Monachium ponownie otworzyło olimpijski wyścig: rada miasta poparła końcową koncepcję Igrzysk 2036, 2040 lub 2044
Monachium wykonało ważny krok w kierunku możliwej niemieckiej kandydatury do organizacji Letnich Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich w 2036, 2040 lub 2044 roku. Rada miasta stolicy Bawarii na posiedzeniu plenarnym 20 maja 2026 roku zdecydowaną większością ponownie poparła zamiar, aby miasto, przy wsparciu Wolnego Państwa Bawarii, zostało wybrane jako niemiecki kandydat w postępowaniu prowadzonym przez Niemiecki Olimpijski Związek Sportowy, znany pod skrótem DOSB. Według komunikatu Miasta Monachium radni jednocześnie przyjęli końcową, pogłębioną koncepcję kandydatury, która w poprzednich miesiącach była opracowywana we współpracy miejskich wydziałów, Bawarii, środowiska naukowego, gospodarki i zorganizowanego sportu.
Decyzja nie oznacza, że Monachium już otrzymało prawo organizacji Igrzysk, ani że Niemcy zostały już oficjalnie zgłoszone jako kandydat międzynarodowy. Chodzi o krajową fazę wyboru, w której Monachium rywalizuje z Berlinem, Hamburgiem oraz regionem Kolonia-Ren-Ruhra. Zgodnie z zapowiedzianym harmonogramem DOSB ma zdecydować o niemieckim kandydacie na nadzwyczajnym zgromadzeniu 26 września 2026 roku w Baden-Baden. Dopiero potem możliwa jest faza międzynarodowa wobec Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, którego procedura przyznawania roli gospodarza w ostatnich latach stała się bardziej elastyczna niż wcześniej i nie jest już związana ze ścisłym cyklem siedmiu lat przed przeprowadzeniem Igrzysk.
Monachium opiera swoją kandydaturę na rozpoznawalnym olimpijskim dziedzictwie z 1972 roku, istniejącej infrastrukturze sportowej i idei kompaktowych, zrównoważonych Igrzysk. Miasto chce przy tym pokazać, że wielkie zawody sportowe można włączyć w długoterminowe cele urbanistyczne, transportowe i ekologiczne, a nie budować jako wyodrębniony projekt trwający tylko kilka tygodni. W oficjalnych dokumentach podkreśla się, że modernizowane byłyby istniejące lokalizacje, że nowa zabudowa byłaby uzasadniana długoterminowym użytkowaniem oraz że projekt olimpijski i paraolimpijski powinien przyspieszyć rozwój mieszkalnictwa, transportu publicznego i terenów zielonych.
Koncepcja opiera się na krótkich odległościach i istniejących obiektach sportowych
Według publikacji Miasta Monachium jedną z głównych zalet kandydatury pozostaje kompaktowość planu sportowego. W nowej koncepcji podkreśla się, że w przypadku 90 procent aren sportowych podróż z wioski olimpijskiej trwałaby mniej niż 30 minut, podczas gdy około połowa dyscyplin odbyłaby się na terenie Parku Olimpijskiego. Miasto wskazuje również, że ponad 90 procent sportowców byłoby zakwaterowanych w wiosce olimpijskiej, co jest ważnym elementem w porównaniu z kandydaturami opierającymi się na znacznie bardziej rozproszonych lokalizacjach.
Pogłębiona koncepcja przynosi także zmiany w harmonogramie dyscyplin. Według komunikatu Monachium do planu dodano baseball mężczyzn, softball kobiet, krykiet, flag football, lacrosse i squash jako dyscypliny dodatkowe. Squash, zgodnie z miejskim planem, odbywałby się w nowej dzielnicy PaketPost-Areal, natomiast dla piłki nożnej przewidziano bardziej kompaktowy harmonogram niż we wcześniejszej propozycji. Oprócz Allianz Areny, Norymbergi, Augsburga i Stuttgartu wymieniane są teraz również stadion przy Grünwalder Straße, Stadion Olimpijski dla wybranych meczów fazy grupowej oraz Ingolstadt, przy czym zrezygnowano by z bardziej oddalonych stadionów.
Taki model, według miasta, otworzyłby możliwość, aby po raz pierwszy wszystkie drużyny piłkarskie zostały zakwaterowane w wiosce olimpijskiej i tym samym były silniej powiązane z resztą wydarzenia olimpijskiego. W kandydaturze szczególnie wyróżnia się również Theresienwiese, najbardziej znaną jako teren Oktoberfestu, gdzie można by rozwinąć koncepcję tak zwanej "olimpijskiej Wiesn". Miasto wskazuje, że mogłyby się tam odbywać poszczególne elementy programu, centrum wolontariuszy oraz, według obecnego planu, zawody siatkówki plażowej. Takie rozwiązanie powinno połączyć program sportowy z lokalną miejską i kulturową tożsamością Monachium, ale jego wykonalność będzie zależała od dalszej weryfikacji wymagań bezpieczeństwa, transportu i organizacji.
"Cyrkularne Igrzyska" i autonomiczna mobilność jako główne atuty
Monachijska kandydatura chce odróżnić się od konkurencji naciskiem na zrównoważony rozwój i innowacje. W nowej koncepcji szczególnie wyróżniono dwa duże projekty, które miasto nazywa "powerprojektami". Pierwszy nosi nazwę "Zielone Monachium + cyrkularne Igrzyska" i ma pokazać, jak organizacja wielkiego wydarzenia sportowego może być prowadzona zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Według komunikatu Miasta Monachium idea obejmuje cyrkularne budownictwo i infrastrukturę, dostosowanie przestrzeni publicznej do zmian klimatu, urban mining oraz wykorzystanie przepływów materiałowych w sposób, który zmniejszyłby odpady i zwiększył ponowne użycie zasobów.
Drugi projekt dotyczy autonomicznej mobilności. Monachium chce wykorzystać Igrzyska jako katalizator testowania i wprowadzania autonomicznych rozwiązań w transporcie publicznym i ruchu miejskim. W oficjalnym opisie wymienia się autonomiczne pojazdy w transporcie publicznym, autonomiczne riksze-shuttle oraz zarządzanie przepływami ruchu oparte na danych. Celem jest, według miasta, stworzenie widocznego i skutecznego systemu, który służyłby nie tylko odwiedzającym i uczestnikom Igrzysk, lecz pozostałby użyteczny także po zakończeniu zawodów.
Takie elementy wpisują się w szerszy kierunek reform olimpijskich. Międzynarodowy Komitet Olimpijski w oficjalnych wyjaśnieniach swojego procesu wyboru gospodarza wskazuje, że od kandydatów oczekuje się większego wykorzystania istniejących i tymczasowych aren oraz nowej budowy tylko tam, gdzie istnieje jasna długoterminowa potrzeba. Ma to zmniejszyć ryzyko finansowe i infrastrukturalne, szczególnie po wcześniejszych edycjach Igrzysk na świecie, które krytykowano z powodu drogich obiektów bez zrównoważonego wykorzystania po zawodach. Monachijska kandydatura przedstawia się dlatego jako próba powiązania projektu olimpijskiego z już planowanym rozwojem miasta, a nie jako samodzielny wyjątek inwestycyjny.
Mieszkańcy już udzielili poparcia, ale procedura jeszcze się nie zakończyła
Ważną polityczną podstawą kandydatury jest referendum przeprowadzone 26 października 2025 roku. Według oficjalnego końcowego wyniku opublikowanego przez Miasto Monachium 305 349 wyborców, czyli 66,4 procent głosujących, poparło pytanie, czy miasto powinno ubiegać się o organizację Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich w 2036, 2040 lub 2044 roku. Przeciw było 154 359 wyborców, czyli 33,6 procent. Miasto podało, że wymagane kworum zostało spełnione, a frekwencja wyniosła 42 procent, co opisano jako rekord dla miejskiego referendum w Monachium.
To poparcie ma znaczną wagę polityczną, ponieważ kwestia olimpijskich kandydatur w Niemczech w przeszłości często napotykała ostrożność albo otwarty sprzeciw mieszkańców. Monachium wcześniej zrezygnowało z kandydatury do Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 po negatywnym wyniku referendum w 2013 roku, podczas gdy także inne niemieckie miasta w poprzednich latach miały problemy z lokalnym poparciem dla dużych projektów sportowych. Dlatego obecne dwie trzecie poparcia w Monachium wzmacnia argumenty tych, którzy uważają, że miasto ma społeczny mandat do kontynuowania procedury.
Jednak referendum samo w sobie nie wystarcza do wyboru niemieckiego kandydata. DOSB w aktualnej procedurze ocenia kilka propozycji i zapowiada, że w fazie końcowej zostanie wykorzystana matryca ewaluacyjna. Według informacji DOSB brane są pod uwagę międzynarodowa konkurencyjność, wykonalność gospodarcza i zrównoważony charakter proponowanych koncepcji. W oficjalnym opisie procedury DOSB wskazuje, że Berlin, Hamburg, Monachium i region Ren-Ruhra przeszły pierwszą fazę, natomiast w drugiej fazie umożliwia się lokalne referenda tam, gdzie miasta lub regiony chcą albo muszą je przeprowadzić.
DOSB wybiera między czterema niemieckimi koncepcjami
Niemcy nie wchodzą do tego wyścigu z jednym z góry określonym miastem, lecz z kilkoma krajowymi kandydatami. DOSB na swoich stronach wymienia cztery koncepcje: Berlin, Hamburg, Monachium i Kolonia-Ren-Ruhra. Każda z nich próbuje zaoferować inny model Igrzysk. Berlin przedstawia się jako stolica o dużym ciężarze symbolicznym i z regionami partnerskimi, Hamburg podkreśla wpisanie Igrzysk w miejskie życie miasta nad wodą, natomiast region Kolonia-Ren-Ruhra liczy na gęsto zaludniony i sportowo silny obszar Nadrenii Północnej-Westfalii. Monachium z kolei opiera się na olimpijskim dziedzictwie, krótkich odległościach, planie jednej wioski olimpijskiej i bawarskim wsparciu.
Według komunikatu Miasta Monachium końcowa koncepcja ma zostać przekazana DOSB do 4 czerwca 2026 roku wraz z obszernym kwestionariuszem. Kwestionariusz ten, jak podaje miasto, obejmuje 25 obszarów pytań powiązanych z pięcioma tematycznymi polami zrównoważonego rozwoju: duchem Igrzysk, sportową, społeczną i ekologiczną trwałością oraz perspektywą młodych ludzi. Następnie DOSB ma ocenić koncepcje przy udziale olimpijskich związków sportowych i państwa federalnego.
Ostateczna decyzja o niemieckim kandydacie jest przewidziana na 26 września 2026 roku w Baden-Baden. Jeśli DOSB wybierze Monachium, miasto i niemieckie kierownictwo sportowe wejdą w następną fazę, czyli komunikację z Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim. Jeśli zostanie wybrana inna niemiecka koncepcja, Monachium pozostałoby bez krajowej nominacji, niezależnie od poparcia rady miasta i wyniku lokalnego referendum.
Rok organizacji nie został jeszcze określony
Jedną ze szczególnych cech aktualnej niemieckiej strategii jest to, że nie celuje się wyłącznie w jeden rok. W dokumentach DOSB wskazuje się, że Niemcy rozważają Igrzyska Olimpijskie i Paraolimpijskie 2036, 2040 lub 2044. DOSB wyjaśnia, że na tym etapie nie trzeba z góry wiązać się z jednym rokiem, lecz być gotowym na moment, w którym w postępowaniu międzynarodowym otworzy się realna europejska szansa. To ważne, ponieważ Międzynarodowy Komitet Olimpijski nie prowadzi już klasycznego wyścigu kandydatur według starego modelu, lecz poprzez stały dialog i ukierunkowane rozmowy z potencjalnymi gospodarzami.
Według wyjaśnienia MKOl nowy model wyboru gospodarza został opracowany, aby zmniejszyć koszty kandydowania, zwiększyć elastyczność i wspierać projekty wykorzystujące istniejącą infrastrukturę. W takim systemie zainteresowani kandydaci mogą wejść w ciągły dialog, a dopiero później, jeśli MKOl uzna, że projekt ma wystarczający potencjał, możliwe jest otwarcie ukierunkowanego dialogu z wybranym preferowanym gospodarzem. Oznacza to, że nawet krajowy wybór DOSB nie gwarantowałby automatycznie otrzymania Igrzysk, lecz dopiero otworzyłby drzwi do procedury międzynarodowej.
W sensie politycznym i historycznym rok 2036 ma w Niemczech szczególną wagę, ponieważ oznaczałby setną rocznicę Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku, przeprowadzonych w czasie reżimu nazistowskiego. Dlatego w niemieckiej opinii publicznej trwa dyskusja, czy właśnie ten rok powinien być okazją do demokratycznego i otwartego projektu olimpijskiego, czy też właściwsze byłoby celowanie w 2040 lub 2044 rok. DOSB na razie nie zamyka tej debaty jedną datą, lecz pozostawia przestrzeń na decyzję po krajowym i międzynarodowym rozwoju procedury.
Poparcie Bawarii i polityczne argumenty za kandydaturą
Wolne Państwo Bawaria publicznie popiera monachijską kandydaturę. Bawarskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Sportu i Integracji wskazuje, że Bawaria, razem z Monachium i partnerami, chce rozwinąć zrównoważoną i międzynarodowo przekonującą kandydaturę do Igrzysk 2036, 2040 lub 2044. Ministerstwo opisało wynik referendum z października 2025 roku jako silny sygnał dla Monachium jako miasta sportu i dla Bawarii jako sportowego, zrównoważonego i międzynarodowo konkurencyjnego obszaru.
Monachijscy urzędnicy wiążą kandydaturę z rozwojem miasta. Burmistrz Dominik Krause w komunikacie przekazał, że Monachium ma doświadczenie z dużymi wydarzeniami, międzynarodową rozpoznawalność i olimpijskie dziedzictwo, a jako szczególną cechę kandydatury wskazał zrównoważony rozwój i siłę innowacji. Referent sportowy Florian Kraus podkreślił, że celem jest organizacja Igrzysk, które byłyby korzyścią dla całej społeczności miejskiej, z dodatkowo kompaktowym rozwiązaniem sportowym i projektami zrównoważonego rozwoju, które według oceny miasta mogłyby mieć modelowy charakter dla Niemiec.
Krytyczne pytania jednak nie znikną nawet po decyzji rady miasta. Każda olimpijska kandydatura otwiera debaty o kosztach, ryzykach budżetowych, bezpieczeństwie, terminach budowy, obciążeniach transportowych i rzeczywistych korzyściach dla mieszkańców. W przypadku Monachium szczególnie obserwowane będzie to, na ile zapowiadane projekty rzeczywiście są wykonalne w przewidzianych terminach, jakie będą koszty publiczne i czy obietnice cyrkularnych, kompaktowych i długoterminowo użytecznych Igrzysk będzie można potwierdzić konkretnymi budżetami i umowami.
Projekt olimpijski wchodzi teraz w decydujące miesiące
Decyzja monachijskiej rady miasta jest więc ważna, ale nie końcowa. Oznacza, że miasto wchodzi do krajowego wyboru z politycznie potwierdzoną i dodatkowo opracowaną koncepcją. W porównaniu z fazą początkową kandydatura jest teraz bardziej konkretna w harmonogramie sportów, ideach transportowych, zrównoważonym rozwoju, wykorzystaniu Theresienwiese, zakwaterowaniu sportowców i powiązaniu z rozwojem miejskim. Jednocześnie kluczowe pytania o finansowanie, ryzyka i międzynarodową konkurencję dopiero mają uzyskać pełną wagę w końcowej ocenie DOSB.
Dla Niemiec jest to jeden z najważniejszych procesów sportowo-politycznych w nadchodzących miesiącach. Jeśli DOSB 26 września zdecyduje się na Monachium, miasto stanie się twarzą niemieckiej ambicji, aby Letnie Igrzyska Olimpijskie po raz pierwszy od Monachium 1972 ponownie odbyły się w Niemczech. Jeśli wybrany zostanie Berlin, Hamburg lub Kolonia-Ren-Ruhra, monachijska koncepcja pozostanie mocną, ale niewystarczającą próbą powrotu olimpijskiego płomienia do miasta, które nadal żyje dziedzictwem Igrzysk z 1972 roku.
Źródła:
- Miasto Monachium – komunikat o poparciu rady miasta dla pogłębionej koncepcji olimpijskiej i dalszej procedury wobec DOSB (link)
- DOSB – oficjalne informacje o niemieckiej procedurze kandydatury, kandydatach i fazach wyboru (link)
- Bawarskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Sportu i Integracji – informacje o poparciu Bawarii dla monachijskiej kandydatury olimpijskiej (link)
- Miasto Monachium – oficjalny końcowy wynik referendum w sprawie kandydatury olimpijskiej przeprowadzonego 26 października 2025 roku (link)
- Międzynarodowy Komitet Olimpijski – wyjaśnienie zreformowanej procedury wyboru gospodarza Igrzysk Olimpijskich (link)