Keffe D po wyroku za zabójstwo Tupaca Shakura twierdzi, że jest niewinny, i zapowiada walkę o uwolnienie
Duane "Keffe D" Davis, jedyna osoba, której kiedykolwiek postawiono zarzuty karne w związku z zabójstwem Tupaca Shakura, również po skazującym wyroku utrzymuje, że nie odpowiada za śmierć jednego z najbardziej wpływowych raperów w historii. W pierwszym wywiadzie po tym, jak ława przysięgłych w Las Vegas uznała go za winnego zabójstwa pierwszego stopnia z użyciem śmiercionośnej broni, 63-letni Davis oświadczył, że jest niewinny, oskarżył funkcjonariuszy policji, prokuratorów i niektórych świadków o kłamstwa oraz zapowiedział, że spodziewa się uwolnienia w wyniku postępowania apelacyjnego. Wywiad opublikowano 4 września 2026 roku, zaledwie kilka dni po wyroku wydanym 31 sierpnia w hrabstwie Clark w stanie Nevada. Według Reutersa ława przysięgłych po mniej niż trzech godzinach narady jednogłośnie uznała, że Davis ponosi odpowiedzialność karną za zorganizowanie ataku, w którym Shakur został śmiertelnie ranny niemal trzy dekady wcześniej. Wyrok jest pierwszym rozstrzygnięciem karnym w sprawie, która od 1996 roku była jedną z najbardziej znanych niewyjaśnionych zbrodni związanych z amerykańskim przemysłem muzycznym.
Davis podczas rozmowy z Clark County Detention Center nie wykazywał gotowości do zaakceptowania wyroku. W rozmowie z The Hollywood Reporter stwierdził, że "nie jest mordercą" i że podczas procesu przedstawiano nieprawdziwy obraz wydarzeń oraz jego charakteru. Podważył również wiarygodność zeznań kilku osób, które zeznawały przeciwko niemu, i ponownie stwierdził, że jego wcześniejsze publiczne wypowiedzi, wywiady oraz książka zostały wykorzystane poza kontekstem. Jego obrona stosowała podobną strategię przed ławą przysięgłych, twierdząc, że opowieści Davisa o zabójstwie przez lata były wyolbrzymiane, sprzeczne lub wymyślane dla rozgłosu i zysku. Prokuratura natomiast argumentowała, że właśnie wieloletnie powtarzanie kluczowych szczegółów pokazuje, iż Davis znał informacje, które mogła znać wyłącznie osoba bezpośrednio zaangażowana w wydarzenia.
Wyrok po niemal 30 latach oczekiwania
Tupac Shakur został śmiertelnie postrzelony 7 września 1996 roku w Las Vegas, po tym jak samochód, w którym się znajdował, zatrzymał się na czerwonym świetle w pobliżu Las Vegas Strip. Był pasażerem BMW prowadzonego przez Marion "Suge" Knighta, współzałożyciela wytwórni Death Row Records. Według policyjnych i sądowych ustaleń cytowanych przez Associated Press do ich pojazdu zbliżył się biały Cadillac, z którego następnie otwarto ogień. Shakur został trafiony kilkakrotnie, natomiast Knight przeżył, odnosząc obrażenia. Raper zmarł sześć dni później, 13 września 1996 roku, w wieku 25 lat.
Prokuratura podczas procesu twierdziła, że atak nie był przypadkowy, lecz stanowił odwet za fizyczne starcie, do którego doszło wcześniej tego samego wieczoru w MGM Grand. Shakur i osoby z jego otoczenia po walce bokserskiej Mikea Tysona z Bruce'em Seldonem uczestniczyli tam w napaści na Orlanda "Baby Lane" Andersona, siostrzeńca Davisa. Prokuratorzy przedstawili ławie przysięgłych teorię, według której Davis, wówczas prominentny członek South Side Compton Crips, po pobiciu zebrał grupę ludzi, zdobył broń i ruszył na poszukiwanie Shakura i Knighta. Reuters podaje, że prokuratura nie twierdziła, iż Davis osobiście oddał strzały, lecz że zorganizował odwet i umożliwił przeprowadzenie ataku. Według tej wersji wydarzeń fakt, że nie był osobą, która pociągnęła za spust, nie wykluczał jego odpowiedzialności karnej za zabójstwo.
Według danych przedstawionych podczas postępowania w białym Cadillacu razem z Davisem znajdowali się Orlando Anderson, Deandrae "Big Dre" Smith i Terry "Bubble Up" Brown. Cała trójka zmarła przed procesem Davisa i żaden z nich nie został pociągnięty do odpowiedzialności karnej za zabójstwo Shakura. Anderson przez lata był głównym podejrzanym śledczych w sprawie strzelaniny, jednak nigdy nie został oskarżony i zginął w 1998 roku w osobnym starciu z użyciem broni. Associated Press podaje, że na przestrzeni dziesięcioleci pojawiały się różne twierdzenia dotyczące tego, kto faktycznie strzelał z Cadillaca, dlatego nawet po skazaniu Davisa nie każdy szczegół samego ataku został prawnie rozstrzygnięty. Ława przysięgłych zaakceptowała natomiast tezę prokuratury, że Davis odegrał wystarczająco istotną rolę w planowaniu i przeprowadzeniu ataku, aby zostać uznanym za winnego zabójstwa.
Własne słowa Davisa stały się kluczowym dowodem
Podstawą oskarżenia nie były nowe dowody kryminalistyczne odkryte dziesięciolecia po zbrodni, lecz wypowiedzi Davisa z różnych okresów. Associated Press podaje, że prokuratorzy szczególnie podkreślali przed ławą przysięgłych cztery grupy jego wypowiedzi: rozmowę z federalnymi śledczymi z 2008 roku, rozmowę z policją Las Vegas z 2009 roku, nagrany wywiad do projektu dokumentalnego z 2017 roku oraz wspomnienia "Compton Street Legend" opublikowane w 2019 roku. W tych materiałach Davis w różnych sformułowaniach opisywał wydarzenia poprzedzające strzelaninę, poszukiwania Shakura oraz moment, w którym broń znalazła się w tylnej części Cadillaca. Prokuratura twierdziła, że kluczowe elementy jego historii powtarzały się na tyle konsekwentnie, iż ława przysięgłych mogła uznać je za przyznanie się do faktów, a nie fikcję.
Szczególnie delikatna była kwestia rozmowy z federalnymi śledczymi z 2008 roku, przeprowadzonej w ramach innej sprawy karnej i przy określonych zabezpieczeniach związanych z ówczesnym porozumieniem z władzami. Obrona Davisa próbowała uniemożliwić wykorzystanie tych wypowiedzi, argumentując, że złożył je w przekonaniu, iż nie zostaną użyte przeciwko niemu. W czerwcu 2026 roku sędzia Carli Kierny zezwoliła na wykorzystanie spornych materiałów, w tym książki i wcześniejszych wypowiedzi. Associated Press informowała, że sąd wziął pod uwagę fakt, iż Davis później publicznie mówił o tych samych wydarzeniach w wywiadach, materiałach dokumentalnych i wspomnieniach. Prokuratorzy argumentowali, że właśnie późniejsze publiczne powtarzanie przez niego tej relacji otworzyło możliwość porównywania i wykorzystywania jej treści podczas procesu.
Davis ponownie podważa teraz także książkę, która stała się jednym z najbardziej znanych elementów materiału dowodowego. W wywiadzie opublikowanym po wyroku powiedział, że "nigdy nie napisał tej książki" w takim znaczeniu, w jakim przedstawiała ją prokuratura, twierdząc, że opowiedział współautorowi szereg historii i przekazał zdjęcia, ale nie przeczytał ani nie zatwierdził rękopisu jako dokładnego zapisu wydarzeń. Obrona już podczas procesu podkreślała, że wspomnienia mają współautora, zawierają notę wydawcy dotyczącą odpowiedzialności i że poszczególnych szczegółów nie można automatycznie traktować jako dosłownego przyznania się do winy. Prokuratorzy odpowiedzieli, że książka nie jest rozpatrywana w oderwaniu od innych dowodów, lecz razem z nagranymi wypowiedziami Davisa i pozostałym materiałem dowodowym. Ława przysięgłych ostatecznie zaakceptowała ich argument.
Obrona twierdziła, że sprawa jest pełna luk
Adwokat Davisa Michael Sanft próbował przekonać ławę przysięgłych, że oskarżenie zostało zbudowane wokół człowieka, który przez lata przesadzał i zmieniał swoje historie. Obrona podkreślała brak fizycznych dowodów bezpośrednio umieszczających Davisa w Cadillacu, problemy w pierwotnej dokumentacji policyjnej, sprzeczne wspomnienia świadków oraz fakt, że od strzelaniny do procesu minęło niemal 30 lat. Według Reutersa Sanft w mowie końcowej twierdził, że treść wspomnień przedstawiana jest jako fakt, mimo że obrona uważa ją za sfabularyzowaną. Obrona atakowała również jakość części śledztwa, wskazując na zaginione dokumenty i zaniedbania we współpracy różnych organów policji, które przez lata zajmowały się tą sprawą.
Prokuratura odpowiedziała, że właśnie zachowanie Davisa wyjaśnia, dlaczego sprawa ponownie nabrała tempa. Według relacji Associated Press i Reutersa policja przez lata uważała go za ważną osobę dla śledztwa, ale nie dysponowała wystarczającymi dowodami do postawienia zarzutów. Sytuacja zmieniła się po jego publicznych wystąpieniach, wywiadach dokumentalnych i opublikowaniu książki. W lipcu 2023 roku policja Las Vegas przeszukała dom powiązany z Davisem w Henderson w stanie Nevada, a we wrześniu tego samego roku wielka ława przysięgłych postawiła mu zarzuty. Od tego czasu pozostaje jedyną osobą, przeciwko której w tej sprawie wniesiono zarzuty karne.
Według relacji amerykańskich mediów podczas procesu zeznawało około dwudziestu świadków oskarżenia i kilku świadków obrony, w tym byli funkcjonariusze policji oraz osoby związane z wydarzeniami z lat 90. Postępowanie trwało jedenaście dni sądowych, w tym dziewięć dni zeznań. Przysięgli słuchali wielogodzinnych nagrań wcześniejszych rozmów Davisa i porównywali je z tezą obrony, że chodziło o przechwałki i budowanie mitu. Po mowach końcowych 31 sierpnia potrzebowali mniej niż trzech godzin, aby wydać wyrok skazujący. Dla rodziny Tupaca Shakura chwila ta miała szczególne znaczenie emocjonalne; Associated Press poinformowała, że siostra rapera Sekyiwa Shakur rozpłakała się po odczytaniu wyroku, a niektórzy członkowie rodziny objęli prokuratorów.
Zapowiedź apelacji i pytanie o to, co właściwie zostało już złożone
Bezpośrednio po wyroku Davis powiedział sędzi, że chce się odwołać, a to samo powtórzył w pierwszym wywiadzie udzielonym z aresztu. Jednocześnie twierdził, że jego zespół prawny "już złożył" krok apelacyjny jeszcze przed rozpoczęciem procesu oraz że naruszono jego prawa obywatelskie. Associated Press odnotowała jednak, że sędzia Kierny odpowiedziała mu na sali sądowej, iż formalna apelacja od wyroku następuje po wymierzeniu kary. Dlatego twierdzenie Davisa, że coś zostało złożone przed rozpoczęciem procesu, należy odróżnić od formalnej apelacji od wyroku skazującego, o której sędzia wyraźnie powiedziała, że nastąpi po wymierzeniu kary.
Z jego wypowiedzi jasno wynika, że obrona będzie nadal kwestionować sposób, w jaki wykorzystano wcześniejsze rozmowy z prowadzącymi śledztwo. Davis twierdzi, że federalne porozumienie zapewniało mu ochronę przed wykorzystaniem tych wypowiedzi przeciwko niemu i że lokalne władze naruszyły jego prawa, wprowadzając je do postępowania. Przed procesem sąd odrzucił wniosek obrony o wyłączenie kluczowych materiałów, dlatego kwestia ta była już przedmiotem poważnego sporu prawnego. Sąd apelacyjny dopiero jednak będzie musiał rozstrzygnąć ewentualne konkretne podstawy apelacji po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji. Obecnie nie można więc twierdzić ani że Davis zostanie uwolniony, ani że wyrok zostanie utrzymany w mocy; pewne jest jedynie to, że publicznie zapowiedział dalszą walkę prawną.
Wyrok kary zostanie ogłoszony 13 października
Według Reutersa wymierzenie kary zaplanowano na 13 października 2026 roku. Davis został uznany za winnego zabójstwa pierwszego stopnia z użyciem śmiercionośnej broni, a najsurowszą możliwą karą w jego przypadku jest dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia. Prawo Nevady za zabójstwo pierwszego stopnia przewiduje również inne formy długoterminowej kary pozbawienia wolności, zależnie od okoliczności i decyzji sądu. Zgodnie z obowiązującymi Nevada Revised Statutes możliwe są między innymi dożywotnie pozbawienie wolności bez warunkowego zwolnienia, dożywotnie pozbawienie wolności z możliwością warunkowego zwolnienia po co najmniej 20 latach albo kara 50 lat pozbawienia wolności z możliwością warunkowego zwolnienia po co najmniej 20 latach. Użycie śmiercionośnej broni może również powodować dodatkowe konsekwencje dla wymiaru kary na podstawie odrębnych przepisów prawa stanowego.
Po wyroku prokuratura, według Associated Press, ogłosiła, że zrezygnuje z dodatkowego elementu oskarżenia związanego z gangiem przestępczym z powodu kwestii logistycznych dotyczących świadków. Decyzja ta nie zmienia faktu, że ława przysięgłych uznała Davisa za winnego zabójstwa pierwszego stopnia z użyciem śmiercionośnej broni. Ostateczny wymiar kary będzie znany dopiero po październikowym posiedzeniu. Do tego czasu Davis pozostaje w areszcie bez możliwości zwolnienia za kaucją, a jego obrona przygotowuje kolejne kroki prawne.
Sprawa, która przez dziesięciolecia wykroczyła poza granice śledztwa karnego
Zabójstwo Tupaca Shakura już dawno stało się czymś więcej niż pojedynczą nierozwiązaną sprawą policyjną. W chwili śmierci Shakur był jedną z największych gwiazd rapu, a jego muzyka, filmy i publiczne wystąpienia nadal wywierały wpływ na kulturę popularną przez dziesięciolecia po 1996 roku. Associated Press przypomina, że miał pięć albumów na pierwszym miejscu amerykańskich list przebojów, sześć nominacji do nagrody Grammy, a w 2017 roku został pośmiertnie wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame. Jego śmierć, a następnie zabójstwo Christophera Wallace'a, znanego jako The Notorious B.I.G., w Los Angeles w 1997 roku, stały się symbolami przemocy, która naznaczyła część amerykańskiej sceny hip-hopowej w latach 90.
Skazanie Davisa ma zatem szersze znaczenie kulturowe, ale nie usuwa wszystkich niejasności, które nagromadziły się przez niemal trzy dekady. Postępowanie sądowe postawiło przed ławą przysięgłych konkretne pytanie: czy udowodniono, że Davis ponosi odpowiedzialność karną za zabójstwo Shakura? Ława przysięgłych odpowiedziała twierdząco. Jednocześnie pozostały dyskusje o tożsamości osoby, która oddała śmiertelne strzały, jakości pierwotnego śledztwa, relacjach między organami policji oraz wiarygodności licznych historii, które przez lata rozpowszechniano w filmach dokumentalnych, książkach i wywiadach.
Dla Davisa kolejny etap sprawy ma charakter prawny, a nie medialny. Jego twierdzenia o niewinności i rzekomych kłamstwach świadków same w sobie nie zmieniają wyroku wydanego przez ławę przysięgłych. Obrona będzie musiała przekształcić te argumenty w konkretne podstawy apelacji i wykazać, że podczas postępowania popełniono błędy na tyle poważne, by wpływały na zgodność wyroku z prawem. Dopóki sąd apelacyjny nie orzeknie inaczej, Davis pozostaje skazany za zorganizowanie zabójstwa Tupaca Shakura. Niemal 30 lat po strzelaninie w Las Vegas sprawa po raz pierwszy zakończyła się więc wyrokiem skazującym, ale prawna walka wokół niego dopiero wchodzi w nową fazę.
Źródła:
- The Hollywood Reporter / Yahoo News - pierwszy wywiad z Duane'em Davisem po wyroku skazującym, jego twierdzenia o niewinności, świadkach, książce i apelacji (link)
- Associated Press - relacja z ogłoszenia wyroku, przebieg procesu, reakcje na sali sądowej, materiał dowodowy i wyjaśnienie sędzi, że apelacja od wyroku następuje po wymierzeniu kary (link)
- Reuters - wyrok, czas trwania procesu, argumenty prokuratury i obrony oraz data wymierzenia kary 13 października 2026 roku (link)
- Associated Press - decyzja sądu z czerwca 2026 roku o dopuszczalności wspomnień "Compton Street Legend" i wcześniejszych wypowiedzi Davisa jako materiału dowodowego (link)
- Nevada Legislature - obowiązujące przepisy Nevada Revised Statutes dotyczące zabójstwa pierwszego stopnia i możliwych kar (link)