British Gymnastics zmienia niezależną procedurę skargową po krytyce ze strony ofiar nadużyć
British Gymnastics ogłosiło zastąpienie niezależnej procedury skargowej, która została wprowadzona po fali zgłoszeń dotyczących nadużyć i niewłaściwego postępowania w brytyjskiej gimnastyce. Według raportu BBC opublikowanego w maju 2026 roku kilka gimnastyczek i rodziców opisało procedurę znaną jako Independent Complaints Process, czyli ICP, jako wadliwą i retraumatyzującą. Organizacja zarządzająca brytyjską gimnastyką potwierdziła, że zastąpi ją zmienioną procedurą, która zgodnie z jej zapowiedzią nadal powinna być niezależna, ale także bardziej uwzględniająca traumę, ukierunkowana na terminowe rozwiązywanie spraw oraz na sprawiedliwość i proporcjonalność.
Jest to kontynuacja jednego z najważniejszych kryzysów instytucjonalnych w brytyjskim sporcie ostatnich lat. ICP uruchomiono w 2020 roku po tym, jak gimnastycy, gimnastyczki i rodzice zaczęli publicznie przedstawiać oskarżenia o fizyczne i emocjonalne znęcanie się, upokarzanie, przymusowe treningi mimo kontuzji, problematyczne podejście do masy ciała oraz nieadekwatną reakcję właściwych organów na wcześniejsze zgłoszenia. British Gymnastics zaangażowało wówczas organizację Sport Resolutions, aby pomogła w prowadzeniu procesu dotyczącego skarg składanych za pośrednictwem British Athletes Commission i linii telefonicznej NSPCC.
Jedna z osób, które rozmawiały z BBC, przedstawiona pod pseudonimem Laura, oświadczyła, że ICP zawiódł ją i wiele innych gimnastyczek. Według jej słów odszkodowanie uzyskane w postępowaniu cywilnym potwierdziło dla niej, że doszło do niewłaściwego postępowania, ale najważniejsze było dla niej to, aby trenerzy przyjęli odpowiedzialność i przyznali, że ich słowa i działania były powodem, dla którego zachorowała. Taka wypowiedź ponownie otworzyła pytanie, czy system dyscyplinarny lub skargowy w sporcie może zaspokoić potrzeby osób zgłaszających nadużycia, jeśli koncentruje się wyłącznie na formalnej procedurze, a nie także na doświadczeniu ofiar.
Procedura wprowadzona po zgłoszeniach z 2020 roku
Według protokołu Sport Resolutions z listopada 2020 roku Independent Complaints Process został zaprojektowany tak, aby umożliwić rozpatrywanie określonych indywidualnych skarg dotyczących domniemanych nadużyć i niewłaściwego postępowania w gimnastyce. W dokumencie wskazano, że w 2020 roku duża liczba gimnastyków i rodziców przedstawiła zarzuty dotyczące nadużyć lub złego traktowania oraz że pojawiły się poważne obawy co do tego, czy British Gymnastics wcześniej w odpowiedni sposób rozpatrywało skargi. Protokół przewidywał, że poszczególne sprawy będą badane przed niezależną osobą, której przekazano uprawnienia British Gymnastics.
British Gymnastics w wyjaśnieniu procedury podało, że ICP dotyczył istniejących indywidualnych skarg złożonych do British Athletes Commission między 6 lipca a 9 października 2020 roku. W tym samym komunikacie organizacja wskazała, że Sport Resolutions zostało zaangażowane, aby pomóc przy powołaniu niezależnej osoby i pracy z osobami, które zgłosiły swoje obawy za pośrednictwem linii BAC/NSPCC. Na prowadzącego procedurę Sport Resolutions powołało Christophera Quinlana QC, prawnika z doświadczeniem w prawie karnym, regulacyjnym i sportowym.
W pierwotnym założeniu ICP miał być oddzielony od szerszego niezależnego dochodzenia znanego jako Whyte Review. Podczas gdy Whyte Review badał kulturę, wzorce zachowań i instytucjonalne zaniedbania w brytyjskiej gimnastyce, ICP miał służyć rozwiązywaniu indywidualnych skarg. W ten sposób system został ustawiony na dwóch poziomach: jeden miał ustalić ogólny kontekst i zalecić reformy, a drugi zajmował się konkretnymi zgłoszeniami przeciwko trenerom lub innymi indywidualnymi okolicznościami.
Jednak właśnie na tym drugim poziomie spór zostaje teraz ponownie otwarty. Krytycy procedury twierdzą, że formalna niezależność sama w sobie nie wystarcza, jeśli proces jest powolny, trudny do śledzenia, emocjonalnie wyczerpujący lub jeśli osoby zgłaszające nadużycia nie mają poczucia, że system je rozumie. Według raportu BBC część gimnastyczek i rodziców uważa, że procedura nie spełniła oczekiwań, które przedstawiono im, gdy była ustanawiana.
Whyte Review stwierdził poważne problemy systemowe
Whyte Review, niezależny raport zamówiony wspólnie przez UK Sport i Sport England, został opublikowany 16 czerwca 2022 roku. Według publikacji Sport England dochodzenie prowadziła Anne Whyte QC, a uczestniczyli w nim gimnastycy, rodzice, opiekunowie, trenerzy, pracownicy i byli pracownicy British Gymnastics oraz inne osoby i organizacje, które chciały przekazać informacje. Raport badał zarzuty dotyczące nadużyć w gimnastyce, ale nie był pomyślany jako mechanizm rozstrzygania indywidualnych skarg.
We wspólnym oświadczeniu po publikacji raportu ówcześni liderzy UK Sport i Sport England stwierdzili, że akceptują i popierają wszystkie rekomendacje Whyte Review. W oświadczeniu doświadczenia gimnastyków opisano jako wstrząsające, a British Gymnastics wyraźnie wskazano jako organizację, która nie wypełniła swojego obowiązku opieki wobec sportowców i uczestników. UK Sport i Sport England przekazały wtedy, że dalsze finansowanie British Gymnastics będzie zależeć od wdrożenia znaczących zmian zgodnie z terminami określonymi w rekomendacjach.
Raport miał znaczenie szersze niż sama gimnastyka. Pokazał, że skarg w sporcie nie można postrzegać wyłącznie jako odizolowanych incydentów między pojedynczym trenerem a sportowcem, ale także jako konsekwencję kultury, w której medale, presja selekcyjna i autorytet trenerów często były ważniejsze niż dobro młodych sportowców. W takim środowisku dzieci i młodzież mogą mieć trudności z rozpoznaniem, że określone zachowanie jest niedopuszczalne, a jeszcze trudniej może im być je zgłosić, jeśli wierzą, że zgłoszenie mogłoby zagrozić ich karierze sportowej.
Sport England i UK Sport w styczniu 2023 roku opublikowały polityczną odpowiedź na wnioski z Whyte Review. Według Sport England odpowiedź ta zawierała 19 zobowiązań w obszarach wsparcia dla trenerów i kadry, wsparcia dla sportowców w systemie wysokich wyników, dobrego zarządzania, rozwiązywania sporów i tworzenia bezpieczniejszych środowisk sportowych. W lipcu 2025 roku instytucje te opublikowały również aktualizację dotyczącą postępów we wdrażaniu tych zobowiązań.
Krytyka koncentruje się na zaufaniu, szybkości i traktowaniu ofiar
Najnowsza krytyka ICP nie dotyczy wyłącznie technicznych szczegółów procedury. Odnosi się przede wszystkim do zaufania do systemu i sposobu, w jaki instytucje postępują wobec osób twierdzących, że doświadczyły nadużyć. Gdy od byłych sportsmenek i sportowców wymaga się ponownego przedstawiania traumatycznych doświadczeń, każdy krok procedury może mieć poważne konsekwencje dla ich zdrowia psychicznego. Dlatego we współczesnych dyskusjach o bezpieczeństwie w sporcie coraz częściej podkreśla się potrzebę procedur uwzględniających traumę.
Pojęcie procedury uwzględniającej traumę w tym kontekście oznacza, że system musi rozpoznać, iż zgłaszający mogą być szczególnie wrażliwi, że ich zeznania nie powinny być niepotrzebnie powtarzane, że komunikacja musi być jasna i że terminy nie mogą sprawiać wrażenia niekończącego się oczekiwania. Takie podejście nie oznacza rezygnacji ze sprawiedliwości proceduralnej wobec osób, przeciwko którym złożono skargi. Przeciwnie, jego sensem jest ustanowienie procedury, która jest jednocześnie sprawiedliwa dla wszystkich zaangażowanych i wystarczająco wrażliwa na skutki, jakie mogą pozostawić nadużycia.
Według dostępnych informacji British Gymnastics zapowiada teraz model zastępczy, który powinien być niezależny, uwzględniający traumę, sprawiedliwy, proporcjonalny i ukierunkowany na terminowe rozwiązywanie spraw. Ta formuła pokazuje, że organizacja przyjęła przynajmniej część krytyki dotyczącej dotychczasowego procesu. Nadal jednak nie jest całkowicie jasne, jak nowy model będzie wyglądał w praktyce, kto będzie go prowadził, czy będzie dotyczył nierozwiązanych spraw i jak zostanie zapewnione, aby osoby, które już przeszły przez ICP, nie zostały ponownie narażone na dodatkowy stres.
Szczególnie wrażliwa jest kwestia odpowiedzialności trenerów i innych odpowiedzialnych osób. Wypowiedź osoby przedstawionej jako Laura pokazuje, że odszkodowanie pieniężne w postępowaniu cywilnym nie musi wystarczyć, aby ofiara uzyskała poczucie sprawiedliwości. W wielu przypadkach równie ważne jest uznanie szkody, przyjęcie odpowiedzialności i jasny komunikat, że zachowania, które doprowadziły do pogorszenia zdrowia sportowca, nie mogą być uznawane za normalną część procesu treningowego.
British Gymnastics już zmieniło przepisy dyscyplinarne
Część reform, które British Gymnastics przeprowadziło po Whyte Review, dotyczy ogólnych ram dyscyplinarnych. W obowiązujących zasadach dotyczących skarg i postępowań dyscyplinarnych z czerwca 2025 roku wskazano, że British Gymnastics Welfare and Safe Sport Team jest pierwszym punktem kontaktu w sprawie skarg. Dokument opisuje, jak skargi są składane, oceniane i badane, jak rozważa się możliwość formalnego postępowania dyscyplinarnego, kto jest uprawniony do podjęcia środków dyscyplinarnych oraz jakie sankcje mogą zostać nałożone, jeśli zostanie stwierdzone naruszenie zasad.
W tym samym dokumencie wskazano, że co do zasady konieczne jest zidentyfikowanie skarżącego, aby osoba, przeciwko której złożono skargę, miała jasne wyobrażenie o zarzutach i aby zapewnić sprawiedliwość proceduralną. British Gymnastics przyznaje jednak, że w określonych okolicznościach mogą pojawić się powody do zachowania poufności lub anonimowości, choć nie zawsze jest to możliwe, jeśli tożsamość skarżącego wynika z samej treści skargi. Takie przepisy pokazują, jak trudno jest zrównoważyć ochronę osób zgłaszających nadużycia z prawami osób, przeciwko którym prowadzone jest postępowanie.
Zasady przewidują także możliwość skierowania spraw do Sport Integrity Service. Według dokumentu British Gymnastics może to obejmować niezależne dochodzenie lub postępowanie dyscyplinarne w przypadkach domniemanego niewłaściwego postępowania dotyczącego sportowców, osób zapewniających im specjalistyczne wsparcie lub osób pełniących funkcje w British Gymnastics. Podkreśla to dążenie do odsunięcia części najbardziej wrażliwych kwestii od wewnętrznych struktur federacji, choć zaufanie publiczne nadal zależy od tego, jak takie mechanizmy są wdrażane w rzeczywistych sprawach.
Zapowiedź zastąpienia ICP pojawia się zatem w momencie, gdy ramy instytucjonalne już się zmieniły, ale dyskusja o ich skuteczności nie została zakończona. Dla ofiar i ich rodzin kluczowe pytanie dotyczy nie tylko tego, czy istnieją nowe przepisy, ale czy przynoszą one rzeczywistą zmianę w sposobie, w jaki zgłoszenia są słuchane, badane i zamykane. To właśnie obszar, w którym British Gymnastics musi teraz udowodnić, że język reform idzie w parze z konkretną praktyką.
Szersze znaczenie dla bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w sporcie
Sprawa brytyjskiej gimnastyki jest ważna także dla innych sportów, ponieważ pokazuje, jak problemy kultury, władzy i odpowiedzialności mogą przez lata rozwijać się w systemach, które z zewnątrz wyglądają na skuteczne. Gimnastyka jest szczególnie wrażliwym obszarem, ponieważ ścieżka rywalizacji często rozpoczyna się w bardzo młodym wieku, a relacja między trenerami, dziećmi, rodzicami i organizacjami sportowymi może być wyraźnie hierarchiczna. W takich okolicznościach granica między wymagającym treningiem a szkodliwym postępowaniem musi być jasno zdefiniowana i stale nadzorowana.
Whyte Review i późniejsza krytyka ICP pokazały, że instytucje muszą rozwijać mechanizmy, które nie zależą wyłącznie od odwagi jednostek, by publicznie zabrać głos. System bezpieczeństwa w sporcie musi umożliwiać wczesne rozpoznawanie ryzyka, skuteczne zgłaszanie, niezależne dochodzenie, ochronę przed odwetem i jasne konsekwencje dla tych, którzy łamią zasady. Jeśli osoby zgłaszające nadużycia czują się zagubione w procedurze lub narażone na dodatkową krzywdę, zaufanie do całego systemu szybko się załamuje.
Dlatego zapowiedziane zastąpienie ICP będzie ważnym testem dla British Gymnastics. Organizacja będzie musiała pokazać, że jest gotowa uczyć się nie tylko z ustaleń Whyte Review, lecz także z doświadczeń osób, które przeszły przez jej mechanizmy skargowe. W praktyce sukces nowego modelu będzie mierzony tym, czy skarżący będą otrzymywać jasne informacje, czy postępowania będą kończone w rozsądnym terminie, czy decyzje będą uzasadniane i czy odpowiedzialność będzie ustalana w sposób wiarygodny dla sportowców, rodziców, trenerów i opinii publicznej.
Dla osób, które już przeszły przez wcześniejsze procedury, zapowiedź reformy sama w sobie nie wymaże poczucia niesprawiedliwości. Może jednak oznaczać początek nowego podejścia, jeśli British Gymnastics jasno wyjaśni, co w starym systemie było niewystarczające, jak zostaną rozwiązane istniejące sprawy i w jaki sposób w przyszłości będzie zapobiegać powtarzaniu się tych samych problemów. Po latach publicznych świadectw, niezależnych raportów i postępowań cywilnych centralne pytanie pozostaje takie samo: czy gimnastyka może zbudować system, w którym sukces sportowy nie jest już osiągany kosztem zdrowia, godności i bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.
Źródła:
- BBC / Yahoo Sports – raport o zapowiedzi zastąpienia ICP i krytyce ze strony gimnastyczek i rodziców (link)
- Sport England – strona o Whyte Review, niezależnym raporcie o nadużyciach w gimnastyce (link)
- UK Sport – wspólna publikacja UK Sport i Sport England po publikacji Whyte Review (link)
- British Gymnastics – wyjaśnienie Independent Complaints Process i roli Sport Resolutions (link)
- Sport Resolutions – protokół Independent Complaints Process z listopada 2020 roku (link)
- British Gymnastics – Complaints and Disciplinary Policy and Procedures, wersja z czerwca 2025 roku (link)