpowiedzialność za prawidłowość i kompletność zgłoszenia spoczywa na samym sportowcu. Błąd administracyjny może zatem mieć poważne konsekwencje sportowe nawet wtedy, gdy nie jest związany z pozytywnym wynikiem badania laboratoryjnego.
Trzy uchybienia w ciągu 12 miesięcy mogą stać się naruszeniem przepisów antydopingowych
Zgodnie z artykułem 2.4 obowiązującego Światowego Kodeksu Antydopingowego połączenie trzech opuszczonych kontroli i/lub uchybień w zgłaszaniu miejsca pobytu w okresie 12 miesięcy przez sportowca należącego do zarejestrowanej grupy testowej stanowi naruszenie przepisów antydopingowych. Kluczowe jest słowo połączenie: nie jest wymagane, aby wszystkie trzy przypadki dotyczyły tego samego rodzaju uchybienia. Sportowiec może na przykład mieć dwie nieprawidłowości w zgłoszeniu miejsca pobytu i jedną opuszczoną kontrolę, a jeśli wszystkie przypadki zostały prawidłowo stwierdzone w tym samym dwunastomiesięcznym okresie, może zostać wszczęte postępowanie dotyczące naruszenia zasad dostępności. Pojedyncze uchybienie natomiast nie jest tym samym co trzy stwierdzone przypadki i samo w sobie nie stanowi naruszenia artykułu 2.4.
Ważne jest również, że okresu 12 miesięcy nie oblicza się koniecznie według roku kalendarzowego. Odpowiedni okres rozpoczyna się od pierwszego uchybienia uwzględnianego w potencjalnej sprawie, a następnie sprawdza się, czy w kolejnych 12 miesiącach prawidłowo odnotowano jeszcze dwa takie przypadki. Z tego powodu roczna suma publikowana przez RUSADA nie jest tym samym co liczba sportowców zbliżających się do progu trzech uchybień. Bez danych dotyczących poszczególnych osób nie można ustalić, ile ze 152 przypadków dotyczy sportowców mających tylko jedno zarejestrowane uchybienie, ile osób ma dwa, a ile może stać się przedmiotem postępowania z powodu trzeciego przypadku. Właśnie dlatego zagregowanych statystyk nie wolno przedstawiać jako statystyk pozytywnych testów lub ostatecznych orzeczeń w sprawach dopingowych.
Obowiązujący Kodeks WADA za naruszenie zasad dotyczących dostępności przewiduje okres dyskwalifikacji wynoszący co do zasady dwa lata, z możliwością skrócenia go do co najmniej jednego roku w zależności od stopnia winy i okoliczności konkretnego przypadku. Ostateczna sankcja nie wynika automatycznie z wpisu statystycznego, lecz z procesu zarządzania wynikami i ustalenia, czy wszystkie elementy zarzucanego naruszenia zostały udowodnione zgodnie z właściwymi przepisami. Sportowiec ma prawo przedstawić wyjaśnienia i zakwestionować zarejestrowanie konkretnego przypadku. W ten sposób rozróżnia się wstępne odnotowanie nieprawidłowości, formalny zarzut naruszenia przepisów antydopingowych oraz prawomocną decyzję o sankcji.
Liczba przypadków naruszeń dotyczących dostępności nie jest liczbą pozytywnych wyników kontroli antydopingowych
Różnica między naruszeniami zasad dotyczących dostępności a klasycznym pozytywnym wynikiem jest szczególnie istotna dla zrozumienia lipcowych danych. TASS w osobnej publikacji, również powołując się na RUSADA, poinformowała, że rosyjska agencja w lipcu zidentyfikowała dziewięć przypadków możliwych naruszeń przepisów antydopingowych, natomiast w pierwszych siedmiu miesiącach 2026 roku takich przypadków było 50. W całym 2025 roku RUSADA, według tego samego źródła, odnotowała 109 przypadków możliwych naruszeń przepisów antydopingowych. Statystyka ta obejmuje inny zestaw postępowań i nie należy jej dodawać do 152 przypadków nieprzestrzegania zasad dotyczących dostępności, jak gdyby chodziło o jedną kategorię.
W publicznych raportach dotyczących dopingu często w ramach tej samej dyskusji pojawiają się pozytywne wyniki badań laboratoryjnych, odmowa poddania się kontroli, posiadanie lub używanie substancji zabronionych, manipulowanie procedurą oraz naruszenia zasad dotyczących dostępności. Każda z tych kategorii ma własne elementy prawne i standardy dowodowe. Pozytywny wynik badania próbki stanowi analityczną podstawę jednego rodzaju postępowania, podczas gdy sprawa dotycząca dostępności może rozwinąć się bez jakiejkolwiek pozytywnej próbki, ponieważ opiera się na wzorcu niewypełniania obowiązków dotyczących zgłaszania miejsca pobytu lub opuszczania kontroli. Z tego powodu stwierdzenie, że RUSADA odnotowała 152 naruszenia zasad dotyczących dostępności, nie oznacza, że 152 sportowców nie przeszło kontroli antydopingowej ani że w 152 przypadkach stwierdzono stosowanie substancji zabronionych.
To właśnie niezapowiedziane kontrole sprawiają, że zasady dotyczące miejsca pobytu są uznawane za ważną część światowego systemu antydopingowego. Jeżeli kontrolerzy nie mogą odnaleźć sportowca w okresie, w którym powinien być dostępny, możliwość przeprowadzenia ukierunkowanych kontroli poza zawodami ulega osłabieniu niezależnie od tego, czy w danym momencie istnieje podejrzenie stosowania określonej substancji. WADA i krajowe organizacje antydopingowe traktują zatem system dostępności jako mechanizm chroniący nieprzewidywalność kontroli. Jednocześnie przepisy muszą pozostawiać możliwość oceny okoliczności konkretnego przypadku, ponieważ zmiany w planie podróży, błędy w zgłoszeniu lub inne zdarzenia nie mają automatycznie takiego samego znaczenia jak celowe unikanie kontroli.
ADAMS umożliwia ciągłą aktualizację danych
ADAMS, czyli Anti-Doping Administration and Management System, jest centralnym systemem cyfrowym wykorzystywanym przez WADA do zarządzania wieloma elementami procesu antydopingowego. W jego module dotyczącym miejsca pobytu sportowcy należący do zarejestrowanych grup testowych mogą wprowadzać i zmieniać informacje służące organizacjom antydopingowym do planowania kontroli. WADA w oficjalnych instrukcjach podaje, że zgłoszenie obejmuje adres korespondencyjny i adres poczty elektronicznej, codzienne miejsce noclegu, zawody, regularne aktywności, takie jak trening lub praca, oraz 60-minutowy przedział na każdy dzień kwartału. System został zaprojektowany tak, aby możliwe było wprowadzanie zmian, gdy harmonogram sportowca ulegnie zmianie, co zmniejsza ryzyko, że nieaktualne dane doprowadzą do nieudanej próby przeprowadzenia kontroli.
RUSADA dodatkowo wskazuje, że informacje muszą być wystarczająco precyzyjne, aby kontroler mógł odnaleźć sportowca bez wcześniejszego kontaktowania się z osobami trzecimi. W praktyce oznacza to, że sama ogólna lokalizacja, na przykład nazwa dużego kompleksu sportowego albo hotelu bez dodatkowych informacji, może być niewystarczająca, jeśli na podstawie zgłoszenia kontroler nie jest w stanie dotrzeć do sportowca. Agencja podkreśla również, że zmiany jednogodzinnego przedziału muszą zostać wprowadzone przed jego rozpoczęciem. Takie zasady mają zapewnić równowagę między elastycznością harmonogramu sportowego a koniecznością utrzymania niezapowiedzianego i możliwego do przeprowadzenia charakteru kontroli antydopingowej.
Dla sportowców najwyższej klasy, zwłaszcza tych, którzy często podróżują między zgrupowaniami, zawodami i zobowiązaniami prywatnymi, wymóg stałej aktualizacji miejsca pobytu stanowi ciągły obowiązek administracyjny. Zarejestrowana grupa testowa nie jest jednak listą wszystkich sportowców w danym kraju, lecz celowo wybraną grupą objętą wzmożonym systemem monitorowania. RUSADA wskazuje, że przy włączaniu do grup testowych można brać pod uwagę wyniki sportowe, kandydaturę do udziału w dużych zawodach, wcześniejsze naruszenia przepisów antydopingowych lub inne powody, dla których dany sportowiec ma znaczenie dla planu kontroli. Podobną zasadę stosują międzynarodowe federacje sportowe we własnych zarejestrowanych grupach testowych.
Trend z poprzednich lat pokazuje duże wahania
Dane RUSADA przekazane przez TASS pokazują, że roczna liczba przypadków naruszeń dotyczących dostępności znacznie się zmieniała w ostatnich kilku latach. Po 375 przypadkach w 2022 roku liczba spadła do 242 w 2023 roku, następnie wzrosła do 282 w 2024 roku i do 310 w 2025 roku. Pierwsze siedem miesięcy 2026 roku przyniosło 152 zarejestrowane przypadki. Sama liczba, bez danych dotyczących wielkości grup testowych, liczby prób przeprowadzenia kontroli, zmian kryteriów włączania sportowców lub liczby osób z wielokrotnymi uchybieniami, nie wystarcza do wiarygodnej oceny, czy dyscyplina sportowców w zakresie zgłaszania miejsca pobytu poprawiła się, czy pogorszyła.
Mimo to dane wieloletnie pokazują, że nieprawidłowości w zgłaszaniu dostępności nie są rzadkim zjawiskiem i stanowią trwałe wyzwanie operacyjne dla systemu antydopingowego. Ich znaczenie wynika nie tylko z możliwości nałożenia sankcji na konkretnego sportowca, lecz także z faktu, że wiarygodne dane o miejscu pobytu umożliwiają przeprowadzanie kontroli w okresach, w których sportowiec się ich nie spodziewa. Właśnie takie kontrole poza zawodami mogą mieć znaczenie dla wykrywania stosowania zabronionych metod lub substancji, których użycie próbuje się czasowo oddalić od samego startu w zawodach.
RUSADA nadal działa w wrażliwym międzynarodowym otoczeniu regulacyjnym
Najnowsze dane dotyczące zasad dostępności opublikowano w czasie, gdy status RUSADA w światowym systemie antydopingowym nadal podlega międzynarodowemu nadzorowi. WADA 10 czerwca 2026 roku, po posiedzeniu swojego niezależnego Komitetu ds. Przeglądu Zgodności, wymieniła rosyjską krajową organizację antydopingową wśród sygnatariuszy, którzy nadal są uznawani za niezgodnych ze Światowym Kodeksem Antydopingowym. Kwestia zgodności instytucjonalnej jest odrębna od codziennego prowadzenia kontroli oraz od indywidualnych przypadków sportowców. Jednocześnie RUSADA na swoich oficjalnych stronach informuje, że prowadzi programy kontroli i zarządzania wynikami oraz publikuje przepisy i instrukcje dla sportowców należących do grup testowych.
Co obecnie można wywnioskować ze 152 zarejestrowanych przypadków
Dane o 152 naruszeniach zasad dotyczących dostępności w okresie od stycznia do lipca 2026 roku potwierdzają, że RUSADA nadal odnotowuje znaczną liczbę problemów związanych z terminowym i prawidłowym zgłaszaniem miejsca pobytu sportowców oraz ich dostępnością do niezapowiedzianych kontroli. Jednocześnie publicznie dostępne dane nie pozwalają określić liczby sportowców, którym grozi formalna sankcja, ponieważ RUSADA nie opublikowała nazwisk, liczby powtarzających się uchybień przypadających na jedną osobę ani ostatecznego statusu każdego zarejestrowanego przypadku. Lipcowe 23 przypadki są zatem przede wszystkim wskaźnikiem funkcjonowania systemu monitorowania dostępności, a nie dowodem na 23 przypadki dopingu.
Dla sportowców należących do zarejestrowanych grup testowych praktyczna konsekwencja pozostaje jasna: dane w ADAMS muszą być kompletne, precyzyjne i aktualne, a sportowiec musi znajdować się w zgłoszonym miejscu podczas swojego codziennego 60-minutowego przedziału. Trzy prawidłowo stwierdzone opuszczone kontrole i/lub uchybienia w zgłaszaniu miejsca pobytu w ciągu 12 miesięcy mogą przekształcić się w odrębne naruszenie przepisów antydopingowych niezależnie od tego, czy istnieje pozytywny wynik badania laboratoryjnego. Właśnie dlatego organizacje antydopingowe uznają zasadę dostępności za integralną część systemu, który ma umożliwiać skuteczne, ukierunkowane i niezapowiedziane kontrole przez cały rok.
Źródła:
- TASS – dane RUSADA dotyczące 23 naruszeń zasad dostępności w lipcu, łącznie 152 od stycznia do lipca oraz porównanie z okresem 2022–2025 (link)
- RUSADA – oficjalne zasady dotyczące grup testowych, zgłaszania miejsca pobytu, 60-minutowego przedziału oraz postępowania w przypadku opuszczonej kontroli lub nieprawidłowego zgłoszenia (link)
- WADA ADAMS Help Center – oficjalne wymagania dotyczące kwartalnego zgłaszania miejsca pobytu oraz danych, które sportowcy należący do zarejestrowanych grup testowych muszą wprowadzać do ADAMS (link)
- WADA – Światowy Kodeks Antydopingowy 2021, w tym artykuł 2.4 dotyczący trzech opuszczonych kontroli i/lub uchybień w zgłaszaniu w okresie 12 miesięcy oraz zasady dotyczące sankcji (link)
- TASS – odrębne statystyki RUSADA dotyczące dziewięciu możliwych naruszeń przepisów antydopingowych w lipcu oraz 50 w pierwszych siedmiu miesiącach 2026 roku (link)
- WADA – komunikat Komitetu ds. Przeglądu Zgodności z 10 czerwca 2026 roku, w którym rosyjska krajowa organizacja antydopingowa została wymieniona wśród sygnatariuszy uznawanych obecnie za niezgodnych (link)