FIE odrzuca zarzuty dotyczące kryzysu zarządzania po otwartym liście sportowców i trenerów
Międzynarodowa Federacja Szermiercza, znana pod skrótem FIE, odrzuciła twierdzenia zawarte w otwartym liście skierowanym do jej Komitetu Wykonawczego oraz do przewodniczącej Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego Kirsty Coventry, w którym ostrzega się przed domniemanymi uchybieniami w zarządzaniu, brakiem przejrzystości i kryzysem zaufania do kierownictwa światowej szermierki. Według relacji Reutersa, którą przytoczyły międzynarodowe media, list na początku maja podpisało prawie 3000 sportowców i trenerów, a domaga się w nim niezależnej kontroli pracy federacji. W oficjalnym komunikacie opublikowanym 7 maja 2026 r. FIE przekazała, że twierdzenia o niewłaściwym zarządzaniu nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy oraz że zarzuty korupcji są, zgodnie ze stanowiskiem federacji, bezpodstawne i niezgodne z jej publicznie dostępnymi rejestrami. Federacja jednocześnie wskazała, że pozostaje otwarta na dialog ze sportowcami i trenerami, ale ostrzegła, że będzie chronić własną reputację przed wypowiedziami, które uznaje za zniesławiające.
Spór dodatkowo zwiększył uwagę poświęcaną wewnętrznym relacjom w jednej z najstarszych olimpijskich federacji sportowych. FIE podkreśla, że szermierka jest jednym ze sportów obecnych na wszystkich nowożytnych igrzyskach olimpijskich, a na swoich oficjalnych stronach podaje, że zrzesza 150 krajowych członków i ma siedzibę w Lozannie. Właśnie z powodu takiego statusu dyskusja o sposobie podejmowania decyzji, kontrolach neutralnych sportowców, organizacji zawodów i roli objętych sankcjami działaczy wykracza poza granice wąsko sportowej kwestii. Dla sportowców i krajowych związków chodzi o warunki, w których przygotowują się i rywalizują, natomiast dla systemu olimpijskiego jest to szersza kwestia wiarygodności międzynarodowych organizacji sportowych.
Co wskazano w otwartym liście
Według relacji Reutersa sygnatariusze otwartego listu twierdzą, że stabilność i wiarygodność szermierki zostały naruszone z powodu konfliktów wokół kierownictwa FIE, nieprzejrzystych zmian przepisów, odroczeń zawodów i słabszych mechanizmów ochronnych przy zatwierdzaniu startów neutralnych sportowców. W liście, jak podaje Reuters, domaga się, aby Międzynarodowy Komitet Olimpijski poparł zewnętrzny i niezależny audyt, który miałby zbadać sposób zarządzania federacją i przyczynić się do odbudowy zaufania. Sygnatariusze domagają się również jaśniejszej komunikacji w przypadkach odroczenia lub odwołania zawodów, większego udziału sportowców przed wprowadzeniem nowych środków finansowych oraz przywrócenia bardziej rozbudowanych kontroli dla sportowców występujących pod statusem neutralnym. W centrum krytyki znajdują się także decyzje dotyczące nagrywania walk na zawodach oraz opłaty związane z produkcją i testowaniem bezpieczeństwa sprzętu zatwierdzanego przez FIE.
Otwarty list, według tej samej relacji, szczególnie wspomina konsekwencje powrotu Aliszera Usmanowa na czele federacji. Usmanow, rosyjsko-uzbecki miliarder, który kierował FIE od 2008 do 2022 r., został ponownie wybrany na prezydenta w listopadzie 2024 r., ale w grudniu tego samego roku dobrowolnie zawiesił wykonywanie obowiązków prezydenckich. Reuters podaje, że Usmanow już w 2022 r. ustąpił po tym, jak Unia Europejska nałożyła na niego sankcje po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, a później sankcjami objęły go także Zjednoczone Królestwo i Stany Zjednoczone Ameryki. Jego powrót na funkcję wybieralną wywołał krytykę części środowiska sportowego, szczególnie z powodu pytania, czy osoba objęta międzynarodowymi sankcjami może mieć wpływ w sporcie olimpijskim.
Odpowiedź federacji: kontrole istnieją, a zarzuty są bezpodstawne
FIE w oficjalnym komunikacie podała, że otrzymała otwarty list skierowany do przewodniczącej MKOl i Komitetu Wykonawczego federacji, ale dodała, że niektórzy z wymienionych sygnatariuszy po publikacji listu zaprzeczyli, jakoby wiedzieli o nim lub wyrazili na niego zgodę. Federacja nie opublikowała w komunikacie nazwisk tych osób, więc tej części jej odpowiedzi nie można niezależnie potwierdzić na podstawie samej publikacji. FIE przy tym twierdzi, że wspiera zasady demokracji, otwartości, przejrzystości i równego traktowania. Zgodnie z oficjalnym stanowiskiem każdy wniosek o status neutralny przechodzi przez procedurę weryfikacyjną grupy FIE ds. sprawdzania kwalifikowalności, a wnioski, które przejdą ten etap, są przekazywane Komitetowi Wykonawczemu do decyzji w drodze konsultacji pisemnej.
Federacja odrzuciła także twierdzenia, że do odroczenia zawodów doszło z powodu wadliwej organizacji. Według FIE jednomiesięczne odroczenie trzech Pucharów Świata i jednego Grand Prix wcześniej w 2026 r. było następstwem gwałtownego pogorszenia sytuacji geopolitycznej, a krajowe związki zostały o tym, jak twierdzi federacja, natychmiast poinformowane. FIE wskazuje, że decyzja została podjęta ze względu na bezpieczeństwo sportowców oraz zasady sprawiedliwości i równych warunków. Takie wyjaśnienie jest ważne, ponieważ międzynarodowe kalendarze w szermierce są ściśle powiązane z punktacją, kosztami podróży, procedurami wizowymi, przygotowaniami reprezentacji i osobistymi planami sportowców, więc nawet krótkie zmiany terminów mogą mieć znaczne konsekwencje dla uczestników.
Na zastrzeżenia dotyczące zobowiązań finansowych dla producentów i serwisów sprzętu szermierczego FIE odpowiada, że procedura wprowadzenia opłat była otwarta i przejrzysta oraz przeprowadzona w konsultacji z przedstawicielami producentów. Federacja twierdzi, że decyzja nastąpiła po szeroko zakrojonej analizie systemów stosowanych przez inne międzynarodowe federacje i że jej podstawowym celem jest bezpieczeństwo sportowców. Ponieważ w szermierce używa się specjalistycznego sprzętu ochronnego i elektronicznego, standardy zatwierdzania bezpośrednio wpływają na dostępność sprzętu, koszty klubów i bezpieczeństwo zawodów. Spór nie dotyczy więc tylko opłaty administracyjnej, lecz także pytania, kto uczestniczy w podejmowaniu decyzji, które finansowo przekładają się na sportowców, kluby i krajowe związki.
Neutralni sportowcy i wojna w Ukrainie pozostają wrażliwą kwestią
Jedna z najbardziej wrażliwych części dyskusji dotyczy sportowców z rosyjskim lub białoruskim paszportem, którzy startują pod statusem neutralnym. FIE w odpowiedzi twierdzi, że nadal prowadzi rygorystyczne kontrole wszystkich sportowców i osób oficjalnych, które ubiegają się o status neutralny. W oficjalnym piśmie informacyjnym FIE z 1 maja 2025 r. wskazano, że grupa ds. sprawdzania kwalifikowalności osób z rosyjskim lub białoruskim paszportem składa się z członków kierownictwa federacji i przewodniczącego Komisji Sportowców. Dokument ten wskazuje również, że po rezygnacji Emmanuela Katsiadakisa Komitet Wykonawczy mianował Egipcjanina Abdelmoneima ElHusseiny'ego tymczasowym prezydentem federacji.
Krytycy z otwartego listu, według Reutersa, uważają, że mechanizmy ochronne wokół statusu neutralnego zostały osłabione i że należałoby powrócić do bardziej rozbudowanych kontroli. FIE temu zaprzecza i podkreśla, że wnioski, które nie przechodzą kontroli, są odrzucane przed decyzją Komitetu Wykonawczego. W tle tej dyskusji znajduje się szerszy problem, z którym międzynarodowe organizacje sportowe mierzą się od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę: jak pogodzić prawo sportowców do rywalizacji, warunki bezpieczeństwa i etyki, reżimy sankcyjne oraz wymogi politycznej neutralności sportu. Szermierka jest przy tym szczególnie wystawiona na uwagę opinii publicznej, ponieważ dyskusja o statusie neutralnym nakłada się na dyskusję o roli Usmanowa w FIE.
Kierownictwo FIE po samozawieszeniu Usmanowa
FIE w maju 2025 r. oficjalnie ogłosiła, że Emmanuel Katsiadakis złożył rezygnację 24 kwietnia 2025 r., a Komitet Wykonawczy 30 kwietnia tego samego roku mianował Abdelmoneima ElHusseiny'ego tymczasowym prezydentem. W tym samym dokumencie wskazano, że Novak Perovic z Republiki Południowej Afryki został wybrany wiceprezydentem FIE oraz że przeprowadzono nowe nominacje w komisjach. W kongresie FIE, który odbył się w Manamie w listopadzie 2025 r., według oficjalnego raportu federacji uczestniczyły 123 federacje krajowe, a kolejne 16 było reprezentowanych przez pełnomocnictwo. FIE ogłosiła wtedy również, że Usmanow, opisany jako wybrany i obecnie samozawieszony prezydent, uczestniczył w kongresie na osobiste zaproszenie tymczasowego prezydenta, ale nie brał udziału w pracach ani procedurach kongresu.
Ta formuła pokazuje złożoność obecnej sytuacji zarządczej. Usmanow jest formalnie wybranym prezydentem, ale nie wykonuje funkcji; ElHusseiny kieruje federacją jako prezydent tymczasowy; Komitet Wykonawczy, zgodnie ze statutem FIE, na który federacja powołuje się w piśmie informacyjnym, zarządza organizacją między kongresami. Dla sportowców i trenerów domagających się niezależnej kontroli właśnie taka kombinacja formalnego mandatu, samozawieszenia i tymczasowego zarządzania rodzi pytania o rzeczywiste centrum podejmowania decyzji. FIE z drugiej strony twierdzi, że wszystkie procedury są statutowe, otwarte i rygorystyczne oraz że zbadane sprawozdania i informacje są publicznie dostępne.
Nagrywanie zawodów, prawa transmisyjne i dostęp publiczny
Wśród tematów, które znalazły się w sporze, jest również zasada dotycząca nagrywania na zawodach FIE. Federacja w komunikacie wskazuje, że nagrywanie na jej wydarzeniach jest zarezerwowane dla akredytowanych mediów posiadających prawa transmisyjne, co opisuje jako standardowy protokół międzynarodowych federacji. FIE twierdzi, że celem takiego systemu jest ochrona praw osobistych uczestników, w tym sportowców, sędziów i widzów, oraz ochrona własności intelektualnej przed nieuprawnionym wykorzystaniem nagrań lub komercjalizacją bez zgody. Dla części sportowców i trenerów, według twierdzeń z otwartego listu przytaczanych przez Reutersa, takie ograniczenia mogą utrudniać analizę walk, promocję sportu i śledzenie występów, gdy oficjalne nagrania nie są łatwo dostępne.
Ta część dyskusji odzwierciedla szerszy konflikt między prawami komercyjnymi a potrzebą sportowców dotyczącą dostępnych materiałów. W sportach indywidualnych, zwłaszcza tych, które nie są stale w centrum globalnych transmisji telewizyjnych, nagrania zawodów często służą do analizy eksperckiej, rozwoju młodych sportowców, komunikacji z kibicami i przyciągania sponsorów. FIE w listopadzie 2025 r. poinformowała, że uruchomiono platformę FencingTV.com i że podczas pierwszych dwóch wydarzeń odnotowała ona ponad pięć milionów obejrzanych minut oraz ponad 35.000 zarejestrowanych użytkowników. Ta informacja pokazuje, że federacja próbuje rozwijać własny system dystrybucji treści wideo, ale nie usuwa w pełni zastrzeżeń dotyczących tego, jak dostęp do nagrań jest regulowany na poziomie codziennych zawodów.
Dlaczego reakcja MKOl jest ważna
Otwarty list nie został skierowany tylko do FIE, lecz także do przewodniczącej Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego Kirsty Coventry. Reuters podaje, że sygnatariusze poprosili MKOl o wsparcie zewnętrznego audytu, aby odbudować zaufanie do FIE. W systemie olimpijskim międzynarodowe federacje mają dużą autonomię w technicznym prowadzeniu swoich sportów, ale ich wiarygodność wpływa na szerszą reputację igrzysk olimpijskich. W oficjalnym materiale FIE dotyczącym Paryża 2024 wskazano, że federacja, zgodnie z zasadami olimpijskimi, jest odpowiedzialna za kontrolę techniczną i prowadzenie szermierki na igrzyskach olimpijskich. Dlatego spory dotyczące zarządzania nie są tylko wewnętrzną sprawą jednej federacji, lecz także tematem dla instytucji olimpijskich nadzorujących standardy dobrego zarządzania w sporcie.
Obecnie nie jest jasne, czy MKOl podejmie formalne kroki na podstawie otwartego listu. Według dostępnych informacji FIE publicznie odrzuciła zarzuty i zapowiedziała, że kwestie ważne dla globalnej społeczności szermierczej omówi na kongresie w 2026 r., który według komunikatu federacji ma trwać dwa dni i być otwarty dla federacji krajowych, komisji, rad i Komisji Sportowców. Federacja wskazuje, że będzie to okazja do przedstawienia pytań, propozycji i obaw. To, czy taki format zadowoli sygnatariuszy listu, będzie zależeć od tego, czy dyskusja doprowadzi do konkretnych zmian, dodatkowej przejrzystości i jaśniejszych procedur dla decyzji, które bezpośrednio dotykają zawodników.
Zarządzanie sportem pod lupą
Przypadek FIE pokazuje, jak bardzo międzynarodowe federacje sportowe mierzą się dziś z naciskami wykraczającymi poza samą organizację zawodów. Sankcje, wojna w Ukrainie, status neutralnych sportowców, prawa transmisyjne, koszty sprzętu, ochrona danych i kwestia niezależnego nadzoru to wszystko tematy wpływające na codzienną pracę sportowców i trenerów. FIE twierdzi, że działa zgodnie z najwyższymi standardami dobrego zarządzania i realizuje Plan Strategiczny 2025-2028, z celem znalezienia się do 2027 r. wśród najlepszych międzynarodowych federacji według kryteriów zarządzania ASOIF. Sygnatariusze otwartego listu, według Reutersa, uważają, że do odbudowy zaufania potrzebny jest zewnętrzny przegląd pracy federacji, a nie tylko wewnętrzna dyskusja.
Na razie stanowiska są wyraźnie przeciwstawne. FIE obstaje przy tym, że zarzuty są bezpodstawne, że kontrole neutralnych sportowców istnieją, że odroczenia zawodów były motywowane bezpieczeństwem i że środki finansowe dotyczące sprzętu zostały wprowadzone przejrzyście. Grupa sportowców i trenerów, według relacji Reutersa, twierdzi, że istnieją poważne problemy z przejrzystością, podejmowaniem decyzji i mechanizmami ochronnymi oraz domaga się niezależnej kontroli. Dalszy rozwój wydarzeń będzie zależał od tego, czy MKOl, krajowe związki i sama FIE znajdą mechanizm, który jednocześnie ochroni autonomię federacji i odpowie na żądanie części społeczności szermierczej dotyczące większego zaufania do zarządzania sportem.
Źródła:
- Międzynarodowa Federacja Szermiercza FIE – oficjalny komunikat z 7 maja 2026 r. o otwartym liście, kontrolach neutralnych sportowców, odroczeniach zawodów, sprzęcie i twierdzeniach dotyczących zarządzania (link)
- Reuters / The Star – relacja o otwartym liście prawie 3000 sportowców i trenerów, żądaniu niezależnego audytu i kontekście powrotu Usmanowa do FIE (link)
- FIE – oficjalne pismo informacyjne nr 7-25 z 1 maja 2025 r. o rezygnacji Emmanuela Katsiadakisa, mianowaniu Abdelmoneima ElHusseiny'ego i grupie ds. sprawdzania kwalifikowalności (link)
- FIE – oficjalny raport z kongresu FIE w Manamie w 2025 r., w tym dane o udziale federacji krajowych, statusie Aliszera Usmanowa i platformie FencingTV.com (link)
- FIE – oficjalne informacje o federacji, siedzibie i członkostwie krajowych związków (link)