Pesalink i PAPSS otwierają szybkie płatności transgraniczne w Kenii i Afryce w lokalnych walutach, z mniejszą zależnością od dolara

Pesalink i PAPSS łączą Kenię z panafrkańskim systemem płatności: szybsze transfery transgraniczne w lokalnych walutach i mniejsze uzależnienie od dolara

Kenijski system płatności natychmiastowych Pesalink oraz panafrkański Pan-African Payment and Settlement System (PAPSS) ogłosiły 26 lutego 2026 r. partnerstwo, które może wyraźnie zmienić sposób, w jaki pieniądze przemieszczają się między krajami Afryki. Zgodnie z informacjami z komunikatu o współpracy celem jest umożliwienie całodobowych, transgranicznych przelewów bankowych, które są realizowane i rozliczane w lokalnych walutach, zamiast tego, by płatności rutynowo były „przepuszczane” przez banki korespondencyjne i konwersje walutowe do dolara amerykańskiego lub innych walut rezerwowych.

Dla afrykańskich przedsiębiorców, rodzin wysyłających przekazy pieniężne oraz firm działających ponad granicami przekaz jest jasny: mniej pośredników, szybsze przetwarzanie i potencjalnie niższe koszty. Rzeczywisty efekt będzie jednak zależeć od tego, jak szybko rozszerzy się sieć uczestników, które banki i instytucje płatnicze udostępnią klientom dostęp oraz jak w praktyce będzie zarządzana płynność i kursy walut w lokalnych walutach.

Co konkretnie się zmienia: „natychmiastowa” płatność transgraniczna z kraju afrykańskiego bezpośrednio do Kenii

Dotychczas płatności transgraniczne w Afryce w wielu przypadkach oznaczały wiele kroków: zlecenie w lokalnej walucie, następnie konwersję na „twardą” walutę, bankowość korespondencyjną oraz szereg kontroli i opłat, zanim odbiorca w innym kraju w ogóle zobaczy pieniądze. W takim modelu czas realizacji często mierzy się w dniach, a całkowity koszt nierzadko obejmuje kilka warstw opłat i mniej korzystne kursy.

W ramach nowej umowy Pesalink staje się Technical Connectivity Provider dla PAPSS, co w praktyce oznacza, że uczestnicy PAPSS mogą bezpośrednio połączyć się z bankami i innymi instytucjami finansowymi w Kenii, które już są częścią sieci Pesalink. Zgodnie z komunikatem o partnerstwie chodzi o ponad 80 uczestników sieci Pesalink (banki, firmy fintech, SACCOs i telekomy), którzy dzięki temu połączeniu mogliby otworzyć się na ponad 160 banków i fintechów włączonych do PAPSS. Dla użytkowników powinno to oznaczać, że przelew transgraniczny z kraju będącego w sieci PAPSS może dotrzeć na rachunek w Kenii — lub do odpowiednich kanałów, w które zintegrowane są systemy bankowe i dostawcy usług płatniczych — bez typowego „objazdu” przez waluty rezerwowe.

Warto podkreślić, że na tym etapie najwięcej mówi się o łączeniu sieci i infrastruktury. Użytkownicy końcowi niekoniecznie zobaczą zupełnie nową aplikację; bardziej realistyczny scenariusz to stopniowe udostępnianie przez banki i dostawców usług opcji płatności transgranicznych przez PAPSS w ramach istniejących kanałów (bankowość mobilna i internetowa, portale biznesowe oraz inne integracje).

PAPSS: idea jest taka, by pieniądze pozostały „w Afryce” i podróżowały w lokalnych walutach

PAPSS został zaprojektowany jako infrastruktura rynku finansowego umożliwiająca płatności transgraniczne w afrykańskich walutach, z zamiarem ograniczenia potrzeby realizacji płatności przez waluty trzecie i banki korespondencyjne. System został publicznie zaprezentowany na początku 2022 roku, w ramach szerszych działań na rzecz ułatwienia handlu w Afrykańskiej Kontynentalnej Strefie Wolnego Handlu (AfCFTA). System jest połączony z afrykańskimi bankami centralnymi i przewiduje procesy łączące szybkie autoryzowanie transakcji oraz późniejsze rozliczenie między uczestnikami.

Zgodnie z opisem technicznym PAPSS proces przebiega w trzech podstawowych krokach: płatność natychmiastowa, prefinansowanie (wcześniejsze zabezpieczenie środków) oraz rozliczenie netto. W fazie płatności natychmiastowej użytkownik inicjuje płatność w swojej lokalnej walucie, zlecenie trafia do PAPSS, system wykonuje niezbędne kontrole i przekazuje zlecenie do banku odbiorcy, a odbiorca otrzymuje środki w swojej lokalnej walucie. PAPSS wskazuje, że kontrole zgodności i walidacji wykonywane są w ramach systemu oraz że płatności mogą być przetwarzane niemal w czasie rzeczywistym — w czasie, który w publicznie dostępnych opisach podawany jest jako do około 120 sekund.

Z drugiej strony, aby utrzymać taką szybkość bez zwiększania ryzyka, PAPSS opiera się na modelu wcześniejszego zabezpieczenia środków: uczestnicy muszą mieć uzgodnione, prefinansowane pozycje, a rozliczenie na poziomie systemu odbywa się poprzez dzienne rozliczenie netto. W opisach technicznych PAPSS podaje, że pozycje netto między bankami centralnymi są wyliczane i rozliczane w ciągu 24 godzin, przy skoordynowanym dziennym punkcie rozliczenia.

Taki projekt próbuje pogodzić dwie rzeczy, które w klasycznych modelach transgranicznych często się ścierają: szybkość i bezpieczeństwo. Jednocześnie oznacza to, że w tle musi istnieć solidne ramy zarządzania płynnością, limitami i ryzykiem, co jest jednym z powodów, dla których PAPSS opiera się na współpracy z regulatorami i bankami centralnymi.

Pesalink: krajowa „szybka linia”, która teraz dostaje transgraniczne podłączenie

Pesalink jest w Kenii pozycjonowany jako otwarta, interoperacyjna sieć płatności natychmiastowych, która łączy różne „magazyny wartości” — rachunki bankowe, pieniądz mobilny, SACCOs oraz portfele fintech — poprzez kanały banków i partnerów. Zgodnie z oficjalnymi informacjami na stronach Pesalink sieć operacyjnie prowadzi Integrated Payment Services Limited (IPSL), a właścicielem jest Kenya Bankers Association (KBA). Pesalink został pomyślany tak, aby uczestnicy sieci mogli komunikować się ze sobą niezależnie od platformy, na której działają, co jest jednym z kluczowych powodów, dla których w kontekście krajowym często opisuje się go jako „otwartą” sieć.

Dla użytkowników w Kenii to już znany model: wpłaty inicjuje się przez bankowość mobilną lub internetową, USSD albo inne kanały bankowe, a transakcje realizowane są 24/7. W oficjalnych FAQ podawany jest także próg kwoty, do której można wysyłać środki przez sieć (do 999 999 szylingów kenijskich na transakcję, w zależności od zasad banku i kanału). Pesalink w publicznie udostępnianych statystykach podaje także skalę sieci — dziesiątki połączonych instytucji finansowych — oraz wzrost wartości i wolumenu transakcji międzybankowych na rynku krajowym.

Właśnie dlatego połączenie z PAPSS jest istotne: zamiast budować płatności transgraniczne „od zera”, nowa współpraca wykorzystuje istniejącą infrastrukturę krajową i jej interoperacyjność jako oparcie dla wejścia do szerszej sieci panafrkańskiej. W praktyce może to przyspieszyć adopcję, ponieważ banki, które są już technicznie i operacyjnie zintegrowane z Pesalink, otrzymują jaśniejszą ścieżkę do ruchu transgranicznego poprzez PAPSS.

Dlaczego temat jest ważny: drogie transfery, wolne rozliczenie i „cena dolara” w handlu regionalnym

Afryka od lat zmaga się z paradoksem: choć geograficznie i gospodarczo ma silny interes w handlu regionalnym, infrastruktura finansowa często nie nadąża za tym potencjałem. Zgodnie z publicznie dostępnymi stwierdzeniami Afreximbanku w kontekście rozszerzania PAPSS udział handlu wewnątrzafrykańskiego od dawna opisywany jest jako relatywnie niski (w jednym z komunikatów pojawia się liczba 16 procent), a jednym z praktycznych powodów, które społeczność biznesowa często wskazuje, są koszty i niepewność rozliczeń ponad granicami.

Z drugiej strony, przekazy pieniężne i małe płatności transgraniczne to codzienność milionów ludzi. Bank Światowy poprzez projekt Remittance Prices Worldwide śledzi ceny wysyłania przekazów w poszczególnych korytarzach i podaje, że globalna średnia kosztu wysłania przekazów to około 6,49 procent kwoty. W wielu korytarzach do Afryki Subsaharyjskiej koszty są zauważalnie wyższe, a międzynarodowe raporty dodatkowo podkreślają, że region należy do najdroższych na świecie, jeśli chodzi o wysyłanie relatywnie niewielkich kwot. W tym kontekście każda próba ograniczenia liczby pośredników i przyspieszenia rozliczenia ma bezpośredni efekt społeczny i gospodarczy: mniej opłat „zjadanych”, szybsza dostępność pieniędzy i lepsza przewidywalność dla gospodarstw domowych i małych firm.

Komunikaty o współpracy Pesalink–PAPSS wprost wychodzą od tego problemu. Wskazują, że płatności transgraniczne dla wielu afrykańskich firm wciąż są drogie i wolne, wraz z szacunkami, że koszt wysłania pieniędzy ponad granicę często mieści się w przedziale 7–8 procent wartości oraz że rozliczenie może trwać od trzech do siedmiu dni roboczych. Takie wartości różnią się w zależności od korytarza i dostawcy usług, ale ogólny kierunek jest spójny: rozdrobniony system i wielokrotne konwersje podnoszą cenę, a czas przetwarzania ogranicza działalność.

Co partnerstwo może dać biznesowi: szybsza płatność, mniej kroków kursowych, łatwiejsze uzgadnianie

Jeśli mechanizm rzeczywiście rozszerzy się na dużą liczbę uczestników, największa zmiana może nastąpić „w środku rynku” — wśród małych i średnich firm, eksporterów, importerów i dostawców usług, którzy nie mają zaawansowanych działów treasury, ale muszą rozliczać się ponad granicami. W klasycznym modelu nawet najmniejsza transakcja może pociągać koszty relatywnie wysokie w stosunku do wartości towaru lub usługi, a uzgadnianie (uzgadnianie) staje się złożone z powodu wielu pośredników i różnic w datach waluty.

W modelu opisywanym przez PAPSS zlecenie idzie w lokalnej walucie, odbiorca otrzymuje lokalną walutę, a system przejmuje część złożoności, która wcześniej była rozproszona między bankami korespondencyjnymi i pośrednikami FX. To szczególnie istotne dla rynków, gdzie nadal odczuwalny jest niedobór płynności w walutach obcych albo gdzie konwersja do walut rezerwowych jest droga. Afreximbank i PAPSS w swoich publicznych materiałach podkreślają właśnie ten cel: zmniejszenie presji na rezerwy walutowe i ułatwienie obrotu między afrykańskimi walutami.

Dla Kenii dodatkowym elementem jest fakt, że Pesalink nie jest wyłącznie bankowym „switchem”, lecz interoperacyjną siecią, w której uczestniczą także SACCOs, fintechy oraz — według publicznie dostępnych list partnerów — inni uczestnicy ekosystemu płatniczego. Jeśli transgraniczne podłączenie w praktyce otworzy się również na szersze kategorie uczestników — w zależności od zasad regulacyjnych i statusu w poszczególnych krajach — może to poszerzyć dostępność płatności transgranicznych także poza tradycyjne modele.

Przykłady, gdzie zmiana może być odczuwalna najszybciej

• Handel i zaopatrzenie: płacenie dostawcom w innym kraju afrykańskim bez wielokrotnych pośredników bankowych, z szybszym potwierdzeniem otrzymania.
• Przekazy pieniężne i wsparcie rodzinne: wysyłanie mniejszych kwot rodzinie lub studentom w Kenii przy mniejszych opłatach i szybszej dostępności środków.
• Usługi cyfrowe: rozliczanie usług cyfrowych i pracy freelance w ramach kontynentu, gdzie przelewy bankowe często są zbyt wolne dla dynamiki rynku online.
• Turystyka i podróże: płatności związane z podróżami i zakwaterowaniem, gdzie szybkość i przewidywalność transakcji zmniejszają potrzebę gotówki.

Technika i polityka za kulisami: interoperacyjność, standardy i kwestia zaufania

Sukces takich inicjatyw nie zależy wyłącznie od technologii. Interoperacyjność wymaga uzgodnionych standardów komunikatów, wiarygodnych identyfikatorów, stabilnych modeli zarządzania ryzykiem oraz jasnych zasad dla zwrotów transakcji, reklamacji i sporów. PAPSS w swoich materiałach technicznych podkreśla, że kontrole zgodności i walidacji wykonywane są w ramach systemu, co jest odpowiedzią na jedno z największych wyzwań płatności transgranicznych: jak przyspieszyć transfer bez kompromisu w obszarze standardów AML/CFT i kontroli sankcyjnych.

Z drugiej strony, model prefinansowania i dziennego rozliczenia netto oznacza, że uczestnicy — banki i licencjonowani dostawcy usług — muszą aktywnie zarządzać płynnością. To często niewidoczne dla użytkownika końcowego, ale kluczowe dla stabilności: jeśli system chce dostarczyć doświadczenie „natychmiastowej” płatności, w tle musi istnieć gwarancja, że pieniądze rzeczywiście zostaną rozliczone. To tłumaczy także, dlaczego PAPSS pozycjonuje się jako infrastruktura działająca we współpracy z bankami centralnymi.

W tym kontekście interesujący jest również rozwój dodatkowych narzędzi wokół PAPSS. Afreximbank w 2025 roku komunikował inicjatywę tzw. African Currency Marketplace, zaprojektowaną jako rozwiązanie dla bezpośredniej wymiany afrykańskich walut bez przechodzenia przez „twarde” waluty. Jeśli takie mechanizmy będą się rozszerzać, mogą złagodzić jeden z największych praktycznych problemów płatności w lokalnych walutach: brak płynności w niektórych walutach i niekorzystne kursy na małych rynkach.

Co jeszcze nie jest jasne i gdzie są potencjalne ograniczenia

Choć partnerstwo niesie ambitny przekaz, wiele szczegółów będzie widocznych dopiero w realizacji operacyjnej. Po pierwsze, „zasięg” zależy od tego, ile krajów, banków centralnych i banków komercyjnych jest już włączonych do PAPSS oraz w których korytarzach system działa w pełni. Po drugie, dostępność dla użytkowników będzie zależeć od tego, jak poszczególne banki w Kenii i poza nią wdrożą ścieżki użytkownika w aplikacjach i kanałach biznesowych, a także jakie limity ustalą dla poszczególnych typów transakcji.

Po trzecie, dynamika kursów pozostaje wrażliwą kwestią. Choć intencją jest zmniejszenie zależności od dolara, konwersje między lokalnymi walutami nadal wymagają mechanizmu rynkowego i przejrzystego kształtowania kursu. PAPSS i Afreximbank promują modele, które próbują rozwiązać tę część w ramach afrykańskiej infrastruktury, jednak w praktyce użytkownicy będą porównywać ostateczną kwotę, którą otrzymuje odbiorca, z alternatywami na rynku — od klasycznych przelewów bankowych po wyspecjalizowane rozwiązania fintech.

Na koniec, tempo ekspansji zależy również od zaufania rynku. Banki i regulatorzy muszą mieć pewność, że system poradzi sobie ze wzrostem wolumenów bez zwiększania ryzyk operacyjnych i reputacyjnych. Dotyczy to szczególnie ochrony konsumentów i mechanizmów rozpatrywania skarg w środowisku transgranicznym, gdzie zasady mogą się różnić.

Szerszy kontekst: konkurencja modeli i „wyścig” o modernizację płatności

Partnerstwo Pesalink–PAPSS pojawia się w momencie, gdy globalnie przyspiesza transformacja płatności transgranicznych. Tradycyjna infrastruktura oparta na bankowości korespondencyjnej coraz częściej znajduje się pod presją: użytkownicy oczekują szybkości zbliżonej do krajowych płatności natychmiastowych, a koszty i złożoność coraz trudniej uzasadnić w gospodarce cyfrowej. W Afryce presja ta jest dodatkowo wzmacniana, ponieważ kontynent ma dużą liczbę walut, relatywnie ograniczone wzajemne powiązania bankowe i często mniejszą dostępność walut rezerwowych.

W takim otoczeniu PAPSS pozycjonuje się jako „kontynentalna odpowiedź”, łącząca ramy regulacyjne i platformę technologiczną. Pesalink z kolei wnosi doświadczenie krajowej interoperacyjności w kraju, który już ma silną kulturę finansów cyfrowych i wysoki udział transakcji przez kanały mobilne. Dlatego tę współpracę postrzega się także jako test: czy model natychmiastowej płatności krajowej da się przenieść na przestrzeń transgraniczną bez utraty kontroli nad ryzykiem.

Dla użytkowników i rynku w Kenii kluczowy przekaz w najbliższych miesiącach będzie bardzo praktyczny: które banki i instytucje płatnicze umożliwiają przelewy transgraniczne przez PAPSS, w jakich krajach, na jakich warunkach i przy jakich opłatach. Jeśli obietnice niższych kosztów i szybszego rozliczenia potwierdzą się w szerokim użyciu, to podłączenie może stać się jednym z bardziej widocznych kroków w kierunku bardziej zintegrowanej afrykańskiej przestrzeni finansowej — takiej, w której płatność w obrębie kontynentu nie jest traktowana jako „międzynarodowy wyjątek”, lecz jako zwykła, szybka transakcja.

Źródła:

• Finextra – komunikat o partnerstwie Pesalink–PAPSS, w tym rola Pesalink jako „Technical Connectivity Provider” oraz orientacyjne dane o sieci uczestników (link)
• Devdiscourse – raport o porozumieniu i celu płatności transgranicznych 24/7 z rozliczeniem w lokalnych walutach (link)
• PAPSS – oficjalny opis działania systemu (płatności natychmiastowe, prefinansowanie i rozliczenie netto) (link)
• Pesalink – oficjalne FAQ o sieci, własności (IPSL/KBA) i interoperacyjności (link)
• Pesalink – publicznie dostępne statystyki i wskaźniki wzrostu sieci oraz transakcji (link)
• Bank Światowy (Remittance Prices Worldwide) – dane o kosztach wysyłania przekazów i globalnej średniej (link)
• Afreximbank (komunikat prasowy) – kontekst rozszerzania PAPSS i stwierdzenia o roli systemu we wzmacnianiu handlu wewnątrzafrykańskiego (link)
• UN DESA – kontekst danych o zmianach kosztów przekazów do Afryki Subsaharyjskiej w 2025 roku (link)
• Afreximbank (komunikat prasowy) – zapowiedź African Currency Marketplace jako mechanizmu bezpośredniej wymiany afrykańskich walut (link)