Olympic Refuge Foundation włączyła 17 nowych sportowców uchodźców na drogę ku Igrzyskom LA28
Olympic Refuge Foundation, organizacja założona przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski, ogłosiła 15 czerwca 2026 roku, że włączyła do programu wsparcia 17 nowych sportowców uchodźców z ambicją włączenia ich w ścieżkę kwalifikacyjną do Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 2028 roku. Według komunikatu IOC i Olympic Refuge Foundation chodzi o sportowców, którym w przygotowaniach, wsparciu eksperckim i współpracy z narodowymi komitetami olimpijskimi towarzyszyć będzie program Refugee Athlete Support. Ogłoszenie przedstawiono przed Światowym Dniem Uchodźcy, który według Organizacji Narodów Zjednoczonych obchodzony jest co roku 20 czerwca. Wejście do programu nie oznacza automatycznego występu na Igrzyskach, lecz otwiera sportowcom bardziej uporządkowaną drogę do możliwego wyboru do Refugee Olympic Team.
Nowa runda wsparcia jest ważna, ponieważ próbuje zapewnić sportowcom uchodźcom to, co w sporcie wyczynowym często bywa decydujące: ciągłość treningów, dostęp do specjalistów, łączność z międzynarodowymi zawodami oraz wsparcie administracyjne w systemie, który dla osób przesiedlonych bywa szczególnie złożony. Według Olympic Refuge Foundation sportowcy objęci programem znajdują się pod opieką ośmiu narodowych komitetów olimpijskich i rywalizują w dziewięciu dyscyplinach sportu. Ich gospodarzami są komitety olimpijskie w państwach, w których obecnie mieszkają i trenują, wśród nich Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Kenia, Meksyk, Stany Zjednoczone Ameryki, Szwecja i Brazylia. W ten sposób kontynuowany jest model, w którym sportowcy uchodźcy nie występują poprzez system narodowy kraju pochodzenia, lecz poprzez specjalną strukturę olimpijską, która łączy ich z gospodarzami i międzynarodowymi federacjami.
Co daje wejście do programu
Według danych IOC Refugee Athlete Support obejmuje obecnie łącznie 62 sportowców w 14 dyscyplinach, przy wsparciu 16 narodowych komitetów olimpijskich. Program opiera się na stypendiach Olympic Solidarity i współpracy z międzynarodowymi federacjami sportowymi, a wszyscy sportowcy włączeni w ten cykl powinni otrzymywać wsparcie aż do Igrzysk Olimpijskich LA28. Olympic Refuge Foundation podaje, że udział w programie czyni sportowców uprawnionymi do możliwego wyboru do Refugee Olympic Team, jednak ostateczny skład jest ustalany dopiero po spełnieniu kryteriów sportowych, ocenie gotowości i decyzjach organów olimpijskich. Innymi słowy, jest to ważny etap kwalifikacyjny i rozwojowy, ale nie gwarancja występu w Los Angeles.
Aby zostać włączonym do programu, według komunikatu IOC sportowcy muszą być elitarnymi zawodnikami w swoich dyscyplinach i posiadać status uchodźcy w kraju gospodarza, uznany we współpracy z UNHCR, Agencją ONZ ds. Uchodźców. Ten zapis jest ważny, ponieważ odróżnia ten program od ogólnych projektów humanitarnych lub rekreacyjnych: celem nie jest tylko umożliwienie dostępu do sportu, lecz pomoc sportowcom, którzy już posiadają międzynarodowy potencjał startowy, w kontynuowaniu kariery po przymusowym przesiedleniu. Wielu z nich musiało przerwać treningi, zmienić trenerów, stracić dostęp do zawodów albo zmierzyć się z przeszkodami administracyjnymi, które bezpośrednio wpływają na karierę sportową. Program łączy więc sportowy, organizacyjny i społeczny aspekt wsparcia.
IOC podaje również, że 18 międzynarodowych federacji sportowych umożliwia obecnie udział sportowców uchodźców w swoich międzynarodowych zawodach, a część z nich włącza drużyny uchodźcze także do mistrzostw świata. To ważna zmiana, ponieważ występ olimpijski nie jest możliwy bez ścieżki startowej, wyników i międzynarodowego rankingu w dyscyplinach, w których takie kryteria istnieją. W praktyce oznacza to, że wsparcie nie ogranicza się do przygotowań do jednego wydarzenia, lecz obejmuje dostęp do szerszego kalendarza zawodów. Takie podejście daje sportowcom bardziej realną możliwość porównania się z konkurencją, spełnienia norm i pozostania widocznymi w swoich dyscyplinach.
Nazwiska nowych sportowców i kraje gospodarze
Według listy opublikowanej przez IOC do nowej rundy programu włączeni zostali sportowcy w lekkoatletyce, taekwondo, zapasach, podnoszeniu ciężarów, strzelectwie, kajakarstwie, judo, pływaniu i kolarstwie. Lista pokazuje, jak rozproszona jest sportowa droga uchodźców: niektórzy sportowcy trenują w dużych europejskich systemach olimpijskich, część jest związana z afrykańskimi i amerykańskimi gospodarzami, a pojedynczy zawodnicy występują w dyscyplinach, w których kwalifikacje zależą od bardzo szczegółowych zasad międzynarodowych. Włączenie sportowców z różnych dyscyplin poszerza także możliwości drużyny uchodźczej, która od momentu powstania wyrosła poza początkowe ramy symboliczne i stała się stałą częścią systemu olimpijskiego. Wśród nowo włączonych są:
- Abolfazl Abbasipouya, taekwondo, gospodarz Niemcy
- Ali Idow Hassan, lekkoatletyka, gospodarz Francja
- Arman Karapetyan, zapasy, gospodarz Francja
- Ayda Khorshidi, taekwondo, gospodarz Wielka Brytania
- Aysa Khorshidi, taekwondo, gospodarz Wielka Brytania
- Clementine Meukeugni Noumbissi, podnoszenie ciężarów, gospodarz Wielka Brytania
- Dario Lokoro, lekkoatletyka, gospodarz Kenia
- Edilio Francisco Centeno Nieves, strzelectwo, gospodarz Meksyk
- Farhad Nourikhorjestan, zapasy, gospodarz Wielka Brytania
- Fatemeh Keshavarz, podnoszenie ciężarów, gospodarz Wielka Brytania
- Fernando Dayan Jorge Enriquez, kajakarstwo, gospodarz Stany Zjednoczone Ameryki
- Habiba Bayati, judo, gospodarz Szwecja
- Hannaneh Afshar, pływanie, gospodarz Brazylia
- Marialejandra Coromoto Centeno Nieves, strzelectwo, gospodarz Meksyk
- Mehdi Abedini, taekwondo, gospodarz Francja
- Mohammad Ganjkhanlo, kolarstwo, gospodarz Wielka Brytania
- Tesfu Weldegebreal, lekkoatletyka, gospodarz Stany Zjednoczone Ameryki
Taka lista ma także szerszą wartość sportową, ponieważ pokazuje, że uchodźczy program olimpijski nie jest już ukierunkowany wyłącznie na kilka dyscyplin, w których wcześniej najłatwiej było zapewnić dostęp do treningu. Włączenie kajakarstwa, strzelectwa, podnoszenia ciężarów, pływania i kolarstwa obok lekkoatletyki, sportów walki i judo wskazuje na stopniowe rozszerzanie sieci wsparcia. Jednocześnie program pozostaje zależny od krajowych komitetów olimpijskich, klubów, trenerów i federacji, które muszą stworzyć warunki do codziennej pracy. Dla sportowców, którzy przeszli przesiedlenie, właśnie ta stabilność bywa często równie ważna jak wsparcie finansowe.
Los Angeles jako kolejny wielki cel
Igrzyska Olimpijskie w Los Angeles 2028, zgodnie z oficjalnym kalendarzem olimpijskim, odbędą się od 14 do 30 lipca 2028 roku. Dla sportowców uchodźców ten przedział czasowy oznacza, że mają przed sobą dwa lata na postęp sportowy, spełnienie międzynarodowych kryteriów i potwierdzenie formy. W dyscyplinach takich jak lekkoatletyka, pływanie czy kolarstwo droga do Igrzysk często zależy od norm, list rankingowych i występów w zawodach międzynarodowych, podczas gdy sporty walki i strzelectwo mogą mieć własne systemy kwalifikacyjne i turnieje kontynentalne. Dlatego wczesne włączenie do programu jest ważne, ponieważ umożliwia planowanie całego cyklu, a nie tylko końcowych przygotowań.
LA28 będzie pierwszym letnim cyklem olimpijskim po Paryżu 2024, w który drużyna uchodźcza wejdzie z doświadczeniem historycznego medalu. UNHCR i Olympic Refuge Foundation wcześniej podkreśliły, że bokserka Cindy Ngamba zdobyła w Paryżu 2024 pierwszy medal olimpijski dla Refugee Olympic Team, dzięki czemu drużyna otrzymała nowy symbol sportowy obok już istniejącego przesłania humanitarnego. Ten wynik nie zmienił podstawowego celu drużyny, ale pokazał, że sportowcy uchodźcy mogą być konkurencyjni na najwyższym poziomie, a nie tylko obecni jako przedstawiciele jednego globalnego kryzysu. Dla nowej grupy sportowców oznacza to, że oczekiwania publiczne będą większe, ale także że droga, która się przed nimi otwiera, jest bardziej widoczna niż w pierwszych latach programu.
Refugee Olympic Team po raz pierwszy wystąpił na Igrzyskach Olimpijskich w Rio de Janeiro w 2016 roku, a następnie uczestniczył także w Igrzyskach Tokio 2020 i Paryż 2024. Według danych Olympic Refuge Foundation i UNHCR paryski skład był jak dotąd największy, z 37 sportowcami w 12 dyscyplinach. Ten rozwój pokazuje, że inicjatywa z jednorazowej olimpijskiej odpowiedzi na kryzys uchodźczy stała się trwalszą częścią systemu sportowego. Jednocześnie pokazuje także, że kwestia sportowców uchodźców nie jest już postrzegana wyłącznie przez pryzmat ceremonii otwarcia, lecz przez lata treningów, kwalifikacji i współpracy międzynarodowej.
Sport w kontekście globalnego przesiedlenia
Najnowsze dane UNHCR nadają temu ogłoszeniu szersze ramy. Według danych Agencji ONZ ds. Uchodźców pod koniec 2025 roku na świecie było 117,8 miliona osób przymusowo przesiedlonych z powodu prześladowań, konfliktów, przemocy, naruszeń praw człowieka lub wydarzeń poważnie zakłócających porządek publiczny. UNHCR w raporcie Global Trends podaje, że globalne przymusowe przesiedlenia po raz pierwszy od dekady odnotowały spadek, ale ostrzega również, że liczba ta pozostaje wyjątkowo wysoka. Agencja oszacowała, że do końca kwietnia 2026 roku poziom globalnego przesiedlenia utrzymywał się w przybliżeniu na poziomie z końca 2025 roku, czyli około 117 do 118 milionów ludzi. W tym kontekście olimpijski program dla sportowców uchodźców stanowi niewielką, ale bardzo widoczną publicznie część szerszej odpowiedzi na długotrwałe skutki przesiedlenia.
Olympic Refuge Foundation w swojej misji podkreśla dostęp do bezpiecznego sportu dla młodych ludzi dotkniętych przesiedleniem, a nie tylko wsparcie dla elitarnych sportowców. Według danych organizacji sport może pomóc w budowaniu poczucia bezpieczeństwa, przynależności i stabilności u młodych ludzi, którzy utracili dom, społeczność lub regularną codzienność. Program dla elitarnych sportowców jest więc najbardziej widoczną częścią szerszej pracy, ale nie jedyną. ORF działa z lokalnymi partnerami, trenerami i organizacjami humanitarnymi, aby przestrzenie sportowe były dostosowane do rzeczywistości kryzysów, migracji i integracji w nowych społecznościach.
To podejście odróżnia uchodźczy system olimpijski od klasycznego modelu reprezentacji narodowych. Zwyczajowa droga olimpijska opiera się na obywatelstwie, krajowej federacji i systemie rywalizacji w kraju, który sportowiec reprezentuje. Dla uchodźców, zwłaszcza tych, którzy nie mogą lub nie chcą występować dla kraju pochodzenia, taki model często nie jest dostępny. Refugee Olympic Team występuje więc pod flagą olimpijską, a jego sportowcy symbolicznie reprezentują miliony ludzi, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia domów. W sensie sportowym muszą jednak przejść ten sam wymagający proces treningu, selekcji i rywalizacji co pozostali sportowcy najwyższej klasy.
Dakar 2026 jako kolejny ważny krok
Przed Los Angeles 2028 uchodźczy program olimpijski będzie miał jeszcze jeden ważny punkt zwrotny. Olympic Refuge Foundation podaje, że przygotowuje się także do Młodzieżowych Igrzysk Olimpijskich Dakar 2026, na których powinien wystąpić Refugee Youth Olympic Team. Według oficjalnych informacji olimpijskich Dakar 2026 będzie pierwszym wydarzeniem olimpijskim zorganizowanym na kontynencie afrykańskim, a włączenie młodej drużyny uchodźczej stanowi nowy krok w rozszerzaniu programu na młodsze grupy wiekowe. W ten sposób uchodźcza ścieżka sportowa jest budowana nie tylko z myślą o już ukształtowanych elitarnych sportowcach, lecz także o pokoleniu, które dopiero wchodzi do międzynarodowego systemu rywalizacji.
Dla młodych sportowców przesiedlenie często oznacza utratę dostępu do klubów, zawodów szkolnych, sprzętu i trenerów właśnie w okresie, gdy potencjał sportowy rozwija się najszybciej. Dlatego młodzieżowy komponent programu jest szczególnie ważny: może zapobiec zniknięciu talentu z powodu okoliczności, które nie mają związku z jakością sportową. Jednocześnie Dakar 2026 daje okazję do powiązania tematu uchodźców z kontekstem afrykańskim, kontynentem, który jest zarówno gospodarzem zawodów, jak i jednym z kluczowych obszarów globalnych przesiedleń. Dla IOC i ORF jest to sposób, aby solidarność sportowa była widoczna nie tylko na największej olimpijskiej scenie, lecz także w rozwojowej części ruchu olimpijskiego.
Droga, którą trzeba dopiero wywalczyć
Choć zapowiedź Olympic Refuge Foundation jest ważną wiadomością dla 17 sportowców, ich rzeczywista droga do Los Angeles dopiero się zaczyna. W ciągu następnych dwóch lat będą musieli utrzymać ciągłość treningów, startować w odpowiednich zawodach i spełnić kryteria, które różnią się w zależności od dyscypliny. Program daje im ramy, wsparcie finansowe i eksperckie oraz widoczność instytucjonalną, ale wynik sportowy pozostaje decydujący. Właśnie dlatego nacisk ORF na ponowne łączenie sportowców z ich społecznościami sportowymi jest ważny: bez regularnych zawodów i struktury trenerskiej nawet najbardziej utalentowani sportowcy nie mogą osiągnąć standardu olimpijskiego.
Dla globalnej publiczności potencjalny występ drużyny uchodźczej na LA28 będzie niósł podwójne przesłanie. Z jednej strony chodzi o drużynę sportową, która chce występować na równych prawach, z jasnymi wynikami i ambicjami. Z drugiej strony każde wyjście pod flagą olimpijską jest przypomnieniem o milionach ludzi, których życie zostało przerwane przez wojny, prześladowania i kryzysy. Nowy program nie może rozwiązać przyczyn przesiedleń, ale może przywrócić poszczególnym sportowcom część zawodowej ciągłości i pokazać opinii publicznej, że doświadczenie uchodźcze nie jest przeszkodą dla ambicji, dyscypliny i sportu najwyższego poziomu.
Źródła:
- International Olympic Committee / Olympic Refuge Foundation – komunikat o 17 nowych sportowcach włączonych do Refugee Athlete Support, liście sportowców, gospodarzach, dyscyplinach i warunkach programu (link)
- Olympic Refuge Foundation – opis misji organizacji i pracy na rzecz bezpiecznego sportu dla młodych ludzi dotkniętych przesiedleniem (link)
- International Olympic Committee – oficjalna strona Igrzysk Olimpijskich LA28 z datami organizacji i aktualnymi informacjami o Igrzyskach w Los Angeles (link)
- UNHCR – raport Global Trends 2025 z danymi o globalnym przymusowym przesiedleniu pod koniec 2025 roku i uwagami metodologicznymi dotyczącymi początku 2026 roku (link)
- UNHCR – komunikat prasowy o występie uchodźczej drużyny olimpijskiej w Paryżu 2024 i pierwszym medalu dla tej drużyny (link)
- Organizacja Narodów Zjednoczonych – oficjalne informacje o Światowym Dniu Uchodźcy i obchodach 20 czerwca (link)