Ponad 620 tysięcy euro na wzmocnienie kadr w turystyce: 211 stypendystów i 27 projektów szkolnych
Chorwacka turystyka w 2025 roku wchodzi w nową fazę inwestowania w ludzi. Minister turystyki i sportu Tonči Glavina podjął dwie decyzje, dzięki którym na wzmocnienie potencjału kadrowego w turystyce i hotelarstwie oraz gastronomii zapewniono z budżetu państwa ponad 620 tysięcy euro. Chodzi o kontynuację Programu stypendialnego dla zawodów turystycznych oraz hotelarsko-gastronomicznych, a także o finansowanie projektów średnich szkół zawodowych, artystycznych i mieszanych, ukierunkowanych na promocję i wzmacnianie kompetencji potrzebnych do pracy w turystyce. Łącznie 211 nowych stypendystów i 27 projektów szkolnych otrzyma wsparcie finansowe już od roku szkolnego 2025/2026, dzięki czemu państwo chce wysłać młodym ludziom jasny komunikat, że turystyka jest sektorem, w którym mogą budować stabilną i długoterminową karierę.
Co przynoszą nowe decyzje Ministerstwa Turystyki i Sportu
Zgodnie z podjętymi decyzjami na program stypendialny w turystyce oraz hotelarstwie i gastronomii w roku szkolnym i akademickim 2025/2026 przeznaczono 392.460,00 euro. Kwota ta zostanie skierowana na stypendia dla 211 nowych uczniów i studentów kształcących się w zawodach kluczowych dla przedsiębiorstw hotelowych, kempingów, restauracji, barów, obiektów cateringowych, hosteli i biur podróży. W ujęciu miesięcznym z budżetu państwa przeznaczane będzie 39.246,00 euro, przy czym stypendia są wypłacane w trakcie roku nauczania, przy dodatkowych inwestycjach pracodawców, którzy uczestniczą w programie partnersko z ministerstwem.
Druga decyzja dotyczy finansowania projektów średnich szkół zawodowych, artystycznych i mieszanych, ukierunkowanych na promocję i wzmacnianie kompetencji zawodów w turystyce. Na 27 wybranych projektów zapewniono 229.333,83 euro, a kwoty na pojedynczy projekt wynoszą, według dostępnych informacji, od około 4.800 do około 11.000 euro. Łącznie więc na wzmocnienie kadr w turystyce w 2025 roku z budżetu państwa przeznacza się ponad 620.000 euro, co stanowi kontynuację wieloletniego trendu systemowego inwestowania w edukację i promocję zawodów turystycznych oraz hotelarsko-gastronomicznych.
Minister Tonči Glavina podkreśla, że program stypendialny jest realizowany od 2008 roku, a program promocji zawodów od 2009 roku. W tym okresie przez system stypendiów przeszło prawie 3.000 uczniów i studentów, przy ponad 6,7 miliona euro zainwestowanych we współfinansowanie ich edukacji, natomiast na projekty promocji zawodów turystycznych dotychczas przeznaczono ponad 1,2 miliona euro na łącznie 312 projektów szkolnych w całej Chorwacji.
Program stypendialny: od klasy do miejsca pracy w turystyce
Program stypendialny Ministerstwa Turystyki i Sportu opiera się na modelu bliskiej współpracy państwa, instytucji edukacyjnych i pracodawców. W praktyce oznacza to, że dla każdego stypendysty podpisywana jest umowa trójstronna między Ministerstwem, uczniem lub studentem oraz wybranym pracodawcą. W roku szkolnym 2025/2026 zainteresowanie programem wyraziło 42 pracodawców z sektora turystyki oraz hotelarstwa i gastronomii, którzy zgłosili zapotrzebowanie na łącznie 211 nowych stypendystów.
Stypendia są przeznaczone dla młodych ludzi kształcących się w zawodach takich jak kucharz, kelner, hotelarz, recepcjonista, specjalista handlowy turystyki i hotelarstwa, technik turystyki oraz innych profilach ważnych dla funkcjonowania przedsiębiorstw hotelowych, kempingów, restauracji i biur podróży. Podczas nauki stypendyści mają obowiązek regularnie uczęszczać na zajęcia i zdawać egzaminy, a jednocześnie w wybranych firmach odbywają obowiązkowe praktyki zawodowe. W ten sposób uczniowie i studenci wcześnie wchodzą w realny proces pracy, uczą się na konkretnych przykładach i otrzymują możliwość poznania środowiska pracy, w którym po zakończeniu edukacji zostaną zatrudnieni.
Zgodnie z publicznymi naborami ogłoszonymi wcześniej w tym roku, miesięczna kwota stypendium dla uczniów i studentów kierunków turystycznych oraz hotelarsko-gastronomicznych wynosi 266 euro, przy czym Ministerstwo i pracodawca dzielą koszt stypendium. Kwota ta, choć nie jest wysoka w stosunku do przeciętnych kosztów życia, dla wielu rodzin stanowi znaczną ulgę finansową, a młodym ludziom wysyła jasny sygnał, że ich zawody są poszukiwane i cenione. Pracodawcy jednocześnie dzięki programowi otrzymują możliwość wczesnego rozpoznawania, ukierunkowywania i zatrzymywania zmotywowanych młodych kadr.
Po zakończeniu edukacji stypendyści zobowiązują się do podjęcia zatrudnienia u pracodawcy, z którym podpisali umowę, na okres określony warunkami publicznego naboru. W ten sposób łagodzone jest ryzyko, że wykształceni młodzi ludzie po zakończeniu nauki opuszczą sektor albo wyjadą do pracy za granicę, a pracodawcy zyskują ciągłość w planowaniu siły roboczej.
Projekty szkolne: przybliżanie turystyki uczniom szkół podstawowych i wzmacnianie kompetencji uczniów
Druga decyzja Ministerstwa Turystyki i Sportu dotyczy finansowania projektów średnich szkół zawodowych, artystycznych i mieszanych. Projekty te są ukierunkowane na promocję zawodów turystycznych oraz hotelarsko-gastronomicznych, wzmacnianie kompetencji zawodowych i międzyprzedmiotowych uczniów oraz przybliżanie sektora turystyki także uczniom szkół podstawowych, którzy dopiero podejmują decyzję o przyszłym zawodzie. Publiczny nabór przewidywał, że projekty mogą zgłaszać szkoły samodzielnie lub w partnerstwie, przy czym szczególnie zachęca się do współpracy co najmniej dwóch szkół z różnych sektorów edukacyjnych, a także do włączania partnerów stowarzyszonych z sektora publicznego, prywatnego i obywatelskiego.
Wybranych 27 projektów obejmuje szereg działań: od warsztatów dla uczniów szkół podstawowych, dni otwartych i praktycznych demonstracji pracy w hotelach, restauracjach i biurach podróży, po kreatywne wydarzenia, podczas których uczniowie opracowują własne produkty turystyczne, trasy tematyczne, wydarzenia gastronomiczne lub programy kulturalno-turystyczne. Szczególny nacisk kładzie się na pracę zespołową, rozwój ducha przedsiębiorczości i projektowy sposób myślenia, aby uczniowie już w szkolnych ławkach zaczęli postrzegać turystykę jako obszar wielosektorowy, w którym przeplatają się hotelarstwo i gastronomia, kultura, sport, IT, przemysły kreatywne oraz zrównoważony rozwój.
Środki przyznane na poszczególne projekty są różne, ale według dostępnych danych wynoszą od około 4.800 do około 11.000 euro. Dzięki temu szkoły mogą finansować koszty materiałów, podróży, opiekunów merytorycznych, zakupu sprzętu lub organizacji wydarzeń, które możliwie najpełniej pokażą dzieciom i młodzieży, jak wygląda praca w turystyce i jaka wiedza jest naprawdę potrzebna na rynku pracy. W wielu środowiskach takie projekty tworzą również dodatkową wartość dla lokalnej społeczności, ponieważ szkoły współpracują z lokalnymi hotelami, kempingami, rodzinnymi wynajmującymi, wspólnotami turystycznymi, instytucjami kultury i stowarzyszeniami.
Turystyka zależna od siły roboczej: dlaczego inwestycje w kadry są kluczowe
Chorwacka turystyka od lat notuje rekordowe wyniki finansowe, ale jednocześnie mierzy się z chronicznym niedoborem siły roboczej. Dane pokazują, że w 2024 roku w Chorwacji wydano ponad 200 tysięcy zezwoleń na pobyt i pracę dla pracowników zagranicznych, z czego znacząca część była związana właśnie z turystyką oraz hotelarstwem i gastronomią. Szacunki mówią, że w tym roku w działalności turystycznej oraz hotelarsko-gastronomicznej wydano ponad 50 tysięcy zezwoleń na pracę, co jasno pokazuje, jak bardzo sektor opiera się na pracownikach z państw trzecich.
Jednocześnie analizy rynku pracy wskazują, że pracodawcy z roku na rok poszukują coraz większej liczby pracowników sezonowych, podczas gdy krajowa siła robocza jest niewystarczająca, a część młodych ludzi nadal postrzega turystykę przede wszystkim jako pracę sezonową, fizycznie wymagającą i słabo płatną. W takim kontekście program stypendialny i projekty szkolne stanowią próbę systemowej zmiany obrazu sektora - od czysto sezonowego zarobku ku perspektywie stabilnej kariery, awansu i uczenia się przez całe życie.
Inwestowanie w rozwój krajowych kadr jest ważne także z punktu widzenia długoterminowej zrównoważoności turystyki. Pracownicy zagraniczni stali się koniecznością, ale bez wystarczającej liczby wykształconych krajowych specjalistów trudno zapewnić jakość usług, rozumienie lokalnej kultury, języka i specyficznych potrzeb destynacji. W tym sensie stypendia i projekty szkolne można postrzegać jako uzupełnienie szerszej polityki państwa, które próbuje zrównoważyć potrzebę dodatkowej siły roboczej ze strategicznym wzmacnianiem krajowej wiedzy i umiejętności.
Powiązanie z Krajowym Planem Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz strategią zrównoważonej turystyki
Działania Ministerstwa Turystyki i Sportu związane ze stypendiami i projektami szkolnymi wpisują się w szersze ramy reform i inwestycji przewidzianych Krajowym Planem Odbudowy i Zwiększania Odporności (NPOO) oraz w proces opracowywania Strategii zrównoważonej turystyki do 2030 roku. Chorwacki NPOO uznaje turystykę za jeden z kluczowych sektorów długoterminowego wzrostu, ze szczególnym naciskiem na zieloną i cyfrową transformację oraz podnoszenie jakości oferty.
Ministerstwo Turystyki i Sportu w ramach NPOO prowadzi reformę sektora turystycznego i inwestycje ukierunkowane na rozwój zrównoważonej, innowacyjnej i odpornej turystyki, przy czym część środków przeznaczona jest właśnie na wzmacnianie potencjału ludzkiego. Łącznie na turystykę w ramach NPOO przewidziano około 2,2 miliarda kun, a projekty mają przyczynić się do zmniejszenia sezonowości, decentralizacji turystyki, cyfryzacji procesów oraz wzmacniania zielonej infrastruktury.
W tym kontekście stypendia i projekty szkolne nie są jedynie społecznym środkiem wsparcia dla uczniów, lecz także długoterminową inwestycją w kompetencje, które będą potrzebne do zarządzania destynacjami, rozwoju zrównoważonych produktów, wykorzystywania nowych technologii, energooszczędnego funkcjonowania obiektów, gospodarowania odpadami czy tworzenia nowych form turystyki selektywnej. Młodzi ludzie, którzy dziś kształcą się w zawodach turystycznych oraz hotelarsko-gastronomicznych, jutro powinni być nośnikami zmian oczekiwanych od sektora - od większej wartości dodanej i mniejszej presji na środowisko po lepszą równowagę między życiem lokalnej ludności a popytem turystycznym.
Jak projekty szkolne zmieniają postrzeganie zawodów turystycznych
Jednym z celów programu promocji i wzmacniania kompetencji zawodów w turystyce jest zmiana postrzegania tego sektora przez dzieci i młodzież. W licznych projektach szkół średnich nacisk kładzie się na kreatywność, pracę zespołową i możliwość samodzielnego tworzenia produktów turystycznych przez uczniów - od tras tematycznych przez historyczne centra miast po opowieści gastronomiczne łączące lokalne składniki, tradycję i współczesne trendy kulinarne.
Poprzez takie działania uczniowie uczą się, jak opracować i zaprezentować program turystyczny, jak obliczyć podstawowe koszty, w jaki sposób komunikować się z gośćmi, ale także jak współpracować z lokalnymi partnerami - gospodarstwami rodzinnymi, instytucjami kultury, klubami sportowymi lub wspólnotami turystycznymi. W ten sposób turystyka przedstawiana jest jako złożony system, w którym równie ważni są kucharz w kuchni, recepcjonista na pierwszej linii kontaktu z gościem, specjalista marketingu zarządzający kampaniami online i przewodnik turystyczny przekazujący opowieści o destynacji.
Szczególnie ważne jest to, że w projekty aktywnie włączani są także uczniowie szkół podstawowych - czy to jako uczestnicy warsztatów i prezentacji, czy jako publiczność podczas wydarzeń organizowanych przez uczniów szkół średnich. W ten sposób już w wieku 13 lub 14 lat próbuje się zapoznać młodych ludzi z realnymi możliwościami, jakie oferują zawody turystyczne oraz hotelarsko-gastronomiczne, zamiast pozwalać, by decyzję o wyborze szkoły podejmowali wyłącznie na podstawie stereotypów i uprzedzeń.
Stypendia jako narzędzie motywacyjne zatrzymywania młodych ludzi w Chorwacji
Obok promocji zawodów, komponent finansowy programu ma ważną rolę motywacyjną. W warunkach, w których młodzi ludzie łatwo rozważają wyjazd za granicę, stypendia połączone z jasną perspektywą zatrudnienia mogą być decydującym czynnikiem w decyzji o budowaniu kariery w Chorwacji. Miesięczna kwota stypendium nie jest duża, ale w połączeniu z praktycznym doświadczeniem, możliwością awansu w ramach przedsiębiorstw hotelowych i faktem, że są to zawody poszukiwane, dla wielu stanowi silną zachętę do wyboru właśnie sektora turystyki.
Fakt, że przez program stypendialny przeszło już prawie 3.000 stypendystów, świadczy o ciągłości i rozpoznawalności tego działania. Przez lata powstała swoista baza alumni byłych stypendystów, z których wielu pozostało w sektorze i awansowało na stanowiska kierownicze w hotelach, biurach podróży lub zarządzaniu destynacją. Chociaż nie istnieje jednolita publiczna statystyka, która precyzyjnie śledziłaby ich ścieżki kariery, doświadczenia pracodawców wskazują, że duża część stypendystów pozostaje w zawodzie, co dodatkowo potwierdza, że program ma długoterminowy efekt.
Biorąc pod uwagę, że Chorwacja nadal mierzy się z dużą liczbą pracowników zagranicznych w turystyce oraz hotelarstwie i gastronomii, ale także ze spadkiem ogólnej liczby wydanych zezwoleń na pracę w stosunku do szczytu z poprzednich lat, inwestowanie w krajowe kadry zyskuje dodatkową wagę. W perspektywie zwiększenie liczby stypendiów i rozszerzenie programu na nowe zawody - na przykład wyspecjalizowane zawody cyfrowe, IT lub związane ze zrównoważoną turystyką - mogłoby być jednym ze sposobów ograniczenia zależności sektora od importowanej siły roboczej.
Ile znaczy 620 tysięcy euro w stosunku do potrzeb sektora?
Choć kwota ponad 620.000 euro jest znacząca dla uczniów, studentów i szkół, które bezpośrednio odczują korzyści programu, jest ona stosunkowo skromna w porównaniu z łącznymi przychodami i inwestycjami w turystyce. Chorwacka turystyka rocznie osiąga miliardy euro przychodów, a kwestie siły roboczej, warunków pracy, płac i zakwaterowania pracowników sezonowych należą do głównych wyzwań, których nie da się rozwiązać samymi stypendiami i projektami szkolnymi.
Mimo to stypendia i projekty szkolne mają szczególną wartość właśnie dlatego, że są skierowane na początek ścieżki edukacyjnej i zawodowej. Nie rozwiązują wszystkich strukturalnych problemów rynku pracy, ale mogą zmienić sposób, w jaki młodzi ludzie zdobywają informacje o sektorze, jak postrzegają szkoły turystyczne oraz hotelarsko-gastronomiczne i jak wcześnie zaczynają przygotowywać się do konkretnych zawodów. W połączeniu z innymi działaniami - od zachęt podatkowych i inwestycji w zakwaterowanie pracowników po wzmacnianie szkolnictwa zawodowego i reformę systemu zezwoleń na pracę dla cudzoziemców - takie programy mogą być ważnym ogniwem w tworzeniu konkurencyjnego i zrównoważonego systemu turystycznego.
Ministerstwo Turystyki i Sportu podkreśla, że "wykwalifikowani i zmotywowani ludzie są fundamentem konkurencyjnej i zrównoważonej turystyki" oraz że poprzez programy stypendialne i promocji zawodów chce zapewnić, aby przyszłe pokolenia miały zarówno wiedzę, jak i jasną perspektywę zatrudnienia. To, w jakim stopniu cel ten rzeczywiście zostanie osiągnięty, będzie zależeć od tego, czy programy będą kontynuowane i dodatkowo rozszerzane, czy jednocześnie będą poprawiane warunki pracy w sektorze oraz czy destynacje będą mogły zaoferować młodym ludziom nie tylko pracę sezonową, ale także dobre życie przez cały rok.
Źródła:
- Ministerstwo Turystyki i Sportu - komunikat "Przyznano ponad 620.000 euro na wzmocnienie kadr w turystyce" (link)
- Ministerstwo Turystyki i Sportu - Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności - Rozwój zrównoważonej, innowacyjnej i odpornej turystyki (link)
- Poslovni dnevnik - "Ministerstwo przeznacza ponad 621 tysięcy euro na stypendia i projekty w turystyce" (link)
- Novi list / inne media - artykuły o publicznym naborze na stypendia dla zawodów turystycznych i kwocie stypendium 266 euro miesięcznie (link)
- Regionalne agencje rozwoju i instytucje żupanii - ogłoszenia o publicznym naborze dla średnich szkół zawodowych i artystycznych na promocję i wzmacnianie kompetencji zawodów zawodowych i artystycznych dla turystyki w 2025 roku (link)
- Specjalistyczne portale i analizy - dane o liczbie zezwoleń na pracę dla cudzoziemców w turystyce oraz hotelarstwie i gastronomii w Chorwacji w latach 2024 i 2025 (link)