Rosyjska lekkoatletyka ponownie przed CAS: nowy wniosek ma doprowadzić do zniesienia sankcji World Athletics
Rosyjska Federacja Lekkoatletyczna (RusAF) otworzyła nowy front prawny przeciwko World Athletics, składając do Trybunału Arbitrażowego ds. Sportu (CAS) wniosek, w którym kwestionuje sankcje ograniczające jej udział w międzynarodowym zarządzaniu lekkoatletyką. RusAF poinformowała 10 sierpnia 2026 roku, że jej celem jest nie tylko powrót rosyjskich lekkoatletów do międzynarodowej rywalizacji, lecz także zniesienie środków dotykających samą federację, jej działaczy, sędziów, trenerów i innych specjalistów. Według komunikatu rosyjskiej federacji obowiązujące ograniczenia uniemożliwiają jej wysyłanie przedstawicieli do organów World Athletics, udział w posiedzeniach i głosowaniach oraz włączanie personelu specjalistycznego do międzynarodowych konferencji, seminariów i programów doskonalenia zawodowego. Tym samym spór, który dotychczas w opinii publicznej kojarzony był głównie z prawem sportowców do startu, rozszerza się również na kwestię praw zarządczych i instytucjonalnych krajowej federacji. World Athletics przekazało Reutersowi, że będzie zdecydowanie bronić swojego stanowiska w postępowaniu arbitrażowym.
Nowa sprawa jest drugim postępowaniem wszczętym przez RusAF przed CAS latem 2026 roku. Pierwszy wniosek złożono 9 lipca, po tym jak Rada World Athletics 3 lipca ponownie potwierdziła wykluczenie rosyjskich i białoruskich sportowców, działaczy oraz personelu towarzyszącego z międzynarodowych zawodów. Rosyjska federacja poinformowała wówczas, że kwestionuje decyzję o dalszym obowiązywaniu zakazu startów i że złożyła wniosek w terminie przewidzianym w przepisach World Athletics. Drugie postępowanie obejmuje teraz szerszy pakiet ograniczeń, które RusAF uważa za przeszkodę w normalnym funkcjonowaniu federacji i międzynarodowej reprezentacji rosyjskiej lekkoatletyki. Nie opublikowano jednak wyniku żadnego z tych dwóch postępowań, a do 13 sierpnia 2026 roku CAS nie ogłosił również ostatecznego rozstrzygnięcia co do istoty sporu.
Drugi wniosek nie dotyczy wyłącznie startów sportowców
RusAF w najnowszym komunikacie twierdzi, że sankcje mają bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie organizacji. Według federacji rosyjscy przedstawiciele nie uczestniczą w organach roboczych międzynarodowej federacji, w których przygotowywane są przepisy i decyzje strategiczne, a RusAF wskazuje również, że nie ma możliwości uczestniczenia w posiedzeniach i głosowaniach Rady World Athletics. Rosyjscy trenerzy i inni specjaliści, zgodnie z tym samym komunikatem, nie mogą uczestniczyć w międzynarodowych konferencjach trenerskich, seminariach i specjalistycznych wydarzeniach branżowych. Federacja twierdzi ponadto, że rosyjscy sędziowie nie mają dostępu do międzynarodowych programów doskonalenia zawodowego oraz nie mogą odnawiać posiadanych ani zdobywać nowych międzynarodowych kategorii sędziowskich. Właśnie te ograniczenia instytucjonalne stanowią centralny punkt drugiego wniosku skierowanego do CAS.
Dyrektor wykonawczy RusAF Boris Jariszewski nazwał sankcje bezprecedensowymi i stwierdził, że żadna inna federacja sportowa nie mierzy się z tak surowymi ograniczeniami. Według jego słów środki te nie tylko utrudniają pracę federacji, lecz także spowalniają rozwój lekkoatletyki w Rosji, zwłaszcza wśród młodszych sportowców. RusAF w swoim komunikacie określa te działania jako selektywne i upolitycznione oraz zapowiada dalsze kroki prawne. Twierdzenia te są częścią argumentacji strony rosyjskiej i nie stanowią ustaleń CAS. World Athletics z kolei uzasadnia sankcje wojną przeciwko Ukrainie, ochroną integralności międzynarodowych zawodów oraz skutkami, jakie wojna wywarła na ukraińskich sportowców i infrastrukturę sportową.
World Athletics ponownie potwierdziło zakaz 3 lipca
Rada World Athletics omawiała status Rosji i Białorusi podczas posiedzenia przeprowadzonego 1 i 2 lipca 2026 roku w formie wideokonferencji. W oficjalnym komunikacie opublikowanym 3 lipca międzynarodowa federacja podała, że Radzie przedstawiono kilka możliwości ewentualnej zmiany sankcji wprowadzonych po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w marcu 2022 roku, jednak ostatecznie potwierdzono dotychczasową decyzję. Obejmuje ona wykluczenie rosyjskich i białoruskich lekkoatletów, działaczy oraz personelu towarzyszącego z międzynarodowych zawodów znajdujących się pod jurysdykcją World Athletics. Organizacja przypomniała przy tym, że tę samą politykę rozpatrywała i potwierdzała w latach 2023 i 2025, a następnie ponownie omawiała ją w marcu 2026 roku.
Prezydent World Athletics Sebastian Coe powiedział po lipcowym posiedzeniu, że grupa robocza odpowiedzialna za status Rosjan i Białorusinów rozważała warunkową drogę powrotu do międzynarodowych zawodów. Według jego wyjaśnień Rada nie dostrzegła namacalnych postępów w kierunku negocjacji pokojowych, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowej polityki. World Athletics podało również, że przy podejmowaniu decyzji uwzględniało skutki wojny dla ukraińskiej lekkoatletyki, w tym trudności z regularnym przeprowadzaniem krajowych zawodów, możliwości uzyskiwania minimów kwalifikacyjnych i punktów do światowych rankingów oraz uszkodzenia infrastruktury sportowej. Od 2022 roku organizacja posiada specjalny fundusz wspierający ukraińską lekkoatletykę i podkreśla, że warunki treningowe i startowe ukraińskich sportowców nadal są poważnie zakłócone. Takie uzasadnienie pokazuje, że World Athletics traktuje obecne restrykcje oddzielnie od dawnej rosyjskiej sprawy antydopingowej.
Dwie różne historie: zawieszenie dopingowe i sankcje z powodu wojny
Rozróżnienie tych dwóch reżimów jest kluczowe dla zrozumienia obecnego sporu. RusAF została zawieszona w członkostwie w międzynarodowej federacji już w 2015 roku po ujawnieniu systemowych problemów i naruszeń przepisów antydopingowych w rosyjskiej lekkoatletyce. W tym okresie poszczególni rosyjscy sportowcy mogli, po spełnieniu określonych warunków, uzyskać status uprawnionego neutralnego sportowca i startować bez narodowych oznaczeń. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku World Athletics wprowadziło odrębne środki wykluczające rosyjskich i białoruskich sportowców oraz personel towarzyszący z organizowanych przez siebie międzynarodowych zawodów, dlatego wcześniejszy mechanizm neutralny przestał umożliwiać rosyjskim lekkoatletom powrót na największą scenę.
W marcu 2023 roku Rada World Athletics uznała, że RusAF spełniła warunki antydopingowe wymagane do przywrócenia członkostwa po wieloletnim zawieszeniu. Jednocześnie jednak wyraźnie utrzymała sankcje związane z wojną w Ukrainie. World Athletics wymieniło wówczas wśród środków zakaz organizowania międzynarodowych i europejskich zawodów lekkoatletycznych w Rosji i Białorusi, pozbawienie przedstawicieli ich federacji prawa do uczestniczenia, zabierania głosu i głosowania na Kongresie, zakaz uzyskiwania akredytacji na wydarzenia World Athletics Series oraz wykluczenie personelu krajowych federacji z oficjalnych programów rozwojowych i zawodowych. Sportowcy, członkowie personelu towarzyszącego i działacze z Rosji i Białorusi pozostali wykluczeni z zawodów World Athletics Series.
Różnica ta została dodatkowo podkreślona w marcu 2026 roku. Według dokumentów Rady World Athletics i komunikatu RusAF, Athletics Integrity Unit uznała, że rosyjska federacja spełniła wszystkie 34 strategiczne warunki specjalne trzyletniego programu nadzoru ustanowionego po przywróceniu jej członkostwa w 2023 roku. Tym samym zakończył się specjalny międzynarodowy monitoring związany z reformami zarządzania, integralności i systemu antydopingowego. Zakończenie tego procesu nie doprowadziło jednak automatycznie do zniesienia sankcji wojennych, ponieważ wynikają one z odrębnej decyzji Rady World Athletics. Właśnie na tym rozgraniczeniu RusAF buduje obecnie istotną część swojej publicznej argumentacji: twierdzi, że wypełniła zobowiązania sportowo-zarządcze i antydopingowe, podczas gdy jej pełne prawa międzynarodowe nadal są ograniczane z powodów geopolitycznych.
Stanowisko World Athletics różni się od nowszego kierunku MKOl
Spór toczy się w momencie, gdy polityka części międzynarodowego sportu wobec Rosji ulega zmianie. Komitet Wykonawczy Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) 7 lipca 2026 roku tymczasowo uchylił zawieszenie Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego, które obowiązywało od 12 października 2023 roku. MKOl wyjaśnił, że Rosyjski Komitet Olimpijski nie ma już wśród swoich członków regionalnych organizacji sportowych z terytoriów podlegających jurysdykcji Ukraińskiego Komitetu Olimpijskiego i zobowiązał się, że nie będzie prowadził tam działalności. Tą samą decyzją MKOl poinformował, że jego wcześniej zalecane ograniczenia dotyczące udziału rosyjskich sportowców i drużyn nie mają już zastosowania, pod warunkiem przestrzegania odpowiednich przepisów antydopingowych.
Decyzja ta nie oznacza jednak automatycznego powrotu rosyjskich lekkoatletów do zawodów World Athletics. MKOl wyraźnie przyznał, że międzynarodowe federacje sportowe różnie wdrażały jego wcześniejsze zalecenia - od pełnego dopuszczenia do startów, przez status neutralny, aż po całkowite wykluczenie. Każda federacja działa w ramach własnych statutów i przepisów, dlatego World Athletics utrzymało swoją politykę także po zmianie podejścia MKOl. Dodatkowo MKOl poinformował, że o kwestiach protokolarnych, takich jak rosyjska flaga, hymn, barwy i inne oznaczenia narodowe podczas igrzysk olimpijskich, zdecyduje w odpowiednim momencie. Dla lekkoatletyki kluczowe pozostaje zatem to, co postanowi World Athletics oraz - jeśli spór doprowadzi do ostatecznego orzeczenia arbitrażowego - CAS.
Zmiana polityki MKOl daje jednak RusAF szerszy międzynarodowy kontekst dla twierdzenia, że rygorystyczne wykluczenie staje się coraz mniej jednolitym standardem w światowym sporcie. World Athletics może odpowiedzieć, że zalecenia MKOl nie są tym samym co wiążące przepisy poszczególnych międzynarodowych federacji i że Rada wypracowała własne uzasadnienie związane z integralnością zawodów oraz skutkami wojny dla ukraińskiego systemu sportowego. W tym tkwi również jeden z najważniejszych punktów obecnego sporu: jak szeroką swobodę uznania ma międzynarodowa federacja przy określaniu warunków uczestnictwa swoich członków, sportowców i działaczy, gdy przyczyny ograniczenia nie mają charakteru antydopingowego ani dyscyplinarnego w klasycznym rozumieniu, lecz wynikają z wojny i jej wpływu na sport.
Czego RusAF domaga się od arbitrażu
Rosyjska federacja nie opublikowała pełnego tekstu nowego wniosku ani szczegółowej listy podstaw prawnych, na których opiera swoje żądanie. Z publicznie dostępnego komunikatu wynika, że chce zniesienia sankcji wobec samej federacji, przywrócenia możliwości pełnej reprezentacji międzynarodowej oraz, w szerszym ujęciu, powrotu rosyjskich sportowców na arenę międzynarodową. RusAF podaje, że zatrudniła międzynarodowych prawników specjalizujących się w prawie sportowym i postępowaniach przed CAS. W pierwszym postępowaniu z lipca głównym przedmiotem była decyzja o przedłużeniu wykluczenia sportowców z międzynarodowych zawodów, natomiast sierpniowy wniosek dotyczy ograniczeń praw instytucjonalnych federacji i jej wyspecjalizowanych kadr. Z tego powodu kwestie prawne w obu sprawach będą częściowo powiązane, ale nie są całkowicie tożsame.
CAS jest niezależną instytucją arbitrażową z siedzibą w Lozannie, która rozstrzyga spory w międzynarodowym sporcie. Samo złożenie wniosku lub jego przyjęcie pod względem proceduralnym nie oznacza, że arbitraż zaakceptował argumenty wnioskodawcy. W takich postępowaniach kluczowe jest ustalenie, czy istnieje jurysdykcja, czy środek prawny został wniesiony w przewidzianym terminie, które przepisy statutów i regulaminów mają zastosowanie oraz czy kwestionowane środki zostały przyjęte zgodnie z przepisami organizacji i podstawowymi zasadami prawa sportowego. Ponieważ pełne pisma stron nie są publiczne, obecnie nie można wiarygodnie ocenić, na jakie konkretne standardy prawne RusAF będzie się powoływać ani w jaki sposób World Athletics zbuduje swoją obronę poza publicznie wyrażonym zamiarem obrony kwestionowanych sankcji.
Orzeczenie może mieć szersze konsekwencje dla zarządzania sportem
Znaczenie sprawy wykracza poza pytanie, czy rosyjscy sprinterzy, skoczkowie, miotacze lub długodystansowcy będą mogli wrócić do najważniejszych międzynarodowych zawodów. Drugi wniosek bezpośrednio otwiera kwestię udziału krajowej federacji w procesach decyzyjnych, programach specjalistycznych oraz systemie międzynarodowych licencji. Jeśli CAS rozpatrzy meritum tych środków, może oceniać relację między autonomią międzynarodowej federacji sportowej a prawami jej członka, a także proporcjonalność sankcji trwających od kilku lat. Z drugiej strony World Athletics będzie mogło oprzeć się na własnych decyzjach Rady i argumentacji, że wojna ma bezpośrednie skutki dla warunków rywalizacji, możliwości kwalifikacyjnych oraz infrastruktury dostępnej sportowcom z Ukrainy. Ostateczny skutek prawny będzie zależał od brzmienia żądania, przepisów zastosowanych przez panel arbitrażowy i faktów przedstawionych przez strony.
Dla World Athletics decyzja CAS może mieć również znaczenie dla spójności przyszłej polityki wobec państw i federacji dotkniętych wojnami lub innymi poważnymi kryzysami międzynarodowymi. Dla RusAF stawka jest bardziej bezpośrednia: odzyskanie dostępu do międzynarodowych zawodów, organów decyzyjnych, programów edukacyjnych i kwalifikacji zawodowych. Dla sportowców każda zmiana reżimu może wpłynąć na możliwość uzyskiwania międzynarodowych wyników, miejsc w rankingach i szans kwalifikacyjnych w okresie prowadzącym do igrzysk olimpijskich w Los Angeles w 2028 roku. Na razie jednak nie ma oficjalnej decyzji łagodzącej obowiązujący zakaz w lekkoatletyce, a sama zmiana polityki MKOl nie uchyla przepisów World Athletics.
Do 13 sierpnia 2026 roku pozostaje zatem w mocy decyzja World Athletics potwierdzona 3 lipca: rosyjscy i białoruscy lekkoatleci, działacze oraz personel towarzyszący nadal są wykluczeni z międzynarodowego systemu rywalizacji, a federacje na objętych sankcjami obszarach nie mają pełnych praw, które przysługiwałyby im w zwykłych okolicznościach. RusAF odpowiedziała dwoma postępowaniami arbitrażowymi wszczętymi w odstępie około miesiąca i zapowiedziała dalsze kroki prawne. Kolejnym kluczowym momentem będzie decyzja CAS w sprawie wniosków rosyjskiej federacji lub ewentualne rozstrzygnięcie proceduralne określające zakres sporu. Dopóki do tego nie dojdzie, jeden z najbardziej rygorystycznych zakazów wobec rosyjskiego sportu pozostaje w mocy właśnie w lekkoatletyce.
Źródła:
- Russian Athletics Federation (RusAF) - komunikat z 10 sierpnia 2026 roku dotyczący drugiego wniosku do CAS oraz ograniczeń wobec federacji, działaczy i specjalistów (odnośnik)
- Reuters / The Star - relacja na temat nowego wniosku RusAF i odpowiedzi World Athletics na postępowanie arbitrażowe (odnośnik)
- World Athletics - decyzje 241. posiedzenia Rady z 3 lipca 2026 roku dotyczące dalszego obowiązywania sankcji wobec Rosji i Białorusi oraz uzasadnienia związanego z wojną w Ukrainie (odnośnik)
- Russian Athletics Federation (RusAF) - komunikat z 9 lipca 2026 roku dotyczący pierwszego wniosku do CAS przeciwko przedłużeniu zakazu startów rosyjskich lekkoatletów (odnośnik)
- World Athletics - decyzja z marca 2023 roku o przywróceniu RusAF po zawieszeniu antydopingowym przy jednoczesnym utrzymaniu odrębnych sankcji związanych z wojną w Ukrainie (odnośnik)
- World Athletics - dokumenty Rady z marca 2026 roku dotyczące zakończenia trzyletniego programu warunków specjalnych i spełnienia przez RusAF 34 strategicznych wymagań (odnośnik)
- Międzynarodowy Komitet Olimpijski - decyzja z 7 lipca 2026 roku o tymczasowym uchyleniu zawieszenia Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego i zakończeniu stosowania wcześniej zalecanych ograniczeń wobec rosyjskich sportowców (odnośnik)