Rosyjski Komitet Paralimpijski rozważa zwrot ku Azji po odzyskaniu pełnych praw w IPC
Rosyjski Komitet Paralimpijski rozważa możliwość przystąpienia do azjatyckiej struktury paralimpijskiej, oświadczył przewodniczący komitetu Pavel Rozhkov podczas konferencji “Rozwój międzynarodowej współpracy sportowej”, która odbyła się w Moskwie od 20 do 23 maja. Według raportu agencji TASS Rozhkov powiedział, że taka opcja jest otwarta po tym, jak Międzynarodowy Komitet Paralimpijski w ubiegłym roku zniósł sankcje wobec rosyjskiego krajowego organu paralimpijskiego, ale ostrzegł również, że w Moskwie nadal liczą się z możliwością nowej presji politycznej w międzynarodowym sporcie. Jego wypowiedź pojawia się w momencie, gdy rosyjski sport, po wieloletnich ograniczeniach z powodu wojny w Ukrainie i wcześniejszych afer dopingowych, próbuje wrócić do międzynarodowych zawodów różnymi kanałami instytucjonalnymi.
Rozhkov powiedział na moskiewskim forum, że “nieprzyjazne kraje”, jak rosyjskie władze i urzędnicy nazywają je w dyskursie politycznym, mogą ponownie spróbować doprowadzić do wykluczenia Rosji z ruchu paralimpijskiego. Takie sformułowanie odzwierciedla szerszy ton rosyjskich organizacji sportowych, które decyzje zachodnich federacji i rządów opisują jako dyskryminacyjne i motywowane politycznie. Z drugiej strony europejskie i ukraińskie instytucje sportowe w ostatnich latach konsekwentnie podtrzymują stanowisko, że powrót rosyjskich i białoruskich sportowców pod symbolami narodowymi nie jest akceptowalny, dopóki trwa wojna w Ukrainie. Dlatego kwestii ewentualnego przejścia Rosji do azjatyckiej rodziny paralimpijskiej nie można postrzegać wyłącznie jako decyzji sportowo-administracyjnej, lecz także jako części szerszej geopolitycznej przebudowy międzynarodowego sportu.
Co Rozhkov zapowiedział w Moskwie
Według TASS Rozhkov przypomniał, że na Zgromadzeniu Ogólnym Międzynarodowego Komitetu Paralimpijskiego w Seulu w 2025 roku podjęto decyzję o zniesieniu ograniczeń wobec Rosyjskiego Komitetu Paralimpijskiego. Powiedział, że decyzja ta ma dla Rosji “ważne” znaczenie, ponieważ ponownie otwiera przestrzeń dla udziału rosyjskich parasportowców w zawodach na warunkach narodowych, ale jednocześnie zaznaczył, że strona rosyjska nie uważa, iż sprawa została trwale rozwiązana. W jego interpretacji kontynuacja presji ze strony państw, które Rosja zalicza do “nieprzyjaznych”, mogłaby ponownie doprowadzić do prób zawieszenia lub ograniczenia praw rosyjskiego komitetu w systemie międzynarodowym.
W tym kontekście wspomniał o możliwości przystąpienia do azjatyckiej rodziny paralimpijskiej. Według dostępnych informacji oznaczałoby to poszukiwanie ram instytucjonalnych poza europejską strukturą paralimpijską, w której Rosja tradycyjnie była umiejscowiona. Taki krok nie byłby bez precedensu w szerszym rosyjskim sporcie: po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku poszczególne rosyjskie związki sportowe i kluby coraz częściej rozważały azjatyckie ścieżki kwalifikacyjne, zawody i partnerskie federacje. Mimo to system paralimpijski ma własne zasady, a ewentualna zmiana przynależności regionalnej wymagałaby uzgodnienia z organami międzynarodowymi i regułami członkostwa.
Azjatycki Komitet Paralimpijski podaje na swoich oficjalnych stronach, że zrzesza 45 narodowych komitetów paralimpijskich rozmieszczonych w pięciu podregionach: Azji Wschodniej, Środkowej, Zachodniej, Południowej i Południowo-Wschodniej. Rosja nie jest obecnie wymieniana wśród tych członków. Międzynarodowy Komitet Paralimpijski natomiast w rejestrze narodowych komitetów paralimpijskich wymienia Federację Rosyjską jako członka ruchu paralimpijskiego, z Rosyjskim Komitetem Paralimpijskim jako organem krajowym i Pavelem Rozhkovem jako przewodniczącym. Pokazuje to, że chodzi o potencjalną zmianę regionalnego środowiska sportowego, a nie o utworzenie nowego krajowego podmiotu paralimpijskiego.
Decyzja IPC w Seulu zmieniła pozycję prawną Rosji
Kluczowym tłem wypowiedzi Rozhkova jest decyzja Międzynarodowego Komitetu Paralimpijskiego podjęta 27 września 2025 roku na Zgromadzeniu Ogólnym w Seulu. Według oficjalnego komunikatu IPC organizacje członkowskie głosowały przeciw utrzymaniu częściowego zawieszenia rosyjskiego narodowego komitetu paralimpijskiego. Associated Press poinformowała, że zgromadzenie najpierw odrzuciło pełne zawieszenie Rosji stosunkiem głosów 111 do 55, przy 11 wstrzymujących się, a następnie również częściowe zawieszenie stosunkiem 91 do 77, przy ośmiu wstrzymujących się. Tym samym, według tego samego raportu, Rosji przywrócono pełne prawa członkowskie w ruchu paralimpijskim.
Ta decyzja oznaczała ważny zwrot w stosunku do sytuacji po lutym 2022 roku, kiedy rosyjscy i białoruscy sportowcy zostali wykluczeni z Igrzysk Paralimpijskich w Pekinie po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. IPC początkowo planował dopuścić ich występ na neutralnych warunkach, ale zmienił decyzję po silnym sprzeciwie innych delegacji i ze względu na ryzyka organizacyjne. W kolejnych latach rosyjscy i białoruscy sportowcy stopniowo wracali do niektórych zawodów, głównie pod neutralnym statusem lub przez specjalne zaproszenia, zależnie od zasad poszczególnych sportów i federacji.
Powrót pełnych praw w IPC nie oznacza automatycznie, że zniknęły wszystkie przeszkody dla rosyjskich sportowców. Poszczególne międzynarodowe federacje zachowują własne kryteria startu, a gospodarze zawodów, rządy krajowe i organy kontynentalne mogą mieć dodatkowe wymagania polityczne i bezpieczeństwa. Właśnie dlatego zapowiedź Rozhkova otwiera pytanie, czy rosyjski system paralimpijski próbuje stworzyć stabilniejszą ścieżkę startową przez Azję, gdzie według oceny rosyjskich urzędników opór mógłby być mniejszy niż w europejskiej przestrzeni sportowej.
Europa pozostaje podzielona wokół rosyjskiego powrotu
Europejski Komitet Paralimpijski w swojej oficjalnej wypowiedzi po decyzjach IPC stwierdził, że nadal najostrzej potępia wojnę w Ukrainie oraz wyraża solidarność z Ukraińskim Komitetem Paralimpijskim i narodem ukraińskim. EPC podkreślił przy tym, że wojna dotyka milionów ludzi, w tym sportowców z niepełnosprawnościami, którzy stracili bliskich, opuścili domy albo nie mogą już normalnie trenować i podróżować na międzynarodowe zawody. Takie stanowisko pokazuje, że polityczny i moralny wymiar powrotu Rosji do międzynarodowego parasportu w Europie nadal jest uważany za kwestię otwartą.
Kontrowersje trwały również podczas Zimowych Igrzysk Paralimpijskich Milano Cortina 2026. Associated Press przed igrzyskami poinformowała, że rosyjskim sportowcom po raz pierwszy od ponad dekady umożliwiono występ pod narodową flagą na Igrzyskach Paralimpijskich, przy czym Rosja otrzymała sześć miejsc dla sportowców w narciarstwie alpejskim para, biegach narciarskich para i snowboardzie para. Ten powrót miał silny wymiar symboliczny, ponieważ wcześniejsze rosyjskie występy były naznaczone neutralnym statusem, ograniczeniami nazwy i zakazami symboli państwowych związanymi ze skandalem dopingowym oraz późniejszymi sankcjami z powodu wojny.
Reakcje nie były jednolite. Według doniesień międzynarodowych mediów część państw europejskich i delegacja ukraińska protestowały przeciw powrotowi rosyjskich i białoruskich sportowców pod symbolami narodowymi. The Guardian poinformował, że Czechy, Estonia, Finlandia, Łotwa, Litwa, Polska i Ukraina zbojkotowały ceremonię otwarcia Zimowych Igrzysk Paralimpijskich 2026, a rząd brytyjski również zdecydował, że nie weźmie udziału w ceremonii. IPC, według tych samych doniesień, bronił decyzji, powołując się na demokratyczny proces wewnątrz organizacji i zasady ruchu paralimpijskiego.
Azjatycka przestrzeń paralimpijska jako możliwe wyjście
Rozważanie azjatyckiej drogi wpisuje się w szerszy wzorzec rosyjskiego sportowego zwrotu ku wschodowi. Po wykluczeniu lub ograniczeniu udziału w europejskich zawodach rosyjskie organizacje w wielu sportach szukały możliwości w Azji, czy to poprzez zawody towarzyskie, turnieje kwalifikacyjne, umowy dwustronne, czy rozmowy z organami kontynentalnymi. Sport paralimpijski jest pod tym względem szczególnie wrażliwy, ponieważ dostęp do międzynarodowych zawodów bezpośrednio wpływa na klasyfikację, normy, kwoty i ciągłość karier sportowców z niepełnosprawnościami.
Azjatycki Komitet Paralimpijski organizuje i nadzoruje kontynentalny system paralimpijski, który obejmuje Azjatyckie Igrzyska Para i inne zawody regionalne. Kolejne Azjatyckie Igrzyska Para są przewidziane dla Aichi-Nagoya 2026, a oficjalny dokument kwalifikacyjny dla tych zawodów opisuje program sportowy, ogólne zasady kwalifikowalności i szczegółowe kryteria według sportów. Gdyby Rosyjski Komitet Paralimpijski w przyszłości otrzymał możliwość udziału w azjatyckich systemach kwalifikacyjnych, mogłoby to otworzyć nowe trasy rywalizacji, ale jednocześnie mogłoby wywołać nowe pytania o równowagę regionalną, kwoty i prawa dotychczasowych członków.
Obecnie nie ma publicznie potwierdzonej decyzji Azjatyckiego Komitetu Paralimpijskiego o przystąpieniu Rosji. Nie ma też oficjalnego potwierdzenia, że formalna procedura została już zakończona. Dlatego wypowiedź Rozhkova należy interpretować jako polityczną i sportową zapowiedź możliwego kierunku, a nie jako zakończoną zmianę instytucjonalną. Dla takiego kroku potrzebna byłaby zgoda właściwych organów paralimpijskich i jasna podstawa prawna, zwłaszcza dlatego, że przejście mogłoby mieć konsekwencje dla kontynentalnych kwalifikacji i relacji z Europejskim Komitetem Paralimpijskim.
Co zmiana oznaczałaby dla rosyjskich parasportowców
Dla rosyjskich parasportowców najważniejsze pytanie dotyczy nie tylko tego, pod jaką regionalną organizacją będzie działał ich komitet, lecz także tego, czy będą mieli przewidywalny harmonogram zawodów i możliwość zdobywania punktów, norm oraz potwierdzeń klasyfikacyjnych. W parasporcie międzynarodowe zawody są ważne dla rozwoju sportowego, ale także dla administracyjnego statusu sportowców, w tym klasyfikacji niepełnosprawności, spełniania kryteriów kwalifikacyjnych i dostępu do wielkich zawodów. Długotrwała niepewność może mieć konsekwencje dla całych pokoleń sportowców, trenerów i programów narodowych.
Rosyjski Komitet Paralimpijski na swoich oficjalnych stronach w ostatnich miesiącach podkreśla występy rosyjskich sportowców na międzynarodowych zawodach w tenisie stołowym, pływaniu, judo, paratriathlonie, parałucznictwie i innych sportach. Wskazuje to na stopniowy powrót w poszczególnych dyscyplinach, choć powrót ten nie jest taki sam we wszystkich sportach i nie odbywa się bez przeszkód politycznych. TASS w lutym 2026 roku poinformował, że sześciu rosyjskich parasportowców otrzymało specjalne zaproszenia na Zimowe Igrzyska Paralimpijskie 2026, co dodatkowo pokazało, że rosyjskie występy obecnie często opierają się na kombinacji decyzji organów międzynarodowych, specjalnych zaproszeń i kryteriów sportowych.
Ewentualne włączenie do systemu azjatyckiego mogłoby zapewnić rosyjskim sportowcom większą ciągłość startów, ale otworzyłoby też szereg praktycznych pytań. Wśród nich są kalendarz zawodów, koszty podróży, warunki kwalifikacyjne, dostosowanie do zasad klasyfikacji, relacje z zawodami europejskimi i status rosyjskich przedstawicieli w organach kontynentalnych. Jeśli zmiana zostałaby przeprowadzona, mogłaby mieć konsekwencje także dla pozostałych członków azjatyckiej przestrzeni paralimpijskiej, zwłaszcza w sportach, w których kwoty na wielkie zawody są ograniczone.
Decyzja sportowa z konsekwencjami politycznymi
Kwestia rosyjskiego przejścia w stronę Azji pokazuje, jak bardzo międzynarodowe systemy sportowe związały się z kryzysami politycznymi. Rosja przedstawia ten proces jako próbę obrony praw swoich sportowców i odpowiedź na presję państw zachodnich. Ukraina i szereg europejskich partnerów uważają jednak, że powrót rosyjskich sportowców pod symbolami narodowymi normalizuje agresję, dopóki trwa wojna. Międzynarodowe organy paralimpijskie znajdują się między tymi przeciwstawnymi żądaniami: z jednej strony powołują się na niedyskryminację sportowców, a z drugiej mierzą się z presją członków domagających się wyraźniejszych granic politycznych i etycznych.
Na razie pewne jest tylko to, że Rosyjski Komitet Paralimpijski ponownie uzyskał pełnoprawny status w IPC, natomiast możliwość przejścia do azjatyckiej rodziny paralimpijskiej wciąż znajduje się na etapie publicznie przedstawionych rozważań. Czy taka propozycja przekształci się w formalny wniosek i czy azjatyckie oraz międzynarodowe organy paralimpijskie ją zaakceptują, pozostaje nieznane. Tymczasem pozycja rosyjskich parasportowców będzie nadal kształtowana przez decyzje IPC, zasady poszczególnych federacji sportowych, reakcje państw europejskich i gotowość instytucji azjatyckich do przejęcia roli, której Rosja coraz bardziej otwarcie poszukuje.
Źródła:
- TASS – raport o wypowiedzi Pavela Rozhkova na konferencji “Rozwój międzynarodowej współpracy sportowej” w Moskwie (link)
- International Paralympic Committee – oficjalny komunikat o głosowaniu Zgromadzenia Ogólnego w Seulu w sprawie statusu rosyjskiego narodowego komitetu paralimpijskiego (link)
- International Paralympic Committee – oficjalny profil Federacji Rosyjskiej w ruchu paralimpijskim (link)
- Asian Paralympic Committee – oficjalna lista członków i regionalny podział azjatyckiego systemu paralimpijskiego (link)
- European Paralympic Committee – oświadczenie o statusie członkostwa Rosji i Białorusi oraz solidarności z Ukrainą (link)
- Associated Press – raport o decyzji IPC, którą zniesiono częściowe zawieszenia Rosji i Białorusi (link)
- Associated Press – raport o powrocie rosyjskich sportowców pod narodową flagą na Zimowe Igrzyska Paralimpijskie 2026 (link)
- The Guardian – raport o bojkocie ceremonii otwarcia Zimowych Igrzysk Paralimpijskich 2026 z powodu występu rosyjskich i białoruskich sportowców (link)
- Asian Paralympic Committee – dokument kwalifikacyjny dla Azjatyckich Igrzysk Para Aichi-Nagoya 2026 (link)