Azjatycki futbol stanął po stronie UEFA i odrzucił kontrowersyjny plan FIFA dotyczący mistrzostw świata
Azjatycka Konfederacja Piłkarska otwarcie sprzeciwiła się sposobowi, w jaki FIFA przedstawiła projekt dopuszczenia prywatnych inwestorów do komercyjnego zarządzania swoimi największymi rozgrywkami. Żądanie AFC dotyczące odroczenia oraz przeprowadzenia pełnej kontroli prawnej, finansowej, etycznej i zarządczej znacznie poszerzyło front sprzeciwu wobec propozycji prezydenta FIFA Gianniego Infantina.
Azjatycka Konfederacja Piłkarska, zrzeszająca 47 krajowych federacji, 30 lipca 2026 roku przyłączyła się do zdecydowanego sprzeciwu UEFA wobec planu, zgodnie z którym FIFA miałaby wydzielić działalność komercyjną i operacje organizacyjne swoich rozgrywek do nowej spółki otwartej na mniejszościowe inwestycje prywatne. Prezydent AFC Salman bin Ebrahim Al-Khalifa poinformował federacje członkowskie w liście, że przed publicznym przedstawieniem projektu konfederacja nie była konsultowana na żadnym szczeblu. Dodał, że AFC nie otrzymała szczegółowej analizy zarządczej, finansowej ani prawnej propozycji i jej możliwych konsekwencji, co określił jako "całkowicie nie do przyjęcia". Taki ton ma szczególne znaczenie, ponieważ Salman jest również starszym wiceprezydentem FIFA, a AFC w ostatnich latach na ogół popierała przywództwo Infantina. Jego zdystansowanie się pokazuje, że spór nie jest już wyłącznie konfliktem między FIFA a europejskim futbolem.
W centrum sporu znajduje się projekt FIFA Forward Enterprise, w skrócie FFE, który FIFA oficjalnie przedstawiła 28 lipca. Zgodnie z wyjaśnieniami światowej organizacji miałaby to być spółka należąca do FIFA i przez nią kontrolowana, w której w jednym miejscu zostałyby połączone działania komercyjne związane z prawami telewizyjnymi i innymi prawami medialnymi, sponsoringiem, sprzedażą biletów, licencjonowaniem oraz operacyjną realizacją turniejów. FIFA przewiduje pozyskanie do 4,2 miliarda dolarów amerykańskich poprzez sprzedaż mniejszościowych udziałów długoterminowym inwestorom, przy początkowej wycenie spółki na 20 miliardów dolarów. Zgodnie z obecną propozycją konsorcjum inwestycyjnemu miałaby przewodzić Thrive Eternal, spółka powiązana z amerykańskim inwestorem Joshuą Kushnerem, natomiast J.P. Morgan został zaangażowany jako doradca finansowy. FIFA podkreśla, że prywatni partnerzy posiadaliby jedynie mniejszościowe, niedające kontroli udziały i nie uczestniczyliby w decyzjach sportowych ani regulacyjnych.
AFC żąda odroczenia i kontroli całego projektu
Salman bin Ebrahim Al-Khalifa w liście do federacji członkowskich nie odrzucił samej możliwości wprowadzenia nowych modeli komercyjnych, lecz zakwestionował procedurę, w wyniku której propozycja trafiła do opinii publicznej i krajowych federacji. Według niego inicjatywa o takiej skali nie może być przyjmowana bez udziału konfederacji, których struktury od dziesięcioleci stanowią podstawę organizacji międzynarodowego futbolu. Ostrzegł, że jednostronne działania FIFA mogą podważyć zasady solidarności, współpracy i przejrzystości, na których opiera się system kontynentalny. AFC żąda zatem, aby projekt został rozpatrzony za pośrednictwem odpowiednich kanałów prawnych i zarządczych oraz aby w proces zostały włączone wszystkie właściwe organy FIFA. Szczególnie podkreślono potrzebę przeprowadzenia kompleksowej oceny długoterminowych konsekwencji, w tym relacji między sportową misją FIFA a interesami przyszłych akcjonariuszy.
Azjatycka konfederacja zakwestionowała również termin wyznaczony krajowym federacjom na przedstawienie stanowiska. Według listów i dokumentów opisywanych przez międzynarodowe media federacje miałyby do 19 września 2026 roku zdecydować, czy chcą uczestniczyć w modelu zapewniającym im dostęp do dodatkowego jednorazowego finansowania. AFC uważa, że okres kilku tygodni jest zbyt krótki na podjęcie decyzji, która mogłaby długoterminowo zmienić zarządzanie najcenniejszymi prawami komercyjnymi w światowym futbolu. Salman zażądał więc przesunięcia terminu i zapewnienia wystarczającej ilości czasu na przeprowadzenie prawnej analizy due diligence, kontroli ładu korporacyjnego, dyskusji między federacjami członkowskimi oraz oceny możliwych zagrożeń. W liście podkreślono również, że cała procedura musi być prowadzona zgodnie ze Statutem FIFA i najwyższymi standardami etycznymi. Obecnie nie potwierdzono oficjalnie, czy FIFA zaakceptuje wniosek o przedłużenie terminu.
Co FIFA oferuje krajowym federacjom
FIFA przedstawia propozycję jako sposób na przyspieszenie inwestycji w rozwój futbolu poza najbogatszymi rynkami. Zgodnie z oficjalnym komunikatem obecny budżet programu FIFA Forward przewiduje osiem milionów dolarów na każdą krajową federację w cyklu od 2027 do 2030 roku, natomiast w nowym modelu kwota ta wzrosłaby do 20 milionów dolarów. Na cykl od 2031 do 2034 roku przewidziano 22 miliony dolarów, a na okres od 2035 do 2038 roku 24 miliony dolarów na każdego członka. Ponadto nowy dobrowolny program FIFA Fast Forward umożliwiłby każdej z 211 federacji dostęp do maksymalnie 20 milionów dolarów jednorazowego kapitału na specjalne projekty. Według FIFA środki mogłyby być wykorzystywane na stadiony, krajowe ośrodki treningowe, rozwój trenerów, reprezentacje narodowe, rozgrywki krajowe, futbol amatorski i młodzieżowy oraz piłkę nożną kobiet.
W praktyce federacja uczestnicząca w dodatkowym programie mogłaby w cyklu 2027-2030 dysponować kwotą do 40 milionów dolarów: 20 milionami z regularnego programu rozwojowego oraz maksymalnie 20 milionami jednorazowego finansowania. FIFA szacuje, że FFE, wraz z istniejącymi programami, umożliwiłoby zainwestowanie ponad dziesięciu miliardów dolarów w rozwój futbolu w ciągu kolejnych czterech lat. Gianni Infantino opisuje projekt jako demokratyzację globalnego podziału dochodów, twierdząc, że nawet najmniejsi i najbardziej oddaleni geograficznie członkowie zyskaliby większe możliwości budowy infrastruktury i rozwijania gry. FIFA podaje również, że wszystkie wpływy netto z działalności nowej spółki zostałyby zwrócone futbolowi. Krytycy ostrzegają jednak, że wysokość oferowanych środków może wywierać silną presję na mniejsze federacje, aby poparły model, zanim otrzymają pełny obraz jego konsekwencji prawnych i ekonomicznych.
UEFA ostrzega, że futbol nie jest majątkiem na sprzedaż
Unia Europejskich Związków Piłkarskich zareagowała natychmiast po ogłoszeniu projektu i oskarżyła FIFA o przekroczenie granicy, której instytucje zarządzające nie powinny przekraczać. UEFA oświadczyła, że "futbol nie należy do FIFA, aby mogła go sprzedawać", i zażądała pełnej przejrzystości w kwestii tego, kto odniósłby korzyści finansowe z nowej struktury. Europejska organizacja, zrzeszająca 55 krajowych federacji, zwołała nadzwyczajne spotkanie członków w celu skoordynowania dalszej odpowiedzi. Według doniesień Guardiana wśród rozważanych możliwości znalazł się także bojkot przyszłych rozgrywek FIFA, jednak do 30 lipca taki środek nie został oficjalnie przyjęty. Samo wspominanie o takich działaniach pokazuje, jak bardzo zostało naruszone zaufanie między obiema organizacjami.
Krytyka UEFA dotyczy również kolejności podejmowania decyzji. Europejscy działacze twierdzą, że konfederacje, federacje, kluby, ligi, zawodnicy i organizacje kibicowskie dowiedzieli się o projekcie zbyt późno lub z mediów, a zachętę finansową powiązaną z krótkim terminem uważają za niedopuszczalny substytut debaty. FIFA odpowiada, że nie są sprzedawane ani rozgrywki, ani władza zarządcza, lecz mniejszościowy udział w komercyjnej spółce zależnej. Właśnie wiarygodność tego rozdzielenia stała się jednym z kluczowych zagadnień sporu.
Sprzeciw rozszerzył się poza Europę
Jeszcze przed ostro sformułowanym listem azjatyckiego prezydenta zaniepokojenie wyraziła również Concacaf, konfederacja Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów. W oficjalnym komunikacie Concacaf podała, że dowiedziała się o projekcie z doniesień medialnych i późniejszego komunikatu FIFA, mimo że chodzi o decyzję mogącą wpłynąć na przyszłość światowego futbolu. Organizacja podkreśliła, że każda poważna zmiana musi opierać się na dobrym zarządzaniu, solidnych procedurach i długoterminowym sprawowaniu pieczy w interesie sportu. Takie stanowisko jest szczególnie ważne po mistrzostwach świata w 2026 roku w Kanadzie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych, na obszarze Concacaf. Przyłączenie się AFC do tej krytyki stworzyło międzykontynentalny blok, którego nie można już określać jako wyłącznie europejskiego oporu wobec polityki Infantina.
Stanowiska konfederacji nie oznaczają jednak automatycznie, że każda krajowa federacja zagłosuje w ten sam sposób. FIFA działa zgodnie z zasadą, według której każdy z 211 członków ma jeden głos, niezależnie od wielkości rynku, wyników sportowych czy siły finansowej. Zgodnie z oficjalnym wyjaśnieniem FFE może zostać uruchomione wyłącznie przy poparciu większości członków oraz po późniejszym zatwierdzeniu przez Radę FIFA niezbędnych zmian regulacyjnych. UEFA, AFC i Concacaf zrzeszają łącznie 143 federacje, co zapewnia im znaczną siłę polityczną, jednak poszczególni członkowie mogą zająć inne stanowisko niż ich organy kontynentalne. Decydujące będzie więc to, czy konfederacjom uda się utrzymać wspólną linię oraz czy przed ostatecznym rozstrzygnięciem FIFA przedstawi dodatkowe dokumenty, mechanizmy ochronne i dłuższy termin na analizę.
Prywatny kapitał i kwestia kontroli
FIFA utrzymuje, że zachowałaby pełną kontrolę nad FFE dzięki większości w zarządzie oraz wyłącznej kompetencji w zakresie przepisów, kalendarza, formatów rozgrywek i wszystkich decyzji sportowych. Zgodnie z oficjalnym planem prywatni inwestorzy nie mieliby roli operacyjnej, miejsca w Radzie FIFA ani prawa głosu na Kongresie. Ich interes byłby związany ze wzrostem wartości udziałów w spółce zarządzającej prawami komercyjnymi do najchętniej oglądanych wydarzeń piłkarskich. FIFA uważa, że taka struktura oddziela działalność biznesową od funkcji regulacyjnej i umożliwia bardziej profesjonalne zarządzanie przychodami. Jako dodatkowy argument podaje, że inne organizacje sportowe również tworzyły odrębne komercyjne spółki zależne lub wspólne przedsięwzięcia.
Przeciwnicy odpowiadają, że mniejszościowa pozycja nie eliminuje wszelkiego wpływu kapitału. Inwestorzy wykładający miliardy oczekują wzrostu wartości, dlatego krytycy obawiają się presji na zwiększenie liczby meczów, droższe pakiety komercyjne i kierowanie wydarzeń na najbardziej dochodowe rynki. FIFA wyraźnie twierdzi, że FFE nie decydowałoby o formatach sportowych, jednak konfederacje żądają stanowczych gwarancji prawnych. Otwarte pozostają pytania dotyczące składu zarządu, praw akcjonariuszy, odsprzedaży udziałów, konfliktów interesów oraz nadzoru nad podziałem przychodów.
Thrive Eternal, J.P. Morgan i wrażliwy kontekst polityczny
Zgodnie z komunikatem FIFA grupie inwestorów miałaby przewodzić Thrive Eternal, spółka kierowana przez Joshuę Kushnera. W przygotowaniu projektu uczestniczy również Greg Maffei, były szef Liberty Media, natomiast J.P. Morgan i OpenEconomics pracują nad strukturą finansową. FIFA chce utworzyć zróżnicowaną geograficznie grupę długoterminowych partnerów, lecz ostateczny skład konsorcjum, umowy właścicielskie i prawa inwestorów nie zostały jeszcze podane do publicznej wiadomości. Brak tej dokumentacji jest jednym z głównych powodów, dla których AFC żąda odroczenia.
Nazwisko Kushner zwiększyło polityczną wrażliwość projektu, ponieważ Joshua Kushner jest bratem Jareda Kushnera, zięcia prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, z którym Infantino utrzymuje bardzo widoczne relacje. Samo to powiązanie rodzinne nie stanowi dowodu nieprawidłowości i nie potwierdzono udziału amerykańskiej administracji w FFE. Krytycy domagają się jednak szczególnie rygorystycznych zasad przejrzystości i unikania konfliktów interesów. FIFA odpowiada, że inwestorzy nie inwestowaliby w organ regulacyjny, lecz w odrębną spółkę zależną, a ich wybór odbywałby się zgodnie z kryteriami długoterminowymi i zarządczymi.
Powrót sporu, który po raz pierwszy wybuchł w 2018 roku
Nie jest to pierwsza próba Infantina, aby otworzyć największe rozgrywki FIFA na wielki kapitał zewnętrzny. W 2018 roku rozważano pakiet o wartości około 25 miliardów dolarów, powiązany z konsorcjum kierowanym przez japoński SoftBank, który obejmował rozszerzone Klubowe Mistrzostwa Świata oraz nowe globalne rozgrywki reprezentacji narodowych. Projekt upadł po zdecydowanym sprzeciwie i pojawieniu się pytań o przejrzystość, strukturę własności inwestorów oraz wpływ na istniejący kalendarz. Obecna propozycja różni się tym, że FIFA chce stworzyć stałą komercyjną spółkę zależną i wyraźnie obiecuje zachowanie kontroli regulacyjnej. Przeciwnicy dostrzegają w niej jednak kontynuację tej samej strategii: przekształcenie przyszłych przychodów z największych turniejów w kapitał, który można natychmiast pozyskać i rozdzielić.
Nowy plan pojawia się po mistrzostwach świata w 2026 roku, pierwszych z udziałem 48 reprezentacji. FIFA określiła turniej jako najbardziej udany w historii i podała, że niemal 16 milionów osób odwiedziło stadiony i festiwale kibicowskie. Taki zasięg zwiększa wartość praw, które zostałyby skupione w FFE. Dla FIFA jest to szansa na sfinansowanie szybszego rozwoju, a dla krytyków kolejny powód, aby nie podejmować w pośpiechu decyzji dotyczących przyszłości tych praw.
AFC może zmienić układ sił w FIFA
Polityczne znaczenie azjatyckiego działania jest większe niż liczba federacji członkowskich. AFC obejmuje federacje o bardzo zróżnicowanej sile ekonomicznej, od Azji Zachodniej i Wschodniej po Australię. Niektóre mogą uznać dodatkowe środki za historyczną szansę, podczas gdy inne przedkładają kontrolę nad przyszłymi przychodami. Salman próbuje połączyć te interesy, żądając, aby decyzja nie została podjęta przed przeprowadzeniem pełnej analizy. AFC nie zamyka w ten sposób drzwi do negocjacji, lecz uważa obecne postępowanie za niewystarczająco prawomocne.
Dla Gianniego Infantina jest to poważny cios polityczny przed nowym etapem podejmowania decyzji w FIFA. Poparcie dużej liczby małych i średnich federacji miało kluczowe znaczenie dla jego władzy, a programy rozwojowe są jednym z głównych elementów relacji z członkami. Jeżeli AFC pozostanie zjednoczona z UEFA i Concacaf, FIFA będzie miała trudności z kontynuowaniem projektu bez dodatkowych ustępstw, publikacji bardziej szczegółowych umów i formalnego włączenia konfederacji. Jeżeli azjatyccy członkowie się podzielą, oferta finansowa może osłabić wspólny front i umożliwić przyjęcie projektu pomimo publicznego sprzeciwu ich przywódców. Kolejne działania pokażą zatem, czy list AFC jest początkiem rzeczywistej blokady instytucjonalnej, czy też formą nacisku mającego doprowadzić do wypracowania korzystniejszego i bardziej przejrzystego modelu.
Do 30 lipca FIFA nie wycofała propozycji i nadal opisywała ją jako proces konsultacyjny, a nie ostateczną decyzję. AFC żąda więcej czasu, UEFA koordynuje odpowiedź swoich członków, Concacaf nalega na prawidłową procedurę, a krajowe federacje oceniają relację między obiecywanymi inwestycjami a długoterminowymi zagrożeniami. Debata nie ograniczy się jedynie do pytania, czy prywatny kapitał może zwiększyć przychody. W jej centrum znajdzie się szersza kwestia: kto może decydować o komercyjnej przyszłości mistrzostw świata i według jakich zasad należy chronić interes całego futbolu.
Źródła:
- FIFA - oficjalna prezentacja projektu FIFA Forward Enterprise, modelu finansowego, planowanych inwestycji i struktury zarządczej (odnośnik)
- The Guardian - treść listu prezydenta AFC do członków, żądanie odroczenia i polityczny kontekst sprzeciwu (odnośnik)
- Reuters / Al Jazeera - potwierdzenie wypowiedzi Salmana bin Ebrahima Al-Khalify i informacje o stanowisku Azjatyckiej Konfederacji Piłkarskiej (odnośnik)
- Concacaf - oficjalny komunikat dotyczący braku konsultacji, procedury i wymogów dobrego zarządzania (odnośnik)
- Associated Press - szczegóły dotyczące wartości projektu, prywatnych inwestorów, reakcji UEFA i procedury zatwierdzania (odnośnik)
- TIME - przegląd struktury komercyjnej FFE, kwot przeznaczonych na rozwój i wcześniejszej próby przyciągnięcia przez FIFA prywatnego kapitału w 2018 roku (odnośnik)