LA28 ogłosiło Olimpiadę Kulturalną: program kulturalny Igrzysk w Los Angeles będzie opierał się na miastach, hrabstwie i lokalnych partnerach
Organizatorzy Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich Los Angeles 2028 rozpoczęli nową fazę przygotowań do kulturalnej części Igrzysk, zapowiadając, że Olimpiada Kulturalna LA28 będzie kształtowana we współpracy z lokalnymi miastami, instytucjami regionalnymi, organizacjami kulturalnymi i artystami z południowej Kalifornii. Chodzi o program, który powinien odbywać się w roku poprzedzającym Igrzyska oraz w trakcie samego okresu olimpijskiego i paraolimpijskiego, przy czym LA28 podkreśla treści edukacyjne, wspólnotowe i inkluzywne, przeznaczone dla szerokiego grona uczestników. Chociaż na razie nie opublikowano szczegółowego kalendarza wydarzeń, oficjalne zapowiedzi pokazują, że nacisk zostanie położony na połączenie wielkiego wydarzenia sportowego z infrastrukturą kulturalną Los Angeles, hrabstwa Los Angeles i szerszego regionu. Takie podejście odpowiada specyficznemu charakterowi gospodarza: Los Angeles nie jest tylko jednym centrum miejskim, lecz ogromną metropolitalną całością, w której życie kulturalne odbywa się poprzez sieć dzielnic, miast, organizacji non-profit, muzeów, przestrzeni performatywnych, przemysłu filmowego i muzycznego, sztuki publicznej oraz programów edukacyjnych.
Olimpiada Kulturalna w systemie olimpijskim nie jest dekoracją towarzyszącą, lecz oficjalnym segmentem kulturalnym Igrzysk. W praktyce w ostatnich dekadach rozwinęła się jako program festiwalowy i publiczny, który umożliwia gospodarzowi pokazanie własnej tożsamości poza arenami sportowymi poprzez sztukę, dziedzictwo, edukację i wymianę kulturalną. Los Angeles wyraźnie chce ustawić ten segment w sposób zdecentralizowany, z silnym oparciem na istniejących lokalnych możliwościach. Jest to zrozumiałe w okolicznościach, w których organizatorzy równolegle finalizują szereg kwestii operacyjnych: harmonogram zawodów, sprzedaż biletów, zamówienia, program wolontariatu, plany transportowe, współpracę z miastami-gospodarzami i szerszą koncepcję dziedzictwa Igrzysk. Dlatego program kulturalny na tym etapie opisywany jest bardziej jako ramy i partnerstwo niż jako ostateczna lista koncertów, wystaw, warsztatów, instalacji publicznych lub festiwali.
Maria Arena Bell przejmuje wiodącą rolę w programie kulturalnym
LA28 powołało Marię Arenę Bell, producentkę, scenarzystkę, filantropkę kulturalną i byłą szefową treści telewizyjnych, na przewodniczącą Olimpiady Kulturalnej; na tej funkcji będzie pracować jako nieopłacana wolontariuszka komitetu organizacyjnego. Według komunikatu LA28 Bell będzie współpracować z miejskim Departamentem ds. Kultury Los Angeles, Departamentem Sztuki i Kultury hrabstwa Los Angeles, instytucjami partnerskimi, organizacjami społecznymi i twórcami. Jej zadanie obejmuje zgromadzenie zespołu profesjonalistów artystycznych, kuratorów, edukatorów i rzeczników, którzy powinni przekształcić ogólną koncepcję w możliwy do realizacji program. Sama zapowiedź nie przynosi wyczerpującej listy projektów, ale jasno ustanawia przekaz polityczny i organizacyjny: kulturalna część Igrzysk nie zostanie powierzona tylko jednemu centralnemu organowi, lecz będzie rozwijana poprzez model współpracy.
Taki model odzwierciedla szerszą strategię LA28, która w przygotowaniach często podkreśla lokalne społeczności i korzyści regionalne. Organizatorzy utworzyli już grupy robocze z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, organizacji non-profit i ekspertów ze społeczności, aby planowanie Igrzysk obejmowało różne perspektywy. W gospodarczej części przygotowań LA28 ogłosiło również cel, aby 75 procent adresowalnych wydatków na zamówienia było kierowane do szerszego regionu Los Angeles, a 25 procent do małych przedsiębiorstw. Chociaż zamówienia i program kulturalny różnią się funkcją, oba elementy pokazują tę samą logikę: Igrzyska mają zostać przedstawione jako wydarzenie, które nie odbywa się tylko w arenach sportowych, lecz jako projekt przelewający się do lokalnej gospodarki, przestrzeni publicznej, edukacji i sektora kultury.
Co Olimpiada Kulturalna oznacza w praktyce
Olimpiady Kulturalne mają długą historię w ruchu olimpijskim. We wczesnych dekadach nowoczesnych Igrzysk dyscypliny artystyczne były częścią programu konkursowego, natomiast od połowy XX wieku wymiar kulturalny stopniowo rozwijał się w program festiwalowy, który celebruje lokalną sztukę i życie kulturalne miasta-gospodarza oraz otaczającego regionu. W swojej współczesnej formie jest to oficjalna artystyczna i kulturalna część Igrzysk, którą komitet organizacyjny przygotowuje w partnerstwie z miastem-gospodarzem i właściwymi instytucjami. Los Angeles ma pod tym względem szczególnie złożone zadanie, ponieważ jego obrazu kulturowego nie da się sprowadzić do kilku reprezentacyjnych instytucji. Obejmuje on przemysł hollywoodzki, scenę niezależną, gatunki muzyczne powstałe w dzielnicach, murale publiczne, architekturę, taniec, literaturę, tradycje kulinarne, społeczności migranckie, szkoły artystyczne i liczne organizacje działające poza komercyjnym centrum rozrywki.
Dlatego zapowiedziany nacisk na miasta i partnerów regionalnych można odczytywać jako próbę uniknięcia nadmiernie scentralizowanego obrazu kulturowego Los Angeles. Hrabstwo Los Angeles już na swoich oficjalnych stronach wskazuje miasta i partnerów rozwijających własne przygotowania, w tym West Hollywood, Long Beach i Santa Monicę, a także regionalnych aktorów związanych z transportem, dziedzictwem sportowym i programami kulturalnymi. Long Beach będzie odgrywać ważną rolę jako miasto-gospodarz wybranych wydarzeń olimpijskich i paraolimpijskich, Santa Monica rozwija inicjatywę CELEBRATE28 w celu wzmocnienia lokalnego zaangażowania, a West Hollywood poprzez plan Bronze Silver Gold zarysowało własną wizję kulturalną. W tej mozaice Olimpiada Kulturalna LA28 może stać się wspólnym mianownikiem dla szeregu wydarzeń, które będą powstawać na różnych poziomach, od wielkich instytucji po projekty w dzielnicach.
Miasto i hrabstwo już rozwijają ramy kulturalne na 2028 rok.
Miasto Los Angeles i hrabstwo Los Angeles weszły w przygotowania przed formalnym przedstawieniem szczegółowego programu. Miejski Departament ds. Kultury podaje, że program na 2028 rok powinien zwiększyć widoczność różnorodności miasta, wzmocnić równość kulturalną i inkluzję, zachęcić do wymiany kulturalnej, rozwijać edukację artystyczną młodzieży, wesprzeć gospodarkę sektora artystycznego i pozostawić dziedzictwo, które przetrwa po Igrzyskach. W dokumentach planowania miejskiego podkreśla się, że DCA od 2023 roku współpracowało z kierownictwem Olimpiady Kulturalnej LA28 i hrabstwowym Departamentem Sztuki i Kultury, aby uzgodnić cele miejskie, regionalne i globalne. Wizja programowa na okres 2026 – 2032 mówi o przedstawieniu lokalnej twórczości artystycznej globalnej publiczności, wzmacnianiu różnorodnych doświadczeń kulturowych, rozszerzaniu dostępu do sztuki oraz zachęcaniu do partnerstw, dyplomacji kulturalnej, zrównoważonego rozwoju i gospodarki kreatywnej.
Hrabstwo Los Angeles przeprowadziło również szereg konsultacji z sektorem kultury. Oficjalne informacje hrabstwa wskazują cyfrowe i osobiste spotkania z artystami, organizacjami i innymi interesariuszami, wraz z raportem o ustaleniach i rekomendacjach uzyskanych z tych rozmów. Ten proces jest ważny, ponieważ programy kulturalne wielkich wydarzeń sportowych często napotykają pytanie, komu właściwie służą: turystom, międzynarodowym delegacjom, sponsorom, lokalnym mieszkańcom, artystom czy instytucjom. Los Angeles próbuje odpowiedzieć kombinacją wielkich globalnych ram i lokalnego rozgałęzienia. Otwarte pozostaje jednak pytanie, na ile program będzie finansowo dostępny dla mniejszych organizacji, jak będą wybierane projekty, ile środków publicznych zostanie włączonych i czy wydarzenia kulturalne dotrą do społeczności, które zwykle pozostają poza wielkimi międzynarodowymi manifestacjami.
Związek z Paryżem 2024 jako test dla Los Angeles
Przygotowania do programu kulturalnego LA28 nie rozpoczęły się w izolacji. Los Angeles, hrabstwo Los Angeles, Paryż i departament Seine-Saint-Denis rozwinęły wymianę kulturalną związaną z Igrzyskami w Paryżu 2024 i Los Angeles 2028. Według danych hrabstwa Los Angeles współpraca ta obejmowała wizyty delegacji w 2023 roku, rozmowy o strategiach kulturalnych w dzielnicach, równości kulturalnej, różnorodności, infrastrukturze artystycznej, obiektach kultury, odnowie przestrzeni poprzez sztukę i włączeniu społecznym. W ramach Paryża 2024 zrealizowano również projekty współpracy, które służyły jako swoiste laboratorium dla Los Angeles: od programów muralowych i muzycznych po poezję, hip-hop, kulinaria i edukację artystyczną młodzieży.
Ta wymiana pokazuje, że LA28 nie zaczyna od pustej kartki. Paryż w przypadku swoich Igrzysk silnie wykorzystywał program kulturalny jako narzędzie rozszerzania doświadczenia olimpijskiego poza stadiony, a Los Angeles teraz bada, co z takiego modelu można przenieść do kalifornijskiego kontekstu. Kluczową różnicą jest struktura miejska. Paryż ma silne symboliczne centrum i gęstą sieć przestrzeni publicznych, podczas gdy Los Angeles jest rozległe przestrzennie, wymagające transportowo i politycznie podzielone między miasto, hrabstwo i liczne samodzielne gminy. Właśnie dlatego partnerstwo z lokalnymi miastami i organami regionalnymi nie jest tylko wyborem estetycznym, lecz praktyczną koniecznością. Bez takiej sieci Olimpiada Kulturalna z trudem mogłaby objąć różnorodność przestrzeni, w której odbywają się Igrzyska.
Program kulturalny w cieniu wielkich przygotowań operacyjnych
Zapowiedź Olimpiady Kulturalnej przychodzi w momencie, gdy LA28 stopniowo przechodzi z fazy strategii do fazy realizacji. Igrzyska Olimpijskie w Los Angeles odbędą się od 14 do 30 lipca 2028 roku, natomiast Igrzyska Paraolimpijskie są przewidziane od 15 do 27 sierpnia 2028 roku. Los Angeles po raz trzeci będzie gospodarzem Igrzysk Olimpijskich, po 1932 i 1984 roku, a po raz pierwszy ugości Igrzyska Paraolimpijskie. Organizatorzy ogłosili już szereg elementów kształtujących ostateczny wygląd wydarzenia: harmonogram sprzedaży biletów, plany dotyczące wolontariuszy, część aren sportowych, ceremonie, wygląd Igrzysk i strategię zamówień. Międzynarodowy Komitet Olimpijski w swoich komunikatach podkreślał, że LA28 finalizuje kluczowe części planowania, w tym harmonogram zawodów, program biletów i gościnności, maskotkę, program wolontariatu i Olimpiadę Kulturalną.
W tym kontekście nie dziwi, że kulturalna zapowiedź jest na razie ostrożna i ramowa. Duży program kulturalny musi być uzgodniony z protokołami MKOl, wymogami bezpieczeństwa, lokalnymi budżetami, zobowiązaniami sponsorskimi, dostępnością przestrzeni i oczekiwaniami społeczności. Ponadto Los Angeles mierzy się z pytaniami, które towarzyszą niemal każdej wielkiej edycji Igrzysk: ruchem, kosztami, wpływem na mieszkalnictwo i usługi publiczne, dostępem do możliwości pracy oraz podziałem korzyści między bogatszymi i bardziej narażonymi częściami regionu. Dlatego Olimpiada Kulturalna będzie obserwowana także jako test wiarygodności szerszego twierdzenia, że Igrzyska mogą pozostawić pozytywne dziedzictwo. Jeśli program pozostanie tylko serią reprezentacyjnych wydarzeń dla globalnej publiczności, trudno będzie uzasadnić nacisk na inkluzywność. Jeśli jednak uda mu się otworzyć przestrzeń dla lokalnych artystów i organizacji, mógłby stać się jedną z bardziej widocznych społecznych części LA28.
Edukacja, młodzież i przestrzeń publiczna jako kluczowe tematy
Jednym z ważniejszych elementów zapowiedzi jest wymiar edukacyjny. LA28 podało, że Olimpiada Kulturalna będzie obejmować część edukacyjną dla uczniów w regionie, co nawiązuje do istniejących programów kulturalno-edukacyjnych prowadzonych przez instytucje miejskie i hrabstwowe. We wcześniejszych współpracach z Paryżem wspominano już o warsztatach tańca, poezji, bębnienia, pisania i murali, w tym o programach w parkach i placówkach dla młodzieży. Takie treści mogą mieć większy długoterminowy efekt niż jednorazowe wydarzenia festiwalowe, zwłaszcza jeśli zostaną połączone z edukacją artystyczną, rozwojem zawodowym i dostępem do przestrzeni kulturalnych dla młodych ludzi, którzy inaczej mają mniej okazji uczestniczyć w formalnym życiu kulturalnym.
Przestrzeń publiczna będzie kolejną kluczową kwestią. Olimpiady Kulturalne zwykle obejmują występy, instalacje, festiwale i programy odbywające się poza tradycyjnymi instytucjami, dzięki czemu sztuka zbliża się do szerszej publiczności. W Los Angeles otwiera to możliwości, ale także wyzwania. Miasto ma bogatą tradycję murali, sztuki ulicznej, scen muzycznych i publicznych zgromadzeń, ale także nierówny dostęp do bezpiecznych, wyposażonych i skomunikowanych przestrzeni. Dlatego partnerstwa z lokalnymi miastami, centrami kultury, szkołami, bibliotekami, parkami i organizacjami non-profit będą kluczowe. Zapowiedziane ramy wskazują na ambicję, aby nie zamknąć programu w kilku symbolicznych lokalizacjach, lecz rzeczywisty zasięg będzie zależał od finansowania, przejrzystości wyboru i zdolności koordynacji dużej liczby aktorów.
Między globalną sceną a lokalnym dziedzictwem
LA28 przedstawia Olimpiadę Kulturalną jako okazję do pokazania lokalnej sceny artystycznej globalnej publiczności. Dla Los Angeles jest to silny, ale i wrażliwy przekaz. Miasto jest już globalną marką kulturalną dzięki filmowi, telewizji, muzyce, modzie i przemysłom cyfrowym, lecz właśnie dlatego istnieje ryzyko, że oficjalny program uprzywilejuje najbardziej znane i komercyjnie najbardziej widoczne części systemu kultury. Dokumenty instytucji miejskich i hrabstwowych dlatego szczególnie podkreślają równość kulturalną, inkluzję, społeczności, młodych ludzi, dostęp do sztuki i rozwój sektora kreatywnego. W praktyce sukces programu będzie mierzony tym, czy znajdą w nim miejsce także mniejsze organizacje, artyści z różnych części regionu oraz treści, które nie służą wyłącznie tworzeniu atrakcyjnego obrazu olimpijskiego.
Na razie jasne jest, że program kulturalny LA28 wchodzi w fazę instytucjonalnego składania. Powołanie Marii Areny Bell daje programowi rozpoznawalne kierownictwo, podczas gdy już istniejąca współpraca miasta, hrabstwa, lokalnych gmin i sektora kultury pokazuje, że przygotowania odbywają się na wielu poziomach. Mniej jasne jest, kiedy opinia publiczna otrzyma konkretny harmonogram wydarzeń, kryteria uczestnictwa, ramy budżetowe i mechanizmy wsparcia artystów. Właśnie te szczegóły określą, czy Olimpiada Kulturalna będzie jedynie symbolicznym kulturalnym dodatkiem do wielkiego wydarzenia sportowego, czy platformą, która naprawdę rozszerzy dostęp do sztuki i pozostawi trwalszy ślad w regionie po zakończeniu zawodów olimpijskich i paraolimpijskich.
Źródła:
- LA28 – powołanie Marii Areny Bell na przewodniczącą Olimpiady Kulturalnej i opis planowanego programu
- City of Los Angeles Department of Cultural Affairs – ramy przygotowań do programu kulturalnego 2028
- Los Angeles County Department of Arts and Culture – przygotowania do Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich 2028 oraz konsultacje kulturalne
- Los Angeles City Clerk – prezentacja ram programu kulturalnego i celów na okres 2026 – 2032
- LA28 – grupy robocze z lokalnymi interesariuszami i społecznościami w przygotowaniach do Igrzysk
- LA28 – strategia zamówień i cele dotyczące włączania regionalnych i małych przedsiębiorstw
- Międzynarodowy Komitet Olimpijski – przegląd przejścia LA28 od strategii do realizacji i kluczowych obszarów planowania