UEFA ukarała Marseille i Romę za naruszenie zasad finansowych, siedem klubów wychodzi z reżimu ugody
Pierwsza Izba Klubowego Organu Kontroli Finansowej UEFA, znanego jako CFCB, zakończyła ocenę klubów, które w sezonie 2025/26 musiały spełnić specjalne cele finansowe wynikające z wcześniejszych porozumień ugodowych. Według komunikatu UEFA z 17 czerwca 2026 roku najostrzejsza decyzja dotyczyła Olympique de Marseille, na który nałożono łączną karę w wysokości 10 milionów euro oraz ograniczenie rejestracji nowych zawodników na liście A w rozgrywkach UEFA w sezonie 2026/27. Klub z południa Francji nie spełnił końcowego celu ugody, ponieważ według oceny CFCB nie był zgodny z zasadą dotyczącą wyniku z działalności piłkarskiej za okres obejmujący sprawozdania finansowe zakończone w 2023, 2024 i 2025 roku. UEFA jednocześnie wskazała, że przy wymierzaniu środków wzięła pod uwagę ograniczony zakres naruszenia, ale także znaczny i nieoczekiwany spadek przychodów z krajowych praw telewizyjnych, który dotyka francuskie kluby w sezonie 2025/26 i utrzymuje się w sezonie 2026/27.
Decyzja jest ważna, ponieważ nie stanowi wyłącznie sankcji finansowej, lecz także ostrzeżenie przed sportowymi konsekwencjami, jeśli sytuacja się nie poprawi. Według UEFA Marseille grozi wykluczenie z pierwszych kolejnych klubowych rozgrywek UEFA, do których zakwalifikowałoby się w następnych trzech sezonach, jeśli w sezonie 2026/27 nie spełni celu związanego z wynikiem z działalności piłkarskiej. Środek ten ma charakter warunkowy, co oznacza, że klub nie został w tym momencie automatycznie usunięty z europejskich rozgrywek, ale wchodzi w kolejny cykl monitorowania z jasnym progiem finansowym, który musi osiągnąć. Dodatkowe ograniczenie rejestracji nowych zawodników na liście A bezpośrednio odnosi się do możliwości zgłoszenia kadry na mecze europejskie, więc może wpłynąć na planowanie okna transferowego i strukturę zespołu.
Marseille ukarane z dwóch powodów
W przypadku Olympique de Marseille kara składa się z dwóch odrębnych elementów. Według komunikatu UEFA Pierwsza Izba CFCB nałożyła na klub karę w wysokości 6 milionów euro za niespełnienie końcowego celu z porozumienia ugodowego i brak zgodności z zasadą dotyczącą wyniku z działalności piłkarskiej. Zasada ta, według wyjaśnienia UEFA dotyczącego systemu zrównoważenia finansowego, zastąpiła wcześniejszą koncepcję wymogu break-even i analizuje relację między odpowiednimi przychodami a odpowiednimi kosztami w okresie monitorowania. Klub może mieć nadwyżkę lub deficyt, ale deficyt musi pozostać w granicach dozwolonego odchylenia albo zostać pokryty w sposób przewidziany przepisami. W przypadku Marseille CFCB uznał, że końcowy cel ugody nie został osiągnięty.
Druga część sankcji dotyczy zasady kosztów kadry. UEFA podała, że za rok kalendarzowy 2025 Marseille zgłosiło wskaźnik kosztów kadry powyżej dozwolonych 70 procent, za co nałożono na klub dodatkową karę w wysokości 4 milionów euro. Zgodnie z przepisami UEFA dotyczącymi licencjonowania klubów i zrównoważenia finansowego wskaźnik kosztów kadry nie może przekraczać wyznaczonej granicy 70 procent. Do tego wskaźnika, według publicznych wyjaśnień UEFA, wlicza się koszty wynagrodzeń zawodników i trenerów, wydatki transferowe oraz opłaty dla agentów w relacji do przychodów klubu. Zasada została wprowadzona stopniowo po reformie nadzoru finansowego: próg wynosił 90 procent w sezonie 2023/24, 80 procent w sezonie 2024/25, a od sezonu 2025/26 obowiązuje stała granica 70 procent.
Taka konstrukcja kary pokazuje, że CFCB zarzucił Marseille nie tylko jedno odstępstwo od planu, lecz połączenie niespełnionego celu wynikowego i nadmiernego udziału kosztów kadry. W praktyce klub musi jednocześnie pracować nad poprawą wyniku finansowego i obniżeniem wydatków związanych z kadrą piłkarską. Może to oznaczać ostrożniejsze inwestowanie w nowe kontrakty, większy nacisk na sprzedaż zawodników, inne rozłożenie zobowiązań transferowych lub wzmocnienie przychodów, ale UEFA w komunikacie nie wskazała konkretnych działań biznesowych, które klub musi podjąć. Kluczowym mierzalnym warunkiem jest zgodność z celem dotyczącym wyniku z działalności piłkarskiej w sezonie 2026/27, ponieważ właśnie z tym warunkiem powiązany jest możliwy zakaz występu w jednych europejskich rozgrywkach.
Roma otrzymała łączną karę w wysokości 6 milionów euro
AS Roma również pozostaje pod szczególną obserwacją finansowego nadzoru UEFA, choć jej przypadek opisano łagodniej niż przypadek Marseille. Według komunikatu CFCB rzymski klub nieznacznie przekroczył cel pośredni ustalony dla roku finansowego kończącego się w 2025 roku i z tego powodu został ukarany kwotą 2 milionów euro. Ponadto UEFA ustaliła, że Roma za rok kalendarzowy 2025 zgłosiła wskaźnik kosztów kadry powyżej 70 procent, dlatego nałożono na nią dodatkową karę w wysokości 4 milionów euro. Łączna kara wynosi więc 6 milionów euro.
Różnica między Marseille a Romą jest ważna dla zrozumienia wagi decyzji. Marseille nie spełniło końcowego celu ugody i otrzymało warunkową groźbę wykluczenia z jednych europejskich rozgrywek, podczas gdy Roma, według sformułowania UEFA, przekroczyła cel pośredni i pozostaje klubem, który będzie nadal monitorowany w kolejnym okresie. Nie oznacza to, że kara dla Romy jest nieistotna: dodatkowe 4 miliony euro za naruszenie zasady kosztów kadry pokazuje, że UEFA coraz bardziej zdecydowanie stosuje nowy system kontroli wydatków na zespół. Dla klubów, które chcą być konkurencyjne w europejskich rozgrywkach, największym wyzwaniem nie jest już tylko pokrycie całkowitych strat, lecz także wykazanie, że wzrost płac, amortyzacji transferów i powiązanych kosztów pozostaje w rozsądnej relacji do przychodów.
Roma będzie więc musiała w kolejnym okresie zrównoważyć ambicje sportowe i ograniczenia finansowe. UEFA nie wskazała w komunikacie zakazu rejestracji zawodników ani warunkowego wykluczenia dla rzymskiego klubu, ale jasno zaznaczyła, że Pierwsza Izba CFCB będzie nadal monitorować kluby pozostające w reżimie ugody w sezonie 2026/27. Taki nadzór w praktyce oznacza, że wyniki finansowe, wydatki na kadrę i realizacja uzgodnionych celów nie będą oceniane wyłącznie retroaktywnie, lecz także jako warunek wyjścia z reżimu ugody. Dla klubów z wysokimi wynagrodzeniami i stałą presją wyników w rozgrywkach krajowych i europejskich staje się to jednym z kluczowych elementów zarządzania.
Siedem klubów spełniło zobowiązania i wychodzi z reżimu ugody
Tą samą decyzją UEFA potwierdziła także pozytywne wyniki dla siedmiu klubów, które były objęte porozumieniami ugodowymi. Według CFCB AC Milan, AS Monaco, Beşiktaş, FC Internazionale Milano, Paris Saint-Germain, Royal Antwerp i Trabzonspor spełniły końcowy cel ugody, ponieważ dostosowały się do zasady dotyczącej wyniku z działalności piłkarskiej w sezonie 2025/26, za okres monitorowania obejmujący lata sprawozdawcze zakończone w 2023, 2024 i 2025 roku. Dlatego kluby te wyszły z reżimu ugody. Dla nich nie oznacza to całkowitego zakończenia nadzoru finansowego UEFA, ponieważ zasady zrównoważenia finansowego nadal obowiązują wszystkie kluby uczestniczące w rozgrywkach UEFA, ale oznacza, że nie są już związane szczególnymi celami z wcześniejszych porozumień ugodowych.
Taki rezultat jest szczególnie ważny dla klubów o dużych europejskich ambicjach, ponieważ wyjście z reżimu ugody usuwa dodatkowy poziom nadzoru i potencjalnych sankcji związanych z wcześniejszymi niezgodnościami. Milan, Inter i PSG należą do globalnie najbardziej znanych klubów objętych tą grupą, podczas gdy Monaco, Beşiktaş, Royal Antwerp i Trabzonspor reprezentują różne finansowe i rynkowe modele europejskiego futbolu. Decyzja UEFA pokazuje, że reżim ugody nie jest stosowany wyłącznie wobec największych lig, lecz także wobec klubów z różnych systemów krajowych, które poprzez europejskie rozgrywki wchodzą w te same ramy regulacyjne. W tym sensie ocena CFCB jest jednym z instrumentów, za pomocą których UEFA stara się ujednolicić minimalne zasady finansowego postępowania w rozgrywkach pod swoim auspicjami.
Wyjście wymienionych klubów z reżimu ugody wysyła również sygnał, że porozumienia CFCB nie muszą być trwałym ograniczeniem, lecz stanowią ramy czasowe, w których klub musi wykazać powrót do zgodności z przepisami. Zgodnie z zasadami proceduralnymi CFCB porozumienia ugodowe mogą obejmować cele, ograniczenia sportowe, terminy i środki dyscyplinarne, a ich celem jest doprowadzenie klubu do zgodności z przepisami dotyczącymi licencjonowania i zrównoważenia finansowego. Gdy klub spełni uzgodnione cele, może wyjść z tego reżimu. Gdy ich nie spełni, jak w przypadku Marseille i częściowo Romy, CFCB może aktywować lub nałożyć dodatkowe środki.
Co właściwie mierzy system zrównoważenia finansowego UEFA
UEFA przedstawiła nowe ramy zrównoważenia finansowego jako następcę wcześniejszego finansowego fair play, z naciskiem na wypłacalność, stabilność i kontrolę kosztów. Według wyjaśnienia UEFA przepisy mają kilka celów: zachęcać kluby do działania na podstawie własnych przychodów, chronić wierzycieli, zwiększać przejrzystość, ograniczać nadmierne wydatki i długoterminowo chronić zrównoważony rozwój europejskiej piłki klubowej. CFCB jest organem nadzorującym stosowanie tych zasad, a jego decyzje mogą obejmować ostrzeżenia, kary pieniężne, wstrzymanie przychodów z rozgrywek UEFA, ograniczenia rejestracji zawodników, zakazy rejestracji nowych zawodników, wykluczenia z rozgrywek oraz inne środki dyscyplinarne przewidziane przepisami.
Zasada dotycząca wyniku z działalności piłkarskiej analizuje odpowiednie przychody i koszty w okresie monitorowania, natomiast zasada kosztów kadry wyznacza granicę dla stosunku najbardziej wrażliwych wydatków sportowych do przychodów. Te dwie zasady działają razem. Pierwsza jest ukierunkowana na szerszą stabilność działalności, a druga na kontrolę najszybciej rosnących kosztów w zawodowym futbolu. Klub może mieć wysokie przychody, ale jeśli zbyt duża część tych przychodów trafia na płace, transfery i opłaty dla agentów, może naruszyć zasadę kosztów kadry. Odwrotnie, klub może być ostrożniejszy w wydatkach na kadrę, ale mimo to nie spełnić celu dotyczącego wyniku z działalności piłkarskiej, jeśli ogólna struktura przychodów i kosztów nie jest zrównoważona.
Dla kibiców i rynku zawodników najbardziej widoczną konsekwencją tych zasad są często ograniczenia w oknach transferowych. Ograniczenie rejestracji na liście A nie musi koniecznie oznaczać, że klub nie może sprowadzać zawodników, ale może oznaczać, że nie może zgłosić ich wszystkich do rozgrywek UEFA, jeśli nie spełni warunków. W ten sposób zasada finansowa staje się bezpośrednią kwestią sportową: trener i pion sportowy muszą planować kadrę, wiedząc, że ramy regulacyjne mogą wpłynąć na liczbę i profil zawodników dostępnych na mecze europejskie. W przypadku Marseille ten element jest szczególnie podkreślony, ponieważ UEFA wyraźnie wskazała ograniczenie rejestracji nowych zawodników na sezon 2026/27.
Francuskie przychody telewizyjne jako okoliczność łagodząca, ale nie wyjątek
Szczególna część decyzji UEFA dotyczy kontekstu francuskiej piłki nożnej. CFCB przy ocenie Marseille wskazał, że wziął pod uwagę znaczny i nieoczekiwany spadek przychodów z krajowych praw telewizyjnych, który dotyka francuskie kluby w sezonie 2025/26 i utrzymuje się w sezonie 2026/27. Według raportów międzynarodowych mediów i publikacji branżowych francuska liga zawodowa w ostatnich sezonach przechodziła niestabilny okres związany z krajowymi prawami audiowizualnymi, w tym z rozwiązaniem lub zmianą porozumień z platformą DAZN i przejściem w stronę innego modelu dystrybucji meczów Ligue 1. UEFA w swojej decyzji nie analizowała szczegółowo umów komercyjnych, ale wskazała spadek krajowych przychodów jako okoliczność, którą uwzględniła przy wymierzaniu środków.
Ta okoliczność wyraźnie wpłynęła na ton decyzji, ale nie usunęła odpowiedzialności klubu. Marseille nadal zostało ukarane, otrzymało ograniczenie rejestracji zawodników i warunkową groźbę wykluczenia, jeśli nie spełni celu w sezonie 2026/27. Pokazuje to, jak CFCB odróżnia zewnętrzne wstrząsy rynkowe od ostatecznego obowiązku klubu dostosowania się do przepisów. W europejskim futbolu przychody z praw telewizyjnych odgrywają kluczową rolę w planowaniu budżetów, wynagrodzeń i transferów, ale system UEFA nie przewiduje automatycznego wyjątku z powodu spadku konkretnego źródła przychodów. Zamiast tego regulator może uwzględnić taką okoliczność przy wymierzaniu sankcji, podczas gdy klub nadal musi wykazać zrównoważenie działalności.
Dlaczego decyzja jest ważna dla europejskiego rynku klubowego
Decyzje dotyczące Marseille, Romy i klubów, które wyszły z reżimu ugody, zapadają w momencie, gdy europejski futbol mierzy się ze wzrostem wynagrodzeń, wysoką inflacją opłat transferowych i coraz większymi różnicami między ligami. System zrównoważenia finansowego UEFA próbuje ograniczyć ryzyko finansowania sportowej konkurencyjności długoterminowo niezrównoważonymi stratami. Dla dużych klubów zasady oznaczają, że inwestycje w drużynę muszą być zgodne z przychodami, wkładami właścicielskimi i dozwolonymi odchyleniami. Dla małych i średnich klubów powinny one zmniejszyć presję na podążanie za finansowym tempem bogatszych konkurentów kosztem własnej stabilności.
Przypadek Marseille pokazuje, że kara może łączyć element finansowy, sportowy i warunkowy. Przypadek Romy pokazuje, że nawet łagodniejsze przekroczenie celu pośredniego może prowadzić do wielomilionowych sankcji, zwłaszcza jeśli jednocześnie naruszono zasadę kosztów kadry. Przykłady Milanu, Monaco, Beşiktaşu, Interu, PSG, Royal Antwerp i Trabzonsporu pokazują, że kluby mogą wyjść z reżimu ugody, jeśli spełnią uzgodnione cele. Dla UEFA jest to okazja, by pokazać, że system nie jest ukierunkowany wyłącznie na karanie, lecz także na powrót klubów do zgodności z przepisami.
Pierwsza Izba CFCB zapowiedziała, że będzie nadal monitorować kluby pozostające pod porozumieniami ugodowymi w sezonie 2026/27. Dla Marseille okres ten będzie decydujący, ponieważ niespełnienie celu może aktywować zakaz udziału w jednych klubowych rozgrywkach UEFA, do których klub w przeciwnym razie zakwalifikowałby się w następnych trzech sezonach. Dla Romy kolejny cykl monitorowania będzie okazją do wykazania zgodności z celami pośrednimi i zasadą kosztów kadry. Dla reszty europejskiego rynku przekaz jest jasny: zasady finansowe coraz bardziej przesuwają się z tła zarządzania do centrum planowania sportowego, ponieważ wpływają na kary, rejestrację zawodników i dostęp do najważniejszych rozgrywek kontynentalnych.
Źródła:
- UEFA – oficjalny komunikat o ocenie klubów objętych porozumieniami ugodowymi w sezonie 2025/26 (link)
- UEFA – przegląd roli Klubowego Organu Kontroli Finansowej, jego uprawnień i możliwych środków dyscyplinarnych (link)
- UEFA – wyjaśnienie systemu zrównoważenia finansowego, zasady dotyczącej wyniku z działalności piłkarskiej i zasady kosztów kadry (link)
- UEFA Documents – artykuł 94 przepisów UEFA dotyczących licencjonowania klubów i zrównoważenia finansowego na 2025 rok, z granicą 70 procent dla wskaźnika kosztów kadry (link)
- UEFA Documents – artykuł 15 zasad proceduralnych CFCB dotyczących porozumień ugodowych i konsekwencji ich naruszenia (link)
- Reuters / The Star – depesza agencyjna o sankcjach wobec Marseille, ograniczeniu listy A i kontekście europejskich rozgrywek (link)