NBA surowo ukarała Clippers za obchodzenie limitu wynagrodzeń w sprawie Kawhiego Leonarda
NBA nałożyła na Los Angeles Clippers jeden z najsurowszych pakietów sankcji we współczesnej historii ligi po tym, jak niezależne dochodzenie wykazało wielokrotne naruszenia zasad dotyczących obchodzenia limitu wynagrodzeń, związane z Kawhim Leonardem i jego dochodami poza kontraktem zawodniczym. Zgodnie z oficjalnym komunikatem NBA z 2 września 2026 roku klub został ukarany grzywną w wysokości 30 milionów dolarów i musi zrezygnować z pięciu wyborów w pierwszej rundzie draftu, po jednym w każdym roku od 2029 do 2033. Właściciel Clippers Steve Ballmer został zawieszony na rok we wszystkich działaniach klubu i ligi, prezes operacji koszykarskich Lawrence Frank został zawieszony bez wynagrodzenia na sześć miesięcy, a prezes operacji biznesowych Gillian Zucker bez wynagrodzenia na rok. Leonard musi zapłacić lidze 700 000 dolarów, natomiast jego były menedżer biznesowy i wuj Dennis Robertson otrzymał pięcioletni zakaz prowadzenia interesów z zespołami NBA i powiązanymi podmiotami. Ponadto przez następne pięć lat Clippers będą objęci specjalnym programem nadzoru i zgodności prowadzonym przez biuro NBA.
Sankcje nastąpiły po trwającym prawie rok procesie prowadzonym przez kancelarię prawną Wachtell, Lipton, Rosen & Katz. Śledczy doszli do wniosku, że Clippers pomagali Leonardowi uzyskiwać dochody poza boiskiem za pośrednictwem firm, które prowadziły interesy z klubem lub negocjowały z nim umowy. Według raportu organizacja inicjowała możliwości zarobku, pomagała przy zawieraniu umów sponsorskich, zachęcała firmy do ich przyjmowania poprzez oferowanie im relacji biznesowych z Clippers, opłacała osobiste wydatki Leonarda i jego przedstawicieli oraz nie zgłaszała niedozwolonych żądań przekazywanych za pośrednictwem Robertsona. NBA uznała, że takie działania bezpośrednio ingerowały w system wynagrodzeń zawodników. Komisarz Adam Silver powiedział, że surowość kar odzwierciedla powagę naruszeń i zaniedbania kierownictwa franczyzy.
Pięć wyborów w pierwszej rundzie to największy długoterminowy cios
Dla Clippers największą sportową konsekwencją może być utrata pięciu kolejnych wyborów w pierwszej rundzie draftu. NBA zdecydowała, że klub straci swoje wybory w pierwszej rundzie w latach 2029, 2030, 2031, 2032 i 2033, co ograniczy możliwość pozyskiwania młodych zawodników oraz wykorzystywania tych wyborów w przyszłych wymianach. Kara finansowa w wysokości 30 milionów dolarów jest wyjątkowo wysoka, ale utracony kapitał draftowy może wpływać na budowę zespołu przez lata po zakończeniu zawieszeń obecnego kierownictwa. Liga rozłożyła odpowiedzialność od właściciela i najwyższego kierownictwa biznesowego po dział koszykarski i przedstawiciela Leonarda.
Zgodnie z oficjalną decyzją Ballmer został ukarany, ponieważ świadomie próbował pomóc Leonardowi uzyskać dochody poza boiskiem, zatwierdził porozumienie biznesowe, o którym wiedział, że stanowi warunek zawarcia przez Aspiration umowy z Leonardem, oraz nie dopilnował, aby organizacja przestrzegała zasad. Zucker została zawieszona z powodu bezpośredniej roli w niedozwolonych umowach sponsorskich oraz z powodu wypowiedzi złożonych śledczym, które uznano za fałszywe lub wprowadzające w błąd. Frank został ukarany za udział w tych porozumieniach oraz zatwierdzanie niedozwolonych osobistych wydatków Leonarda i jego rodziny. Zakaz Robertsona dotyczący prowadzenia interesów z zespołami NBA obowiązuje przez pięć lat, natomiast Leonard nie został zawieszony, ale musi zapłacić 700 000 dolarów.
Dochodzenie objęło 73 rozmowy i ponad 200 000 stron
Wachtell Lipton podaje, że podczas dochodzenia przeprowadzono 73 wywiady z 60 osobami, w tym z Ballmerem, Zucker, Frankiem, Leonardem, Robertsonem i byłymi czołowymi przedstawicielami Aspiration. Śledczy przeanalizowali ponad 200 000 stron dokumentów uzyskanych od Clippers, prywatnego biura biznesowego Ballmera, Aspiration i innych źródeł. Zakres dochodzenia rozszerzono z początkowego skupienia na Aspiration na trzy kolejne firmy: Boingo Wireless, Daktronics i Lockton Insurance. NBA pozostawiła kancelarii otwarty zakres i termin dochodzenia.
Postępowanie rozpoczęło się po tym, jak dziennikarz Pablo Torre 3 września 2025 roku opublikował materiał o umowie Leonarda z Aspiration, firmą, która w międzyczasie znalazła się w upadłości. Początkowy materiał skupiał się na czteroletnim porozumieniu obejmującym 28 milionów dolarów w gotówce, które nie było publicznie promowane. Późniejszy materiał śledczy pokazuje szerszy obraz: ostateczny pakiet z Aspiration, według raportu Wachtell, przewidywał łączną wartość 48 milionów dolarów, czyli siedem milionów dolarów w gotówce i pięć milionów dolarów w udziałach własnościowych rocznie przez cztery lata. Śledczy uznali, że Aspiration nie było odosobnionym przypadkiem, lecz częścią szerszego schematu. Powiązanie zewnętrznych umów z relacjami biznesowymi firm i Clippers stało się centralnym punktem postępowania.
Dlaczego dochody spoza kontraktu są problemem dla limitu wynagrodzeń
Limit wynagrodzeń w NBA jest częścią układu zbiorowego z organizacją zawodników NBPA i jednym z fundamentów systemu regulującego wynagrodzenia koszykarzy oraz równowagę konkurencyjną. Zasady dotyczące obchodzenia limitu nie obejmują wyłącznie pieniędzy zapisanych w kontrakcie zawodnika, lecz także inne korzyści lub możliwości biznesowe, które drużyna mogłaby zapewnić zawodnikowi, jego rodzinie lub przedstawicielom. Według podsumowania Wachtell drużyna nie może inicjować ani pośredniczyć w relacji biznesowej między własnym zawodnikiem a sponsorem w celu zapewnienia mu dodatkowych dochodów. Jeśli partner biznesowy sam poprosi o kontakt, klub co do zasady może ograniczyć się do przekazania danych kontaktowych zawodnika lub jego agenta. Celem jest uniemożliwienie franczyzie zaoferowania za pośrednictwem powiązanych firm rzeczywistego wynagrodzenia większego niż to, które jest wliczane do limitu wynagrodzeń.
Wachtell podkreśla, że czołowi przedstawiciele Clippers znali te ograniczenia. Klub został już w 2015 roku ukarany grzywną w wysokości 250 000 dolarów po tym, jak w procesie zatrzymania DeAndre Jordana pojawiła się niedozwolona możliwość biznesowa ze sponsorem. Śledczy wskazali ten wcześniejszy przypadek jako dowód, że organizacja została wcześniej ostrzeżona.
Boingo, Daktronics i Lockton: 18 milionów dolarów dla Leonarda
Jedna z kluczowych części raportu dotyczy Boingo Wireless, Daktronics i Lockton Insurance. Śledczy podają, że kilka miesięcy po przyjściu Leonarda do Clippers w 2019 roku Robertson zwrócił się do klubu o pomoc w stworzeniu dodatkowych dochodów, zakładając cel na poziomie około 10 milionów dolarów rocznie. W czerwcu 2020 roku Zucker w ciągu sześciu dni połączyła kontakty Robertsona z czołowymi przedstawicielami trzech firm, które wówczas negocjowały potencjalne interesy z Clippers lub ich przyszłą areną. Niedługo później Leonard zawarł wieloletnie umowy sponsorskie z tymi firmami. Według raportu łączna wartość tych porozumień wynosiła 18 milionów dolarów, a pełna kwota została wypłacona do sierpnia 2021 roku.
Wachtell uznał te umowy za nietypowe z powodu kilku wspólnych cech. Umowy zawarto w czasie pandemii, firmy wcześniej nie podpisywały podobnych porozumień o porównywalnej wartości, obowiązki promocyjne Leonarda były ograniczone, a umów nie ogłoszono publicznie. Śledczy podają, że potwierdzona aktywacja sponsoringów była bardzo skromna, podczas gdy firmy jednocześnie nawiązywały wielomilionowe relacje biznesowe z Clippers. Wniosek był taki, że perspektywy tych interesów stanowiły ważną zachętę dla firm do zawarcia umów z Leonardem. W przypadku Daktronics raport twierdzi, że wysoki rangą przedstawiciel Clippers przekazał oczekiwane warunki finansowe sponsoringu Leonarda w czasie, gdy firma rywalizowała o kontrakt związany z technologią w Intuit Dome.
Śledczy przytaczają również twierdzenie jednego poufnego świadka, że jedna z umów konsultingowych mogła służyć jako przykrywka do przekazywania pieniędzy na sponsoring Leonarda, ale zaznaczają, że ta część nadal jest weryfikowana. Nawet bez tego twierdzenia Wachtell uznał, że istnieją wystarczające dowody na to, iż Clippers inicjowali, ułatwiali i wspierali porozumienia sponsorskie z wieloma firmami.
Aspiration i relacja biznesowa w centrum skandalu
Najbardziej znana część dochodzenia związana jest z Aspiration. Raport Wachtell podaje, że w 2021 roku firma zawarła z Clippers i Ballmerem 23-letnią umowę sponsorską o wartości 382,5 miliona dolarów, oddzielną 23-letnią umowę o wartości 72 milionów dolarów na usługi związane ze zrównoważonym rozwojem powiązane z Intuit Dome, a Ballmer osobiście zainwestował w Aspiration 50 milionów dolarów. Śledczy twierdzą, że Zucker następnie poruszyła temat zaangażowania Leonarda w sponsoring, włączyła agenta biznesowego pracującego dla Clippers i wnosiła uwagi do warunków oferty. Ostateczny pakiet Leonarda z Aspiration przewidywał siedem milionów dolarów w gotówce i pięć milionów dolarów w udziałach własnościowych rocznie przez cztery lata. Łączna wartość nominalna wynosiła 48 milionów dolarów.
Eksperci do spraw sponsoringu sportowego konsultowani przez śledczych uznali tę kwotę za wyjątkowo wysoką, biorąc pod uwagę ograniczone obowiązki zawodnika. Umowy nie ogłoszono publicznie ani nie aktywowano w zwyczajowy sposób, a raport podaje, że nie zawierała standardowych zabezpieczeń dla firmy związanych ze stanem zdrowia Leonarda, mimo że wówczas opuszczał sezon 2021/22 z powodu kontuzji kolana. Dochodzenie analizowało także wewnętrzne wiadomości Aspiration, w których kierownictwo wyrażało wątpliwości co do komercyjnej logiki porozumienia. Według Wachtell współzałożyciel Joseph Sanberg przekazał współpracownikom, że Clippers domagają się umowy z Leonardem i że w zamian klub przekaże Aspiration dodatkowe zlecenia. Associated Press podaje, że w 2026 roku Sanberg w odrębnym postępowaniu karnym został skazany na 14 lat więzienia po przyznaniu się do oszukania inwestorów i pożyczkodawców na kwotę co najmniej 248 milionów dolarów.
Szczególnie ważna jest dodatkowa umowa dotycząca usług związanych ze zrównoważonym rozwojem odnoszących się do Forum, areny w Inglewood, którą Ballmer wcześniej kupił. Początkowa dokumentacja przewidywała około siedmiu milionów dolarów rocznych zleceń dla Aspiration, co odpowiada gotówkowej części umowy sponsorskiej Leonarda. Śledczy podają, że w marcu 2022 roku Sanberg zagroził, że umowa Leonarda nie zostanie zawarta, jeśli Clippers nie sfinalizują umowy dotyczącej Forum. Ballmer, według raportu, przyznał, że wiedział o takim zagrożeniu, a następnie osobiście zatwierdził umowę dotyczącą Forum w kwietniu 2022 roku. Wachtell określił ten ruch jako działanie, którym klub ułatwił niedozwolone porozumienie.
Osobiste wydatki i niezgłoszone żądania
Dochodzenie nie ograniczyło się do umów sponsorskich. Wachtell podaje, że podczas pobytu Leonarda w klubie Clippers opłacili setki osobistych wydatków jego, członków jego rodziny i Robertsona, w tym transport, zakwaterowanie, prezenty i bilety. Zgodnie z zasadami ligi niedozwolone wydatki powinny zostać prawidłowo odliczone od wynagrodzenia Leonarda, czego, według ustaleń, nie zrobiono. Chociaż ich łączna wartość była znacznie niższa niż wartość umów sponsorskich, śledczy traktują je jako odrębne naruszenie zasad. Frank jest wskazany w raporcie jako osoba odpowiedzialna za ich zatwierdzanie.
Według tego samego dokumentu Robertson już podczas wolnej agentury Leonarda w 2019 roku żądał korzyści, których CBA nie dopuszcza, w tym udziałów własnościowych w drużynie, zakwaterowania, prywatnego transportu i gwarantowanych dochodów poza boiskiem. Po przyjściu Leonarda do Clippers żądania były kontynuowane. NBA w tym okresie dodatkowo podkreśliła, że drużyny muszą zgłaszać każde żądanie zawodnika lub jego przedstawiciela dotyczące niedozwolonego wynagrodzenia lub korzyści, nawet jeśli je odrzucą. Wachtell podaje, że nie znalazł dowodu na to, aby Clippers zgłosili żądania Robertsona. To zaniedbanie potraktowano jako dodatkowe naruszenie, odrębne od samych porozumień biznesowych.
Clippers odrzucają ustalenia, Leonard twierdzi, że nie wiedział o obchodzeniu zasad
Po ogłoszeniu kar Clippers odrzucili wnioski NBA. W oświadczeniu przytoczonym przez Associated Press klub opisał dochodzenie jako stronnicze i ukierunkowane na z góry ustalony wniosek, twierdząc, że to, co liga przekazywała im prywatnie, różni się od publicznie ogłoszonych ustaleń. Klub zapowiedział, że zakwestionuje decyzję poprzez dostępne kanały prawne i arbitrażowe. Jednocześnie NBA ogłosiła, że liga i NBPA osiągnęły porozumienie, na mocy którego nałożone kary zostały potwierdzone jako ostateczne i wiążące dla wszystkich stron. Dopiero okaże się, na jakiej podstawie ewentualne odwołanie Clippers mogłoby być prowadzone.
Leonard za pośrednictwem nowego agenta Harrisona Gainesa przyjął odpowiedzialność za błędy osób ze swojego otoczenia i wyraził żal z powodu konsekwencji, ale powiedział, że zawierał umowy w dobrej wierze. Twierdził, że nie wiedział o zamiarze którejkolwiek ze stron dotyczącym obejścia limitu wynagrodzeń. NBA mimo to uznała, że poprzez działania Robertsona naruszył zasady, wywierając presję na klub, aby pomógł mu znaleźć dochody poza boiskiem, oraz nieprawidłowo zachowując korzyści wynikające z osobistych wydatków opłaconych przez klub. Liga nie zawiesiła go ani nie unieważniła jego kontraktu zawodniczego. Jego bezpośrednia kara finansowa wynosi 700 000 dolarów.
Uzgodnione odejście Leonarda do Toronto Raptors dodatkowo skomplikowało sytuację. Według Associated Press wymiana została wstrzymana do czasu zakończenia dochodzenia przez NBA, a po ogłoszeniu kar nadal nie było całkowicie jasne, kiedy i na jakich warunkach proceduralnych zostanie formalnie sfinalizowana. Leonard w swoim oświadczeniu mówił o powrocie do Toronto i zamknięciu tego rozdziału kariery. Dla Raptors oznaczałoby to powrót zawodnika, z którym zdobyli mistrzostwo NBA w 2019 roku, podczas gdy instytucjonalne konsekwencje dochodzenia pozostaną z Clippers przez lata.
Kara przypomina sprawę Timberwolves i Joe Smitha
Utrata pięciu wyborów w pierwszej rundzie wywołała porównania ze znaną sprawą Minnesota Timberwolves z 2000 roku. Minnesota początkowo straciła wtedy pięć wyborów w pierwszej rundzie i została ukarana rekordową w tamtym czasie grzywną w wysokości 3,5 miliona dolarów za tajne porozumienie z Joe Smithem, które miało umożliwić dużą przyszłą wypłatę poza ograniczeniami. Jeden z odebranych wyborów w pierwszej rundzie został później zwrócony Minnesocie. W przypadku Clippers liga ponownie zdecydowała się odebrać pięć wyborów w pierwszej rundzie, ale wraz ze znacznie wyższą karą finansową, zawieszeniami czołowych działaczy i pięcioletnim nadzorem nad organizacją.
Wachtell Lipton podaje, że gromadzenie informacji niekoniecznie zostało zakończone i że raport może zostać uzupełniony, jeśli pojawią się nowe istotne dowody. NBA również pozostawiła możliwość dalszych działań, jeśli dochodzenie ujawni dodatkowe fakty. Obecny oficjalny wynik jest jednak jasny: Clippers tracą pięć wyborów w pierwszej rundzie draftu, płacą 30 milionów dolarów, kluczowi działacze zostali objęci zawieszeniami, Leonard został ukarany finansowo, a organizacja wchodzi w pięcioletni specjalny reżim nadzoru. Dla ligi sprawa stała się testem wiarygodności limitu wynagrodzeń. Dla Clippers jest to długoterminowy cios, którego skutki będą odczuwalne również po zakończeniu obecnych zawieszeń.
Źródła:
- NBA - oficjalny komunikat dotyczący kar i ustaleń dochodzenia przeciwko LA Clippers i Kawhiemu Leonardowi (link)
- Wachtell, Lipton, Rosen & Katz - skrócony raport niezależnego dochodzenia dotyczącego Clippers i Leonarda, 2 września 2026 roku (link)
- Associated Press - reakcje Clippers i Leonarda, kontekst dochodzenia, status wymiany z Toronto oraz informacje o Josephie Sanbergu (link)
- CBS News / Associated Press - historyczny kontekst kary dla Minnesota Timberwolves w sprawie Joe Smitha z 2000 roku (link)